Cho đến hôm nay, ngày 7-11-2006, Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), thế nhưng lộ trình cắt giảm thuế trong đó có ô tô vẫn đang thực hiện một cách dè dặt, ít nhất là trong vòng 11 năm.
Như vậy, giá ô tô trong nước vẫn còn tiếp tục cao so với mặt bằng giá ô tô của thị trường các nước trong khu vực. Giải thích vấn đề này, một vị lãnh đạo Bộ Công nghiệp cho rằng “Vì các sắc thuế chứ không phải hoàn toàn do các doanh nghiệp sản xuất lắp ráp ô tô”.
Nghịch lý thị trường
Mặc dù chúng ta vẫn đang là quốc gia được xếp hạng những nước nghèo trên thế giới, tuy nhiên có một nghịch lý đang diễn ra tại thị trường Việt Nam, đó là giá ô tô lại cao vào bậc nhất thế giới. Đơn cử, nếu ở Mỹ, Trung Quốc, hay Philippines... chiếc xe Toyota Camry loại dung tích xilanh 2.4 giá chỉ khoảng 25.000USD/xe, thì ở Việt Nam loại xe này được bán với giá khoảng 65.000-67.000USD/xe.
Dòng xe này nếu sản xuất trong nước cũng bán với giá chẳng thấp, cụ thể Camry 2.4 được niêm yết giá tại các đại lý tới 51.600USD/xe. Nói về nguyên nhân của sự bất hợp lý này, hầu hết các nhà sản xuất cho rằng đó là do sự bất cập của chính sách thuế đã tạo ra.
Thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt đang được áp dụng vẫn quá cao đối với xe nhập khẩu nguyên chiếc, ô tô cũ nhập khẩu, cùng với các chính sách thuế đối với hàng CKD, IKD đã tạo ra một lớp hàng rào bảo hộ để cho các liên doanh ô tô trong nước “làm mưa làm gió” về giá trên thị trường ô tô trong nước.
Chính nghịch lý này đã làm mất đi tính cạnh tranh đối với ô tô sản xuất trong nước. Gần 10 năm qua giá xe trong nước vẫn tiếp tục cao, người tiêu dùng đều “biết cả đấy” nhưng vẫn phải chấp nhận, còn các liên doanh vẫn danh chánh ngôn thuận cho rằng “ vừa bán vừa thu hộ thuế cho nhà nước…”.
Cũng vì thế, khi bị chất vấn trực tiếp, đã có đơn vị trả lời thẳng rằng: “Thuế cao nên phải bán như vậy”. Tức là mọi nguyên nhân giá cao đều đổ vào đầu: thuế.
Tuy nhiên, thực tế có hoàn toàn đúng với nguyên nhân này không, hay chính là sự “ăn dày” của các nhà sản xuất với các chiêu thức đang được “độc diễn” trên một thị trường vốn dễ tính.
Dư luận đặt câu hỏi, một điều khoản khi vào WTO là Việt Nam không còn bắt buộc doanh nghiệp sản xuất ô tô phải đạt tỉ lệ nội địa hóa, nghĩa là một trong những hàng rào “bảo hộ” cho xe sản xuất trong nước không còn, thuế cũng không cao, vậy các liên doanh có cam kết với người tiêu dùng sẽ đưa ô tô về đúng với giá thực của nó?
“Sân chơi” ô tô phải sòng phẳng
Các phân tích và dự báo của giới kinh doanh, các nhà sản xuất lắp ráp ô tô đều khẳng định sau khi gia nhập WTO, thị trường ô tô trong nước sẽ cực kỳ sôi động.
Trước hết, ô tô nguyên chiếc nhập khẩu sẽ thuận lợi hơn, bởi theo cam kết, thuế suất nhập khẩu áp dụng với ô tô du lịch mới nguyên chiếc (hiện nay là 90%) sẽ phải thay đổi từ khi vào WTO. Cụ thể sẽ phải tính thuế theo dung tích xi lanh.
Loại thấp nhất sẽ có thuế suất thuế nhập khẩu là 47%, tiếp đến là 52%, 58% và 70%. Tính từ khi vào WTO trong vòng 11 năm phải áp dụng các mức thuế suất này, như vậy lượng xe nhập khẩu sẽ có cơ hội vào Việt Nam nhiều hơn, xóa đi sự độc quyền bởi chính sách thuế đã ban tặng cho VAMA, và giá ô tô chắc chắn sẽ không còn mức ngất ngưởng như hiện nay.
Mặt khác, hiện tại đã có nhiều tập đoàn nước ngoài đang muốn đầu tư vào lĩnh vực lắp ráp ô tô tại Việt Nam. Bởi vì, những cam kết đạt được trong bàn đàm phán WTO về ô tô của Việt Nam vẫn tạo ra những lợi thế cạnh tranh nên đã và đang thu hút nhiều tập đoàn ô tô nước ngoài đến đầu tư.
Sự xuất hiện các dây chuyền lắp ráp ô tô với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào cũng đang tạo ra những thay đổi lớn trên thị trường ô tô. Về vấn đề này, theo ông Nguyễn Xuân Chuẩn, Chủ tịch Hội Cơ khí Việt Nam, cho rằng khi gia nhập WTO ô tô Trung Quốc sẽ có cơ hội tràn vào thị trường Việt Nam, đây cũng là một lợi thế cạnh tranh sòng phẳng với ô tô sản xuất trong nước.
Theo Bộ Công nghiệp, hiện nay ngoài Tập đoàn Công nghiệp ô tô Thượng Hải và Tập đoàn Lifan đang xúc tiến hợp tác với các doanh nghiệp trong nước để đầu tư lắp ráp ô tô, còn có 2 doanh nghiệp ô tô lớn khác của Trung Quốc cũng đang tìm đường đầu tư vào Việt Nam.
Các chuyên gia cho rằng do thuế suất thuế nhập khẩu bộ linh kiện ô tô của Việt Nam thấp, trong khi thuế suất thuế nhập khẩu xe nguyên chiếc còn cao và duy trì trong một thời gian dài, nên ô tô Trung Quốc lắp ráp tại Việt Nam rất có lợi thế với mức giá thành nhiều loại xe chỉ có giá khoảng 10.000-13.000USD/xe - sẽ là áp lực lớn với giá xe trong nước.
Thị trường ô tô Việt Nam vốn có quy mô nhỏ bé hiện chỉ đạt khoảng 60.000 xe/năm, khi có nhiều hãng xe tham gia, chắc chắn sẽ tạo nên cuộc cạnh tranh căng thẳng và sòng phẳng.
Như vậy để tồn tại và phát triển, ngoài những yếu tố quan trọng như chất lượng, giá cả sản phẩm thì các nhà sản xuất còn phải quan tâm đến nâng cao chất lượng dịch vụ sau bán hàng, đẩy mạnh các chương trình khuyến mãi. Những yếu tố này chắc chắn sẽ là một “cuộc chơi” sôi động với nhà sản xuất ô tô trong nước sau ngày hôm nay-khi Việt Nam vào WTO.
HÀ ĐÔNG
