Chất thải nguy hại (CTNH) sẽ là vàng nếu được phân loại và tái chế triệt để. Từ đầu năm 2008 đến nay, nhiều doanh nghiệp nước ngoài đã rất “mặn mà” với chuyện đầu tư xây dựng nhà máy xử lý loại chất thải này tại TPHCM nhưng đáng tiếc là tất cả đều bị “dội” ngược.
Doanh nghiệp đầu tư: Vướng quy định
Lý giải việc dự án xử lý CTNH với công suất 21 tấn/ngày chậm đi vào hoạt động so với dự kiến (Báo SGGP phản ánh ngày 17-12), ông Huỳnh Minh Nhựt, Giám đốc Công ty Môi trường đô thị TPHCM cho rằng, công ty đang phải hoạt động theo Luật Doanh nghiệp. Tức cũng phải tuân thủ quy trình xin phép đầu tư. Và chính những vướng mắc liên quan đến thủ tục hành chính đã khiến tiến độ của dự án chậm hơn thời hạn quy định. Hiện nhà máy đã hoàn tất việc đầu tư, nhập công nghệ, chỉ còn khâu lắp ráp hệ thống nữa là có thể vận hành được.
Không chỉ vậy, ông Nhựt cho biết thêm, từ năm 2006, Tập đoàn Remodi của Đức đã rất mong muốn được đầu tư xây dựng nhà máy xử lý chất thải nói chung tại TPHCM. Họ sẵn sàng chuyển giao công nghệ xử lý từ Đức sang để xử lý tất cả các loại chất thải, thậm chí có thể lấy rác từ những bãi rác đã chôn lấp để tái chế thành những sản phẩm thân thiện với môi trường, giúp giảm diện tích đất chôn lấp, giảm chi phí xử lý nước rỉ rác… nhưng loay hoay đã hơn 3 năm nay vẫn chưa đầu tư được. Nguyên nhân là do chưa bố trí được đất.
Công ty này đã bàn hợp tác với Công ty Môi trường đô thị để xây dựng nhà máy tái chế rác thải cho thành phố nhưng cho đến nay cũng chưa thực hiện được vì quy định công ty của nhà nước hoạt động trong lĩnh vực công ích không được phép liên doanh với công ty nước ngoài. Và để có thể hợp tác được, công ty phải xin chuyển đổi dưới dạng hình thức Công ty TNHH một thành viên. Công ty cũng đang đề xuất xin thành phố khoảng 20ha còn lại tại bãi rác Đông Thạnh để đầu tư nhà máy xử lý chất thải nhưng chưa được thông qua.
Ông Nguyễn Trung Việt, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn, Sở Tài nguyên và Môi trường cho biết, Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố đã có chủ trương kêu gọi doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư vào lĩnh vực xử lý CTNH. Kết quả là cho đến nay đã có 5 doanh nghiệp đăng ký đầu tư nhưng về phía cơ quan chức năng chưa thể chấp thuận đầu tư vì chưa có đất để giao.
Chất thải nguy hại tại Công ty Dệt Phong Phú đang được ép khô, đóng bao để chuyển giao cho đơn vị thu gom, xử lý.
Thành phố: Phải chờ đền bù, giải tỏa
Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt quy hoạch xây dựng khu xử lý chất thải rắn (bao gồm CTNH, chất thải rắn công nghiệp) 3 vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, miền Trung và phía Nam. Trong đó, đặc biệt tại vùng kinh tế trọng điểm phía Nam chọn quy hoạch khu xử lý chất thải rắn công nghiệp nguy hại tại Tây Bắc Củ Chi, huyện Củ Chi TPHCM với quy mô 100ha.
Khu xử lý này sẽ phục vụ xử lý CTNH cho liên vùng Tây Ninh, Bình Dương và TPHCM. Tuy nhiên, cho đến nay việc đền bù giải tỏa còn vướng nên chưa thể triển khai. Và nếu ngay từ bây giờ thành phố gấp rút triển khai đền bù giải tỏa để nhà đầu tư có thể có đất đầu tư, xây dựng nhà máy thì cũng phải mất 3 năm nữa họa chăng mới có nhà máy xử lý CTNH đi vào hoạt động.
Có thể nói, trên thế giới, biện pháp xử lý rác bằng cách chôn lấp đã rất lạc hậu, vừa gây lãng phí nguồn tài nguyên rác phong phú và dồi dào vừa tiêu tốn diện tích đất. Với khối lượng chất thải rắn phát sinh từ hoạt động công nghiệp, sinh hoạt ngày càng tăng nhanh từ 8%-10%/năm thì biện pháp chôn lấp không phải là giải pháp phù hợp.
Ở TPHCM - nơi tấc đất là tấc vàng mà phải bỏ ra hàng trăm ha chỉ để chôn lấp rác thì quả là xót xa. Hiện nay TPHCM có đến 90% khối lượng rác thải đều được xử lý bằng cách chôn lấp nên chiếm diện tích khoảng gần 300ha và con số này sẽ còn tăng nhanh trong tương lai gần.
Vấn đề nữa là thành phố chưa thực sự có nhà máy nào đủ quy mô, công suất để xử lý chất thải nguy hại phát sinh từ hơn 30 ngàn nhà máy sản xuất đang hoạt động hiện nay. Và nếu phải tiếp tục chờ thì liệu đến lúc đó, doanh nghiệp có còn “gồng” mình để gánh nổi sự leo thang của giá thành xử lý CTNH? Còn người dân có đủ kiên nhẫn và sức khỏe để sống chung với đủ thứ các loại chất thải độc hại đang vây quanh?
ÁI VÂN
