Kỳ tích của giáo dục kháng chiến ở Nam bộ

SGGP
Những người đã từng công tác, dạy và học trong nền giáo dục kháng chiến ở Nam bộ (1945-1954) vừa có dịp hội ngộ tại TPHCM, trong buổi họp mặt truyền thống lần thứ 38. Họ là những chứng nhân lịch sử, trực tiếp làm nên kỳ tích của nền giáo dục kháng chiến ở Nam bộ. 
Soạn, giảng bài bằng tiếng Việt
Ông Võ Anh Tuấn, nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục Nam bộ, cho rằng những gì giáo dục kháng chiến Nam bộ đã làm được trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn mọi bề và dưới bom đạn của quân thù, có những việc làm tưởng chừng như bình thường, nhưng thực chất là những điều kỳ diệu. Ngày nay, dạy và học bằng tiếng Việt, theo chương trình và sách giáo khoa của Việt Nam là việc đương nhiên.
Tuy nhiên, cách đây 60 - 70 năm, khi mà giáo dục trong các đô thị bị tạm chiếm cơ bản còn lệ thuộc nước ngoài, thì trong vùng tự do của chiến khu rừng U Minh, Sở Giáo dục Nam bộ đã tổ chức cho các trường dạy và học bằng tiếng Việt. Sách giáo khoa bằng tiếng Việt là một dấu ấn đặc biệt ý nghĩa của giáo dục kháng chiến Nam bộ, hoàn toàn thoát khỏi sự lệ thuộc vào nền giáo dục ngoại lai. 
Ông Tuấn nhớ lại, không bao lâu sau khi thành lập (1947), Sở Giáo dục và Viện Văn hóa kháng chiến Nam bộ được giao nhiệm vụ nâng cao trình độ học vấn để “biến con em nông dân thành trí thức cách mạng”.
Kỳ tích của giáo dục kháng chiến ở Nam bộ ảnh 1 Những người đã từng công tác, dạy và học trong nền giáo dục kháng chiến ở Nam bộ có dịp hội ngộ tại TPHCM
Cụ thể là tổ chức các trường trung học nội trú trong chiến khu. Nhiệm vụ vinh dự, nhưng thực hiện lại là điều cực kỳ khó khăn. Cái khó không bó cái khôn, từng khó khăn tưởng chừng không vượt qua nổi đã được giải quyết. Về việc tìm thầy dạy bậc trung học, sở và viện quyết định mở lớp “Sư phạm Văn hóa đặc biệt khóa Phan Châu Trinh” để đào tạo giảng viên trung học, chiêu sinh được gần 100 người.
Về giáo trình, các giáo sư đi kháng chiến đã quen dạy bằng tiếng Tây (Pháp), theo chương trình và sách giáo khoa của Tây. Việc dạy bằng tiếng Việt, theo chương trình của Việt Nam, không phải là chuyện đơn giản. “Bàn cãi mãi, cuối cùng chúng tôi quyết định: những môn khoa học tự nhiên thì lấy sách vở, chương trình của Tây rồi dịch ra dạy; những môn khoa học xã hội thì dạy phải có nội dung yêu nước, căm thù giặc. Thế là bắt đầu hàng đêm, bên cạnh ngọn đèn dầu leo lắt, các giáo sư cặm cụi làm việc. Tay phải viết bài, tay trái không ngừng đuổi muỗi U Minh kêu như sáo thổi. Những bài giảng, những trang sách bằng tiếng Việt ra đời”, ông Tuấn hồi tưởng. 
Kỳ tích cũ, bài học mới
Sau Cách mạng Tháng Tám, Nam bộ nằm trong tình hình chung của cả nước là 90% người dân mù chữ. Lúc đó, Nam bộ “nóp với giáo mang ngang vai” chống lại máy bay, xe tăng, đại bác, tàu chiến của giặc, nhưng vẫn không quên một nhiệm vụ rất cao đẹp là chống giặc dốt, nâng cao kiến thức cho nhân dân.
Ngành giáo dục Nam bộ đã rất phát triển thành quả của bình dân học vụ, xây dựng hệ thống giáo dục phổ thông. Đến năm 1952, có gần 3 triệu người thoát nạn mù chữ. Không những thế, giáo dục Nam bộ còn đào tạo một thế hệ cán bộ, đảng viên có học thức đáp ứng yêu cầu lãnh đạo và tham gia kháng chiến trên nhiều lĩnh vực. 
Một câu hỏi được đặt ra là nhờ đâu mà giáo dục kháng chiến Nam bộ đạt được thành quả như vậy? Ông Võ Anh Tuấn cho rằng, trước hết là cả người dạy và người học ngay từ đầu đều xác định đúng đắn mục tiêu học tập: Học để làm người, để phục vụ nhân dân, góp phần để kháng chiến thắng lợi, kiến quốc thành công.
Liên hệ với việc dạy và học hiện nay vốn đang nhận nhiều lời ca thán, ông Tô Bửu Giám, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy Hậu Giang, nguyên giảng sư Trung học Văn chính Khu 9, đánh giá ngoài sự nhiệt tình dạy học, một kinh nghiệm hay trong giáo dục kháng chiến là cách dạy: rất hấp dẫn, thiết thực, sát thực tế.
Ông Tô Bửu Giám cho rằng, điều này cần được vận dụng để xây dựng được thế hệ công dân mới như Bác Hồ từng mong mỏi, đó là “tránh đưa vào đời những công dân có văn hóa nhưng không có đạo đức, có lý thuyết nhưng không có thực hành, có tri thức lại không có kỹ năng lao động, có hoạt động mà không có thái độ đúng.
Nhớ lại những ngày tháng dưới mái lá ngôi trường trong rừng tràm U Minh, bà Nguyễn Thị Liễu, nguyên nhân viên Ủy ban kháng chiến hành chánh Nam bộ, chia sẻ rằng thầy và trò ngày ấy quây quần bên nhau như một đại gia đình. Trường bà Liễu học là Trường Trung học Bạc Liêu. Trước khi vào học, bà phải thi tuyển nghiêm ngặt, trong hoàn cảnh chiến tranh, máy bay giặc bắn phá. Thầy và trò lúc nào cũng ba lô sẵn sàng, có còi báo động là quàng lên vai, nhanh chóng rút sâu vào rừng. Theo bà Liễu, cuộc sống vật chất khốn khó trăm bề nhưng chất lượng dạy và học bảo đảm tối đa.

