Cách đây chưa lâu, một dự án đưa giáo dục môi trường vào trường học đã được mạnh dạn áp dụng tại 11 trường tiểu học quận 6. Kết quả thật bất ngờ, học sinh không những rất hứng thú với giờ học ngoại khóa môi trường mà còn phát huy những kiến thức học được về gia đình và cộng đồng dân cư. Vậy tại sao khi vấn đề tiết kiệm điện năng, xăng dầu… đang trở nên bức thiết và trở thành chủ trương lớn của chính phủ, việc đưa giáo dục tiết kiệm năng lượng vào trường học lại chưa được quan tâm.
Đầu tư cho lâu dài
Học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, quận 1 xem tranh cổ động tiết kiệm năng lượng để thực hành tiết kiệm. Ảnh: THÀNH TÂM
Tham dự giờ học ngoại khóa môi trường tại trường Tiểu học Phạm Hồng Thái, quận 6, chúng tôi mới cảm nhận được hết sự nhiệt tình, yêu thích của các em học sinh dành cho môn học này.
Những câu hỏi như: các em có biết, cây xanh giúp gì cho chúng ta không? Nước ở sông, kênh thành phố như thế nào?... Đó là những câu hỏi thu hút rất nhiều cánh tay học sinh giơ lên như muốn cố giành lấy phần trả lời về mình: Cây xanh nhả khí oxy cho ta thở; nước ở sông, kênh dơ lắm ạ; để có không khí để thở, chúng ta phải trồng thêm cây xanh và bảo vệ chúng; để nước sông, kênh không dơ chúng ta không được xả rác xuống đấy…
Tương tự, tại Trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, quận 1 - một trong rất ít trường hiếm hoi đưa giáo dục tiết kiệm năng lượng vào giảng dạy ngoại khóa. Các em tham gia cũng rất nhiệt tình và sôi nổi. Tuy nhiên, khác với trường Phạm Hồng Thái chọn hình thức đối đáp trực tiếp, trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm chọn một đến hai chủ đề về vấn đề tiết kiệm điện, xăng, dầu, gas… rồi phổ biến đến từng lớp học để kêu gọi các em cùng tham gia dưới hình thức viết thành bài cảm nghĩ hoặc thể hiện bằng tranh vẽ.
Những bài viết, cảm nghĩ, hành động thực tế hay đã và đang được các em áp dụng tại trường, nhà và trong xã hội sẽ được nhà trường chọn và tuyên dương trong toàn trường. Ngoài ra, nhà trường còn phối hợp với Trung tâm Tiết kiệm năng lượng TP tổ chức nhiều cuộc thi vẽ tranh, viết văn cảm nghĩ về đề tài tiết kiệm năng lượng.
Cô Lê Thị Ngọc Điệp, Hiệu trưởng cho biết, nhìn chung, thời gian đầu các em tham gia rất rụt rè, nhưng lâu dần, số lượng tham gia trở nên đông hơn và sau gần 2 năm triển khai, phong trào này đã thu hút gần như tất cả học sinh trong trường tham gia.
Tham khảo nội dung tranh vẽ của các em thiếu nhi, chúng tôi thật ngạc nhiên vì trong những suy nghĩ tưởng như non nớt của các em khiến những người lớn như chúng ta phải giật mình. Em Võ Thị Diễm Trang, 11 tuổi cho biết, bức tranh của em thể hiện hình ảnh cô bé đang ngủ trong khi ti vi vẫn mở là rất lãng phí điện và hình ảnh đối lập là phải tắt ti vi mới đúng.
Có lẽ đây cũng là những hình ảnh thường bắt gặp tại nhiều gia đình. Còn em Trần Nguyễn Anh Thư, 12 tuổi thì phác họa một bức tranh có những người nông dân đang gặt lúa trên những cánh đồng, kế đó có những cột máy phát điện bằng gió.
Cũng cùng chủ đề về năng lượng mới, em Phan Lê Thiên Trang, 12 tuổi thì chọn hình ảnh một chiếc xe ô tô chạy bằng pin mặt trời, phía trên đầu xe là hình ảnh tấm pin mặt trời… - một trong những nguồn năng lượng mới mà nước ta đang cố gắng khai thác và phát triển.
Nhưng có lẽ xúc động nhất là bài văn cảm nghĩ của em Thanh Hảo, lớp 4. Hảo không những đề cập đến việc tiết kiệm điện mà còn mở rộng suy nghĩ đến việc tiết kiệm xăng, dầu, gas… thậm chí Hảo còn đề cập đến việc tiết kiệm nước và tự ý thức rằng tiết kiệm nguồn năng lượng trên, cũng chính là bảo vệ môi trường và luôn nhắc nhở các thành viên khác trong gia đình cùng thực hiện…
Và có lẽ, đó cũng chính là ý nghĩa hay nhất mà những giáo viên ở trường muốn các em học sinh không chỉ thực hiện tiết kiệm năng lượng ngay tại trường, mà các em còn phải đem những kiến thức trên về áp dụng tại gia đình và nhắc nhở những thành viên trong gia đình cùng thực hiện tiết kiệm năng lượng với mình.
Hiệu quả cao nhưng đầu tư còn thấp
Hiệu quả từ việc đưa giáo dục tiết kiệm năng lượng và môi trường vào trường học đã thể hiện rất rõ, không đơn thuần chỉ cho đối tượng là học sinh mà còn cho nhiều đối tượng khác. Suy nghĩ và hành động của các em học sinh sẽ là hình ảnh tốt nhất để cho những người lớn phải suy nghĩ và làm theo.
Mặt khác, việc đầu tư cho công tác tuyên truyền cho các em học sinh còn mang ý nghĩa lớn hơn, đó chính là sự đầu tư lâu dài cho thế hệ tương lai. Thế nhưng, cho đến nay việc đầu tư tuyên truyền cho đối tượng học sinh rất hạn chế.
Bà Đặng Thị Luận, chuyên viên phụ trách tuyên truyền tiết kiệm năng lượng cho biết, tính trên toàn địa bàn TPHCM hiện chỉ có 2 trường tiểu học đưa hoạt động tiết kiệm năng lượng vào trường học dưới dạng giờ học ngoại khóa. Đã vậy, chỉ có mỗi trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm duy trì hoạt động có tính chất thường xuyên, 1 tuần/lần. Còn trường Tiểu học Huỳnh Văn Ngởi, quận 2 thì chỉ mới cho học duy nhất một lần khi phát động phong trào.
Nhìn lại thành công trong công tác giáo dục môi trường trong các trường tiểu học quận 6, phải kể đến sự chung tay góp sức, sự quan tâm của nhiều cơ quan chức năng. Cụ thể của Sở Giáo dục - Đào tạo, Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND quận 6 và Ban giám hiệu của các trường tiểu học tại quận 6. Còn công tác tuyên truyền cho việc thực hiện tiết kiệm năng lượng trên địa bàn TP trong thời gian qua mới chỉ nhắm đến những đối tượng là người lớn.
Điều này cũng đồng nghĩa với việc công tác tuyên truyền tiết kiệm năng lượng chỉ mang tính chất tình thế, phát động vào những thời điểm toàn quốc đang khó khăn về năng lượng. Còn về lâu dài vẫn chưa được chú trọng và quan tâm. Và nếu nhà nước vẫn chưa tính đến vấn đề này thì chắc chắn rằng, hàng năm vào những thời điểm cao điểm khan hiếm năng lượng, nhà nước vẫn phải tiếp tục bỏ ra hàng trăm tỷ đồng để tiếp tục phát động phong trào tiết kiệm năng lượng.
MINH XUÂN
