Quanh Hồ Gươm

Cách đây khoảng 6 thế kỷ, Hồ Gươm gồm 2 phần chạy dài từ phố Hàng Đào, qua phố Hai Bà Trưng, Lý Thường Kiệt tới phố Hàng Chuối, thông với sông Hồng. Nước hồ quanh năm xanh biếc nên được gọi là hồ Lục Thủy.

Cùng với sự tích trả gươm thần, thời nhà Lê hồ còn được dùng làm nơi tập luyện của thủy quân nên có lúc được gọi là hồ Thủy Quân. Trên hồ có 2 hòn đảo: đảo Ngọc và đảo Rùa. Cuối thế kỷ 16, nhà Trịnh dựng phủ Chúa ở phường Báo Thiên (nay là Nhà thờ lớn) và ở chỗ phố Thợ Nhuộm gần hồ nên đặt tên cho hai phần hồ là Hữu Vọng và Tả Vọng...  Thật khó để có thể nói hết chuyện Hồ Gươm với cái tên gọi khác là Hồ Hoàn Kiếm.

Trong cái nắng hanh hao cuối thu, đảo Ngọc với màu xanh của cây cối như đang bồng bềnh nổi trên mặt nước Hồ Gươm xanh biếc mây trời (ảnh 4). Từ bao giờ không rõ, tuyến đường bộ vòng quanh hồ trở thành một nơi thu hút du khách cả trong và ngoài nước. Khu vực bờ hồ còn là nơi nghỉ ngơi, thư giãn của người dân, nhất là đối với các bậc cao tuổi.  Họ ngồi trên những chiếc ghế đá bên hồ, tâm sự, chuyện trò và ngắm nhìn đền Ngọc Sơn, Tháp Rùa, như cố tìm lại hình bóng xa xưa của việc rùa thần nổi lên từ mặt nước nhận kiếm (ảnh 3)...

Trong khi đảo Ngọc như trầm mặc với mặt nước Hồ Gươm, thì Tháp Rùa lại nổi bật, kiêu hãnh cho dù mang trên mình đầy rêu phong của thời gian. Đứng bên phố Lê Thái Tổ, nhìn qua Tháp Rùa là đồng hồ của Bưu điện Trung tâm Hà Nội (ảnh 1). Và cho dù không phải quá xa xưa, toà nhà Bưu điện với tháp đồng hồ in bóng Hồ Gươm đã đi vào lòng nhiều thế hệ người dân Hà Nội.  Xung quanh hồ còn có những di tích lịch sử khác như tượng vua Lê Thái Tổ, cầu Thê Húc, tháp Bút, đền Bà Kiệu...

Và thật thiếu sót khi nói đến Hồ Gươm và không nhắc đến tượng vua Lê Thái Tổ, người gắn liền với huyền sử trả gươm thần trên hồ này.  Tượng vua Lê bằng đồng, đầu đội mũ bình thiên, tay cầm gươm chỉ xuống hồ, được đặt trên một trụ đá, ở bên phía Tây Hồ Gươm, số nhà 18 phố Lê Thái Tổ (ảnh 2). Bức tượng này mới xây dựng năm 1889 đời vua Thành Thái nhà Nguyễn. Kích thước khá nhỏ lại đặt trong một khuôn viên nhiều cây xanh, nên không phải ai đến Hồ Gươm, đi qua phố Lê Thái Tổ cũng nhận ra, hay là ngắm được pho tượng nổi tiếng này, cho dù nó nằm cách xa bờ Hồ Gươm không bao xa.

Bài, ảnh: Trần Bình