Cao nguyên đá Hà Giang - mảnh đất địa đầu cực Bắc của Tổ quốc có 4 huyện nghèo vùng cao là Mèo Vạc, Đồng Văn, Yên Minh và Quản Bạ với hơn 75% dân số là người H’Mông.
Với độ cao trung bình trên 1.200m so với mực nước biển, khí hậu vùng này mang đậm sắc thái ôn đới với hai mùa đặc trưng trong năm là mùa mưa và mùa khô. Thiên nhiên thật hùng vĩ và cũng thật khắc nghiệt với những dãy núi cao trùng điệp, những núi đá tai mèo dựng đứng chìm khuất trong mây…
Trên những con đường vào bản Tả Cù Ván, xã Hồ Quáng Phìn, Xà Phìn, Tả Lủng… mắt ta chỉ chạm đến những con đường đá, những ngọn đồi lởm chởm đá tai mèo sắt nhọn.
 Nhờ có công trình thử nghiệm thu nước vách núi do Viện Địa chất - Trung tâm KHTN&CN Quốc gia mà bà con đỡ lo thiếu nước. |  Những công trình chứa nước đơn giản nhưng hiệu quả này xuất hiện ngày càng nhiều trên Cao nguyên đá. |
Sự khắc nghiệt của thời tiết đã khiến cho đời sống của bà con dân bản trên cao nguyên đá thường quẩn quanh với cái nghèo, thiếu trước hụt sau. Đặc biệt hơn, họ luôn phải đối mặt với tình trạng khan hiếm nước, nhất là vào mùa khô. Nhiều người cho biết, nguồn nước sinh hoạt của họ chủ yếu được lấy từ những mó nước, hốc đá, khe suối…
Nhưng khi mùa khô đến, nước ở những hốc đá, khe suối cũng cạn kiệt nên bên cạnh nỗi lo thiếu ăn của mùa giáp hạt, canh cánh trong lòng bà con dân bản là nỗi lo thiếu nước. Số liệu thống kê cho biết, có đến gần 90% dân bản thiếu nước sinh hoạt nên vào mùa khô, bà con phải đi bộ hàng chục cây số, mất cả ngày trời vượt qua nhiều đồi núi mới gùi được một can nước mang về. Vì thế, với bà con, nước cũng quý như vàng!
 Cả “con ngựa sắt” này cũng được tắm táp sạch sẽ mỗi ngày. |  Khắp nơi trên Cao nguyên đá, những công trình đang nỗ lực thi công để mang nước về cho bà con dân bản. |
Giải quyết “cơn khát” cho cư dân của Cao nguyên đá, Chính phủ triển khai Chương trình 134. Theo đó, đã có hơn 3.000 bể nước mưa, lu chứa nước, hệ thống dẫn nước tự chảy, 152 công trình nước sinh hoạt tập trung với tổng kinh phí hơn 11 tỷ đồng đã được xây dựng tại đây. Rồi những hồ chứa với công nghệ “hồ treo” đầu tiên xuất hiện tại bản Xà Phìn B, xã Xà Phìn, huyện Đồng Văn với dung tích khoảng 3.000m³.
Trong tương lai không xa, bà con xã Tả Lủng, huyện Mèo Vạc cũng sẽ có được niềm vui “đón nước về” khi việc nghiên cứu, xây dựng hồ treo Tả Lủng với dung tích 30.000m³… hoàn tất.
Sự xuất hiện của những “hồ treo” này không chỉ cung cấp nước sinh hoạt cho bà con mà còn góp phần cải thiện môi trường sinh thái, phát triển kinh tế du lịch cho vùng đất có cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp này. Vào đầu năm 2007, sau chuyến làm việc với tỉnh Hà Giang, ghi nhận hiệu quả của công trình hồ treo Xà Phìn và Tả Lủng, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã quyết định xây dựng 30 hồ chứa nước bằng công nghệ hồ treo, mỗi hồ khoảng 2-3 tỷ đồng giao cho Bộ Kế hoạch - Đầu tư, Bộ Tài chính bố trí nguồn vốn để tỉnh thực hiện trong năm 2007-2008.
Trong chuyến đi thực tế Hà Giang vừa qua, phóng viên Báo Sài Gòn Giải Phóng đã ghi được những niềm vui của bà con vùng cao khi nước về. Xin giới thiệu cùng bạn đọc.
Nguyên Thảo
