Sách chỉ loanh quanh phố thị - Vì sao ?

Tại Hội nghị triển khai Chỉ thị 42 CT/TW của Ban Bí thư do Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương tổ chức vào tháng 10-2004, một trong những vấn đề xuất bản- phát hành sách được đề cập là sách chỉ tập trung ở thành thị là chính, trong khi 70% lực lượng lao động ở nông thôn chưa có điều kiện để tiếp cận với sách.

  • Sự khởi sắc chỉ là bề nổi

Những năm gần đây, thị trường sách cả nước có phần khởi sắc với sự xuất hiện rầm rộ của hàng loạt nhà sách lớn, nhỏ, với lượng bản sách ngày càng gia tăng, chủng loại ngày càng phong phú. Ở một số thành phố, khu vực trung tâm, các nhà sách chen nhau san sát, cạnh tranh nhau quyết liệt.

Sách đã đáp ứng được nhu cầu bạn đọc ở thành phố, nhưng ở vùng sâu, vùng xa?

Thế nhưng, sự khởi sắc đó mới chỉ là bề nổi, chưa phản ánh đúng thực chất của nhu cầu và thị trường sách hiện nay. Trong khi sách tràn ngập ở khu vực thành thị, thì ở nông thôn, các vùng sâu vùng xa bị “khô” sách, thiếu sách, có nơi là “vùng trắng” sách. Đó là một thực trạng đáng buồn. Lý giải về thực trạng này có nhiều nguyên nhân, nhưng nguyên nhân căn bản nhất vẫn là sách cũng bị tác động bởi xu hướng “thương mại hóa”.

Một số nhà xuất bản, một số người làm sách thiếu trách nhiệm, không quan tâm đến chức năng giáo dục mà chỉ coi sách như một thứ hàng hóa mang lại lợi nhuận cao. Sách loanh quanh thành phố sẽ quay đồng vốn nhanh, giảm được phí lưu thông.

Hiện nay, phí lưu thông đưa sách về nông thôn, vùng sâu, vùng xa chiếm từ 18%-20% chiết khấu. Để đến nông thôn, vùng sâu vùng xa phí lưu thông cùng nhân viên vận hành khá cao. Nhiều vùng phải chuyển sách bằng ngựa thồ.

Một bản sách từ Hà Nội lên Lùng Phìn (Lai Châu), Mèo Vạc (Hà Giang), Pha Leng (Lào Cai), Côn Đảo (Khánh Hòa)… chi phí gấp hai, gấp ba lần giá sách. Vì vậy ít có tư nhân nào chịu đi buôn... lỗ. Với những nhà làm sách chỉ vì lợi nhuận, bạn đọc nông thôn, vùng sâu, vùng xa không phải là đối tượng kinh doanh. Các loại sách họ kinh doanh không phù hợp với nhu cầu của bạn đọc nông dân đang cần. Trong khi đó, lực lượng phát hành sách Nhà nước chưa phủ kín đến huyện, xã. Một số hiệu sách cấp huyện chưa phát huy được hiệu quả kinh doanh sách, dần chuyển sang chức năng dịch vụ, thậm chí có nơi thành dịch vụ ăn uống…

  • Phát hành sách Nhà nước: Bù lỗ cho sách vùng xa

Trong nhiều năm qua, để góp phần cải thiện thực trạng trên, ngành PHS Nhà nước đã tìm nhiều phương thức bù lỗ cho sách đi vùng sâu vùng xa. Tổng Công ty Sách Việt Nam lấy tiền lãi từ nguồn kinh doanh lịch, văn phòng phẩm để bù lỗ. Công ty Phát hành sách TP HCM hơn 10 năm qua kiên trì bù lỗ mỗi năm hàng trăm triệu đồng cho xe sách ngoại thành, thường xuyên đi phục vụ bạn đọc vùng xa.

Gần đây, Nhà nước đã tiến hành điều tra phí phát hành và bước đầu đã có cơ chế tài trợ phí vận chuyển cho một số vùng miền núi, biên giới, hải đảo. Đồng thời, hàng năm Nhà nước đã đặt hàng cho 7.000 địa chỉ sách ưu đãi cho không.

Trong định hướng phát triển ngành sách đến năm 2010, Tổng Công ty Sách Việt Nam bên cạnh việc hình thành các trung tâm xuất bản và phát hành tại Hà Nội, Đà Nẵng, TPHCM, Vinh, Hải Dương… đã đề nghị Nhà nước cho phép đầu tư và thành lập trung tâm xuất bản và phát hành ở Tây Nguyên, Tây Bắc, đồng bằng sông Cửu Long… đồng thời, phát triển mạng lưới gồm các công ty thành viên khắp cả nước, củng cố và xây dựng các cửa hàng sách mẫu, tiến đến phủ kín cửa hàng sách huyện theo chỉ thị 42 CT/TW của Ban Bí thư. Đây là công việc hết sức quan trọng, đòi hỏi phải có quy hoạch chi tiết, dự án tổng thể.

Trước mắt, tổng công ty đã phối hợp với NXB Nông Nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn triển khai chương trình tài trợ sách cho các tủ sách khuyến nông tại vùng chuyên canh đặc sản nông nghiệp, lâm nghiệp, hải sản, thủy sản…

Để bạn đọc các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa có thể tiếp cận được với sách, với những thông tin, kiến thức phục vụ đời sống, lao động sản xuất, bên cạnh những nỗ lực của Nhà nước, của ngành PHS nói chung, chúng ta cũng cần phát động những phong trào hiến sách, tặng sách cho bà con vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa mang tính xã hội hóa…  

TRẦN TẤN NGÔ


 

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bút Sài Gòn

Dí hoài không kịp

- Mấy năm trước, xứ mình loay hoay tìm cách giải quyết chuyện thiếu điện, do nhu cầu tiêu thụ vượt hẳn so với nguồn cung. Rồi khi một loạt nhà máy điện mặt trời nối lưới, cộng với nhiều dự án điện mặt trời áp mái tăng vọt, công suất tổng nguồn cung tăng đột biến khiến Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia đau đầu. 

Giao thông - Đô thị

Quy hoạch

Hệ lụy từ “vết dầu loang”

Liên tiếp thời gian qua đã có nhiều hội thảo, báo cáo chuyên sâu về quy hoạch cũng như thực hiện quy hoạch trên địa bàn TPHCM. Qua đó cho thấy, quy hoạch chung của TPHCM định hướng phát triển “tập trung, đa cực”, nhưng thực tế việc phát triển đô thị đi theo “vết dầu loang” đã để lại nhiều hệ lụy.

Tin buồn