MẠNH HÒA

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bộ GD-ĐT nên để các trường tự xác định điểm sàn theo đúng quy chế

Điểm sàn xét tuyển năm 2018: Nhiều bất ngờ!

Đến nay, Bộ GD-ĐT cũng đã công bố điểm sàn xét tuyển của ngành sư phạm là 17 điểm với hệ đại học (ĐH), 15 điểm hệ cao đẳng, 13 điểm hệ trung cấp. Các trường ĐH khác cũng đã chủ động công bố điểm sàn xét tuyển. 

Hướng nghiệp - tuyển sinh

Đại học Trà Vinh lấy điểm sàn từ 14 đến 18 điểm

Chiều 18-7, lãnh đạo Trường Đại học Trà Vinh cho biết, vừa công bố mức điểm nhận đăng ký xét tuyển đối với các ngành tuyển sinh theo phương thức sử dụng kết quả kỳ thi THPT Quốc gia năm 2018. Yêu cầu mức điểm đăng ký xét tuyển (còn gọi là điểm sàn) là mức điểm để tham gia xét tuyển, được trường xác định theo từng ngành, không phân biệt tổ hợp môn xét tuyển.

 

Giáo dục hội nhập

iSchool - 10 năm khẳng định một thương hiệu giáo dục định hướng quốc tế

Sáng 14-7, Hệ thống Trường Hội nhập Quốc tế iSchool (một thành viên của Tập đoàn Nguyễn Hoàng) tổ chức Lễ kỷ niệm 10 năm thành lập Hệ thống, ghi dấu chặng hành trình chinh phục những khát vọng đổi mới giáo dục của cả hệ thống gồm 14 trường iSchool tại 13 tỉnh thành cả nước.

Văn hay chữ tốt

Giải thưởng võ trường toản

Học bổng nguyễn văn hưởng

Sức lan tỏa từ học bổng Nguyễn Văn Hưởng

Để trao học bổng Nguyễn Văn Hưởng cho sinh viên ngành y lần thứ 20 - năm 2018, từ danh sách đề xuất của 2 đơn vị thụ hưởng là Đại học Y Dược TPHCM và Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Báo SGGP đã cử phóng viên tiếp cận xác minh gia cảnh của từng sinh viên được đề nghị xét nhận học bổng. Qua các bài báo về nghị lực, quyết tâm vượt khó của các em, nhiều bạn đọc đã đồng cảm, chân thành chia sẻ với các em.

Giải thưởng tôn đức thắng

Long “ong thợ”

Không chỉ bản lĩnh, giàu nghị lực sống, ở Xí nghiệp Bao bì (Tổng công ty Liskin), Nguyễn Thành Long (29 tuổi) còn được đồng nghiệp, bạn bè tin yêu, biết đến như một “chú ong thợ” cần mẫn, siêng năng và rất sáng tạo trong công việc.