Nửa năm TPHCM triển khai thực hiện “nếp sống văn minh đô thị” (VMĐT) tại TPHCM nhưng sự chuyển biến không đáng kể! Đường sá nhếch nhác, lòng lề đường bị chiếm dụng vẫn còn diễn ra tại nhiều nơi. TPHCM phải làm gì để việc thực hiện nếp sống VMĐT đạt kết quả rõ nét hơn trong thời gian tới? Đây là nội dung được các đại biểu phân tích, mổ xẻ tại buổi tọa đàm “Nếp sống văn minh đô thị” kéo dài hơn 4 tiếng đồng hồ, do Báo Tuổi trẻ tổ chức vào chiều 28-6.

Đâu là nguyên nhân?

Ăn hàng rong, vừa không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm vừa mất vẻ mỹ quan đô thị. Ảnh: LÃ ANH

Theo ông Lê Hiếu Đằng, Phó Chủ tịch UBMTTQ TPHCM, việc triển khai thực hiện nếp sống VMĐT tại TPHCM chưa đạt được kết quả như mong đợi có nguyên nhân do TP chưa chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cơ sở vật chất tối thiểu (nhà vệ sinh, thùng rác cộng cộng)… để tạo điều kiện cho người dân thực hiện cuộc vận động này.

Việc thực hiện cuộc vận động này gặp rất nhiều khó khăn về khách quan nhưng có nguyên nhân chủ quan là do thiếu kiên quyết trong xử lý, ông Đằng khẳng định. Ngược lại ý kiến của ông Đằng, một đại biểu công tác trong lĩnh vực môi trường cho rằng: Với một bộ phận người dân thiếu ý thức như hiện nay thì dù có trang bị nhiều thùng rác chưa chắc họ đã chịu bỏ rác vào thùng. Chứng minh là, có những thùng rác bên trong trống rỗng nhưng bên ngoài thùng thì đầy rác.

Ở một cái nhìn khác, ông Trương Trọng Nghĩa, Phó Ban KT-NS HĐND TPHCM phát biểu: Các lực lượng chức năng còn khá “lạnh lùng” trong việc xử phạt hành vi này. Còn ông Nguyễn Văn Phước, Phó GĐ Sở TN-MT nói: “Kênh rạch bị ô nhiễm chúng tôi cũng thấy đau, thấy xót lắm nhưng khi nào còn nhà cửa trên kênh, rạch thì khi đó chưa thể nào giải quyết được tình trạng ô nhiễm kênh, rạch”. Cùng quan điểm với ông Phước, một lãnh đạo UBND quận 8 thông tin: “Trên địa bàn quận 8 còn đến khoảng 16.000 hộ dân sống trên kênh, rạch. Mỗi ngày họ thải một lượng rác khổng lồ xuống lòng kênh, rạch. Địa phương đã thực hiện nhiều biện pháp nhưng thực trạng này vẫn chưa được chuyển biến”.

Việc thực hiện nếp sống VMĐT, đặc biệt tại một số quận – huyện vùng ven, còn có một khó khăn khác là, đa phần các hộ dân chiếm dụng vỉa hè để bán hàng rong là dân nghèo với thu nhập của cả gia đình họ chủ yếu nhờ vào gánh hàng rong nên nếu không giải quyết được bài toán kinh tế cho họ thì rất khó giải quyết vấn đề trật tự lòng lề đường.

Từ thực tế cơ sở, ông Nguyễn Minh Trí, Phó Chủ tịch UBND phường 3, quận 8 cho biết: “Toàn phường chỉ có 3 thanh tra viên xây dựng. Mỗi ngày họ phải giải quyết rất nhiều việc xung quanh vấn đề xây dựng nên chẳng còn thời gian để kiểm tra, xử lý các vấn đề về VMĐT”. Ông Dương Hồng Thanh, Phó GĐ Sở GTCC tiết lộ: Mức thu nhập của lực lượng thanh tra viên thực hiện việc xử phạt các hành vi này quá thấp. Sau khi kiến nghị thì TP tăng lương cho họ từ 1 triệu đồng lên 1.004.000 đồng/tháng! “Nếu chúng ta nuôi không nổi lực lượng này thì sẽ có một bộ phận tiêu cực nuôi họ”, một đại biểu nói. Ông Lê Hoàng, TBT Báo Tuổi trẻ cho biết: “Đơn vị báo tôi có thể vận động doanh nghiệp hỗ trợ 1.000 thùng rác để lắp đặt ở các tuyến đường. Nhưng, chúng tôi lúng túng không biết bắt đầu từ đâu (gặp đơn vị quản lý nào để bàn bạc chuyện này? Trên thùng rác có thể dán tên đơn vị tài trợ chương trình này được không?...)”.

