Nhờ tranh kể chuyện sử xưa

SGGP
Mấy ngàn năm lịch sử của dân tộc Việt Nam đã được họa sĩ lão thành Quách Phong sơ lược lại bằng tranh. Ông chắt lọc và chọn tái hiện những sự kiện tiêu biểu, nhằm giúp người xem dễ nhớ, dễ hiểu. 

Tính đến nay, bộ tranh lịch sử dân tộc Việt Nam (chất liệu màu nước trên giấy bồi) của ông đã dài hơn 250m. Đó là công trình thầm lặng của tinh thần lao động bền bỉ, sự sáng tạo nghệ thuật không ngừng nghỉ của người nghệ sĩ ở tuổi bát thập từ 6-7 năm qua. 

Học sử giữ cội nguồn

Họa sĩ Quách Phong cho biết, dự án được ông ấp ủ từ nhiều năm trước, đến khoảng năm 2013 ông chính thức bắt tay thực hiện. “Khi nghe tôi vẽ tranh lịch sử, bạn bè chưa ai hình dung nó ra sao, có khi không muốn coi. Còn người thân lại nghĩ, hay là tôi lớn tuổi nên sinh ra… lẩm cẩm”, ông nói hóm hỉnh. Sau đó, khi phác thảo của ông được những người ở sàn Art giúp tổ chức triển lãm tại Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM mới có nhiều người biết hơn, nhiều đồng nghiệp bày tỏ khâm phục và động viên ông sáng tác.   

Nhờ tranh kể chuyện sử xưa ảnh 1 Họa sĩ Quách Phong bên bộ sơn mài lịch sử dân tộc Việt Nam 
Ông chia sẻ: “Nhiều năm tôi lặng lẽ quan sát cuộc sống và nhận thấy các vấn đề của xã hội khiến người dân bức xúc khi một bộ phận cán bộ tha hóa đạo đức, văn hóa bị lai căng, người trẻ dần quên đi những giá trị đạo đức truyền thống. Vì sao những năm gần đây lại xảy ra nhiều bi kịch xã hội? Phải chăng, những nền tảng đạo lý từ ngàn đời nay, lễ nghĩa với tổ tiên, với ông bà cha mẹ đang dần phai nhạt? Phải chăng, văn hóa của người Việt đang nảy sinh nhiều vấn đề đáng lo ngại, đáng suy nghĩ?”.

Ông cũng cho rằng, cái gốc, cái nền tảng của dân tộc chính là văn hóa, mà văn hóa được kế thừa từ nhiều thế hệ, chung quy cũng từ lịch sử hình thành nên. Và ông cũng khiêm nhường khi chia sẻ, vẽ lịch sử còn là cách giúp ông học lại lịch sử nước mình, không quên nguồn cội và văn hóa dân tộc mình. 

Điều khiến người xem dễ hiểu, dễ nhớ tranh lịch sử của Quách Phong là bởi: “Cái hay của tranh lịch sử ở chỗ nó không lời, chỉ thể hiện bằng hình ảnh, bằng sự kiện rất chân thực. Không bình luận mà không ai có thể phủ nhận được. Khi xem tranh, người xem sẽ tự bình luận, tự cảm nhận cho riêng mình”, họa sĩ lão thành chia sẻ. 

Khởi đầu là tranh vẽ thời Hùng Vương, khoảng năm 217 trước Công nguyên, với bao triều đại, biết bao thăng trầm; đến nay, bộ tranh lịch sử của họa sĩ Quách Phong đang thực hiện là thời kỳ phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930-1931 và phong trào Dân chủ Đông Dương 1936-1939. “Khi hoàn tất thời kỳ chống Pháp, thời kỳ chống Mỹ đến giai đoạn xây dựng đất nước, có lẽ bộ tranh phải dài đến cả… cây số”, lão họa sĩ cho hay. 

Không chỉ là một công trình nghệ thuật

Từ lịch sử bằng tranh trên giấy bồi, ông bắt tay vào chuyển các phác thảo sang loại hình sơn mài. So với giấy bồi, tác phẩm lịch sử sơn mài của ông cô đọng hơn với những sự kiện tiêu biểu cho từng triều đại, từng giai đoạn. Hơn 4 năm nay, ông song song thực hiện công trình bằng 2 thể loại khác nhau.

Riêng mảng sơn mài, hiện ông đã hoàn tất 2 giai đoạn: Từ khởi nguồn Hồng Bàng cho đến giai đoạn Hai Bà Trưng, được thể hiện trên 25 tấm sơn mài (mỗi tấm 60 x 120cm) và từ thời Hậu Trần đến Lê Lợi, thể hiện với 35 tấm; tổng chiều dài là 36m. “Năm 2020, tôi sẽ tiếp tục thực hiện sơn mài thời nhà Nguyễn, trong đó có rất nhiều sự kiện nổi bật như trận Rạch Gầm - Xoài Mút, Vua Quang Trung đánh trận Ngọc Hồi - Đống Đa, quân Tây Sơn đánh Nguyễn Ánh…”, họa sĩ cho hay.  

