Báo Sài Gòn Giải Phóng đã có nhiều bài viết đề cập về tình trạng không đạt chuẩn ánh sáng trong các trường học hiện nay trên địa bàn TPHCM nói riêng và cả nước nói chung. Điều này đang gây tác hại nghiêm trọng đến sức khỏe, sự phát triển thể chất và ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh. Chính vì thế, vừa qua Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã triển khai dự án cải tạo hệ thống chiếu sáng tại các trường học. Việc làm này không những góp phần giải quyết những tác hại trên, hình thành mô hình lớp học đạt chuẩn ánh sáng để nhân rộng trong cả nước, mà còn giải quyết bài toán tiết kiệm điện.
Hơn 90% lớp học không đạt chuẩn ánh sáng
Kết quả khảo sát về hệ thống chiếu sáng tại 135 trường tiểu học của 27 tỉnh thành phố (TP) là Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, Việt Trì, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Tây, Quảng Ninh, Hưng Yên, Hà Nam, Nam Định, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên-Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Ninh Thuận, Bình Thuận, Bình Phước, Tây Ninh, Bà Rịa-Vũng Tàu, Long An, Tiền Giang, An Giang, Vĩnh Long, Cần Thơ cho thấy tình trạng đáng báo động vì chiếu sáng không đạt chuẩn.
Những sản phẩm tiết kiệm điện được sử dụng để trang bị cho các phòng học mẫu đạt tiêu chuẩn về chiếu sáng.
Cụ thể như bóng đèn không có chao để tập trung ánh sáng và chống chói, gây chói mắt cho học sinh và giáo viên; độ rọi thấp, nhỏ hơn 150 lux, không đạt tiêu chuẩn Việt Nam; mật độ công suất hơn 13W/m2, không đạt yêu cầu; sử dụng chấn lưu sắt từ tổn hao điện lớn;… Bà Dương Lan Hương, Trường ĐH Bách khoa TPHCM cho biết, kết quả khảo sát tình hình chiếu sáng tại các trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, cao đẳng, đại học trên địa bàn TPHCM cho thấy, có đến 91% các lớp học không đạt chuẩn chiếu sáng.
Điển hình là Trường L.Đ.C, quận 3. Chọn 3 lớp ngẫu nhiên để thực hiện việc đo độ sáng, kết quả cho thấy cả 3 lớp đều không đạt yêu cầu về chiếu sáng. Có đến hơn phân nửa số bàn học có ánh sáng rất yếu, đạt dưới 200lux (tiêu chuẩn VN 300lux trở lên). Độ sáng giữa các bàn học có sự chênh lệch rất lớn. Giữa các dãy bàn gần cửa sổ (có độ sáng hơn 1.500lux) và dãy bàn gần hành lang, phía trong (hơn 100lux). Các điểm chiếu sáng trên bảng cũng không đều. Các yếu tố này đã khiến cho mắt học sinh phải điều tiết liên tục từ nơi tối qua nơi sáng và ngược lại, nên rất mau có cảm giác mệt mỏi, uể oải, đặc biệt là dễ bị cận thị.
Tương tự, tại các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông T.K.N, N.D, N.T.B; các trường cao đẳng, đại học T.Đ.T, K.T.C.N cũng không đạt yêu cầu về độ chiếu sáng. Trung bình tại mặt bàn học của sinh viên chỉ đạt hơn 200lux, còn tại bảng chỉ đạt hơn 100lux. Hơn nữa, kết quả khảo sát thực trạng chiếu sáng trường học tại hơn 18.000 phòng học của trên 500 trường học trong cả nước, do Viện Nghiên cứu Khoa học kỹ thuật và bảo hộ lao động, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Công ty cổ phần Phích nước Rạng Đông thực hiện cho thấy - có đến 91% không đạt độ rọi sáng. Nhiều trường còn thiết kế quạt trần dưới bóng đèn, tạo thành những quầng tối gây khó chịu cho
học sinh.
Một công, đôi lợi
Lớp học được thiết kế đạt tiêu chuẩn về chiếu sáng. Ảnh: A.V.
Đó chính là mục đích mà EVN hướng tới khi dành ra 3,5 tỷ đồng đầu tư miễn phí “Chương trình chiếu sáng học đường”. Ông Lê Nam Thành, Ban quản lý dự án cho biết, EVN sẽ tiến hành xây dựng 405 phòng học tại 27 tỉnh, TP trong cả nước. Theo đó, một phòng học mẫu đạt chuẩn chiếu sáng phải đảm bảo các yêu cầu như: sử dụng chao đèn làm tăng độ sáng, đèn chiếu sáng mở rộng có hiệu suất chiếu sáng cao, chống chói lóa, không gây chói mắt cho học sinh; chấn lưu điện từ tiết kiệm điện và bóng đèn huỳnh quang T8-T36W có ánh sáng chân thực, đẹp.
Ngoài ra, việc lắp đặt hệ thống chiếu sáng phải đảm bảo các yếu tố kỹ thuật như thiết kế hợp lý cho ánh sáng đồng đều, đảm bảo độ rọi trung bình trên bảng giáo viên và mặt bàn học sinh đạt 300-500lux; không gây hiện tượng loáng quạt; không nhấp nháy theo tần số điện; mật độ công suất 10W/m2. Điều đáng nói là việc cải tạo lại hệ thống chiếu sáng tại các lớp học còn đem lại hiệu quả kinh tế đáng kể nhờ tiết kiệm điện.
Cụ thể như với một phòng học rộng 48m2, khi chưa thực hiện tiết kiệm điện lắp đặt 4 bóng đèn tuýp cũ (mỗi bóng công suất 40W), 4 chấn lưu (mỗi chấn lưu là 12W) tổng điện năng tiêu thụ là 208W. Sau khi cải tạo lắp đặt các thiết bị tiết kiệm điện mới bao gồm 4 bóng tuýp gầy T8 - 36W, kèm với 4 chấn lưu điện tử 3W, tổng điện năng tiêu giảm còn 156W, tiết kiệm được 52W. Hiện EVN đang xúc tiến làm việc với 27 tỉnh-thành để nhanh chóng chọn, khảo sát, đo lường các thiết bị chiếu sáng cũ của các phòng học. Sau đó thiết kế, lắp đặt hệ thống chiếu sáng mới theo hướng sử dụng các thiết bị tiết kiệm điện.
Có thế nói, hiệu quả kinh tế mà dự án trên đạt được rất lớn, việc còn lại là Ban quản lý dự án sẽ đẩy nhanh tiến độ triển khai như thế nào để dự án sớm đi vào hiện thực và ngày càng nhân rộng trên quy mô cả nước.
MINH XUÂN