Xử phạt - quan trọng hơn vận động?

Tại buổi hội đàm, nhìn chung các đại biểu đều xác định: Việc thực hiện nếp sống VMĐT không thể làm được trong “ngày một ngày hai” mà phải làm từ năm này qua năm nọ. Tuy nhiên, để sớm có được kết quả cần phải đề ra lộ trình thực hiện và làm liên tục.

Lực lượng hướng dẫn và bảo vệ khách du lịch đang hướng dẫn du khách nét văn minh ở khu vực trung tâm TP HCM. Ảnh Việt Dũng

Ông Trương Trọng Nghĩa cho rằng: Phải nghiên cứu một cách khoa học mới có thể giải quyết được các vấn đề về VMĐT do nguyên nhân của nó mang tính phức hợp, có liên quan đến phong tục tập quán, thói quen, trình độ nhận thức, trình độ năng lực của bộ máy quản lý nhà nước… Do vậy, nhiều ý kiến cho rằng, sắp tới TP nên tập trung làm có trọng tâm, trọng điểm.

Trong đó, địa phương có vai trò vô cùng quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề VMĐT vì chỉ có địa phương mới sâu sát được địa bàn. Trong quá trình thực hiện, nếu cơ sở gặp khó khăn thì các cấp lãnh đạo phải nhanh chóng giải quyết. TS Nguyễn Minh Hòa, Trường ĐH KHXH-NV TPHCM đề nghị cụ thể: Từ nay đến cuối năm, TP phải kê các đầu việc ra để giải quyết dứt điểm. Trật tự lòng lề đường, vệ sinh môi trường là 2 nội dung phải làm trước tiên; trong đó, ưu tiên thực hiện tại các trục đường chính, giao lộ, khu vực trung tâm, đặc biệt tại 14 tuyến đường “mẫu”.

Riêng về công tác tuyên truyền, thượng tá Võ Văn Nhuận, Trưởng phòng CSGT đường bộ TPHCM cho rằng: Cư dân ở TPHCM rất nhiều thành phần, nhiều giới (trí thức, công nhân làm trong các khu công nghiệp, dân nghèo, lao động trực tiếp có sử dụng vỉa hè…). Do đó, để công tác tuyên truyền đi vào chiều sâu thì phải chia đối tượng ra để có cách tuyên truyền phù hợp. Trong đó, tập trung nhiều nhất là những lao động trực tiếp sử dụng vỉa hè.

Ngoài ra, các đại biểu cho rằng, nếu chờ ý thức tự giác của người dân thì rất lâu nên phải tăng cường hình thức xử phạt để răn đe. “Xử phạt quan trọng hơn là vận động”, ông Trương Trọng Nghĩa khẳng định. Riêng bà Phạm Phương Thảo, Chủ tịch HĐND TPHCM đồng tình với ý kiến phải xã hội hóa đầu tư thùng rác, nhà vệ sinh công cộng. Bà Phạm Phương Thảo cũng yêu cầu sở – ngành sớm đề ra quy chuẩn, quy hoạch vị trí lắp đặt thùng rác, nhà vệ sinh công cộng. Về lâu dài, ông Nguyễn Văn Minh, Phó Ban VH-XH HĐND TPHCM đề nghị đưa nội dung nếp sống VMĐT vào chương trình học của học sinh tiểu học.

Với vai trò là Trưởng ban chỉ đạo cuộc vận động này, bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND TPHCM phát biểu khá tâm tư: “Qua một thời gian triển khai cho thấy, để xây dựng được nếp sống VMĐT tại TPHCM thật không dễ dàng vì không dễ để thay đổi hành vi, thói quen... của một bộ phận dân cư. Chưa kể, thủ tục xử phạt hiện quá rườm rà, công việc tại các phường quá tải. Tại phường Bến Nghé, mỗi ngày Chủ tịch phường phải ký đến 1.000 chữ ký sao y thì còn đâu thời gian đi xử phạt tại chỗ các hành vi VMĐT. Khi triển khai cuộc vận động này, có nơi làm kiên quyết, sáng tạo nhưng cũng có nơi làm hình thức. Tất cả các vấn đề tồn tại nói trên sẽ được giải quyết trong thời gian tới.

Vân Anh