Người biết đề án thực hiện tranh lịch sử của họa sĩ Quách Phong ngay từ những ngày đầu mới hình thành và luôn ủng hộ ông là TS Mã Thanh Cao, nguyên Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM. TS Mã Thanh Cao nhận định: “Bộ tranh lịch sử của họa sĩ Quách Phong không chỉ là một công trình nghệ thuật, đó còn là công trình có giá trị lịch sử, văn hóa.

Đề án đã nói lên bản sắc, thể hiện giá trị cốt lõi của văn hóa Việt Nam, đó là tinh thần yêu nước. Bằng tài năng của mình và chất liệu sơn mài truyền thống, họa sĩ lão thành đã thể hiện tinh thần “nghệ sĩ cũng là chiến sĩ” của mình bằng tác phẩm nghệ thuật. Ông muốn kể câu chuyện lịch sử của dân tộc bằng hình ảnh cho các thế hệ sau này. Tôi càng trân trọng hơn khi ông thực hiện công trình bằng chính những đồng lương hưu của mình”.

Hôm đến thăm nhà họa sĩ, các con ông đang tranh thủ thời gian buổi tối để hỗ trợ ông sửa chữa, cải tạo khu nhà kho cũ lấy chỗ trưng bày bộ tranh sơn mài. Thật bất ngờ khi ông cho biết, nếu phóng tác cả bộ tranh từ giấy lên sơn mài, phải cần tới sức của 50 người thực hiện và phải mất đến 15 năm mới hoàn thành đề án! Ông ước ao một ngôi nhà để trưng bày bộ tác phẩm tranh giấy và sơn mài này, bởi vì theo ông, đó sẽ là một kỳ quan. Vì từ trước đến nay chưa có một bộ tranh nào thể hiện lịch sử xuyên suốt của một dân tộc như vậy. “Ngày trước sức khỏe còn tốt, tôi làm việc 10-12 giờ mỗi ngày là chuyện thường. Nay làm khoảng 6-7 giờ vì sức khỏe không như xưa. Còn sức đến đâu, tôi sẽ làm đến đó!”, họa sĩ nói.

Họa sĩ Quách Phong sinh năm 1938, là một trong những người đầu tiên thành lập và lãnh đạo Hội Mỹ thuật TPHCM. Ông là họa sĩ, là người lính, từng trực tiếp sống, chiến đấu và vẽ trên các mặt trận ác liệt miền Đông Nam bộ và chiến trường miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ. Ngoài thế mạnh là các ký họa đậm hơi thở đời sống và cuộc chiến đấu của dân tộc, ông còn là tác giả của những tác phẩm khổ lớn bằng sơn mài, triển lãm tại Bulgary, Hungary, Mỹ, Australia, Đức, Nhật Bản…

MINH AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thăm hỏi cán bộ, chiến sĩ cảnh sát cơ động

Sự việc Đồng Tâm rất nghiêm trọng, khẩn trương điều tra, truy tố để sớm xét xử nghiêm minh

Thủ tướng yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế với cảnh sát các nước trong công tác huấn luyện, đào tạo và trang thiết bị, phương tiện, nhất là về lĩnh vực phòng, chống khủng bố, biểu tình, bạo loạn nhằm nâng cao trình độ tác chiến sẵn sàng chiến đấu của lực lượng CSCĐ...

Phim

Âm nhạc

Mỹ thuật

Nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo mở triển lãm cá nhân

Nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo lần đầu tiên mở một triển lãm nghệ thuật điêu khắc cá nhân với chủ đề “Chân dung nghệ sĩ - nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo” tại số 1, đường Thanh Niên, Hà Nội.

Sân khấu

Kỳ vọng làn gió mới cho sân khấu

Ngày 13-1, tại Hà Nội, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX nhiệm kỳ 2019-2024 của Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam đã diễn ra với sự tham dự của hơn 400 đại biểu, đại diện cho 2.400 hội viên cả nước. 

Sách và cuộc sống

Rưng rưng với tết miền sông nước

Ra mắt vào những ngày cuối năm, tập tạp bút Ăn Tết, chơi Tết miền Tây (NXB Văn hóa - Văn nghệ) của tác giả Trần Minh Thương là cuốn sách khác biệt hẳn so với những ấn phẩm ra mắt trước đó. Cuốn sách cũng góp phần giúp độc giả ở những vùng miền khác có thể hình dung một cách sinh động không khí, hương vị, sắc màu một cái tết miền sông nước thuở xa xưa nhưng vẫn còn lưu luyến đến tận hôm nay.

Sáng tác

Hòn máu đào giữa trùng dương

- Đảo của ta xa xa kia rồi!
Đang trò chuyện với những người lần đầu ra khơi
thuyền trưởng bất chợt chỉ tay về hướng Đông,
một chấm xanh hiện lên mênh mông sóng biếc
một hòn máu đào Tổ quốc giữa trùng dương.