Đông Tảo (Khoái Châu, Hưng Yên) là một trong những “nôi” gà nổi tiếng nhiều thế kỷ của đồng bằng Bắc bộ. Hiện nay, có thể nói anh Nguyễn Trọng Tích, con trai út cụ Dốc ở thôn Đông Tảo Đông, là người duy nhất kế nghiệp một gia đình đã ba đời nuôi gà Đông Tảo.
- Cánh trẻ bây giờ không ít người máu mê chơi gà chọi nhằm cá độ trên các “sới”, riêng anh sao lại thích chăm bẵm, gây giống gà Đông Tảo?
Anh Tích và con gà trống Đông Tảo 1 tuổi. Ảnh: TRƯƠNG KIM
- Tôi nuôi dưỡng bởi yêu quí, trân trọng một đặc sản đồng thời cũng là di sản văn hóa độc đáo của quê hương, dân tộc do ảnh hưởng niềm say mê và kinh nghiệm nuôi gà Đông Tảo từ bố và ông nội. Nghe kể lại trong kháng chiến chống Pháp, khi tản cư bố tôi chỉ ôm chiếc máy khâu và cặp gà Đông Tảo, còn các tài sản khác bỏ hết. Còn tôi, mặc dù đã trải qua nhiều nghề nhưng rốt cuộc không có nghề nào khiến tôi thiết tha gắn bó như việc nuôi gà Đông Tảo. Khi lập gia đình, tài sản duy nhất đáng giá của vợ chồng tôi là chiếc xe đạp thì tôi đem bán đổi lấy 15 con gà. Trong nhà có tạ thóc tôi cũng đổi nốt lấy cặp gà ưng ý.
- Theo anh, đâu là ưu điểm nổi bật của gà Đông Tảo so với những giống gà khác?
- Gà Đông Tảo là giống gà hướng thịt, thể hiện ở năng suất thịt tương đối cao (70,82%). Sức đề kháng tự nhiên cao hơn hẳn so với các giống gà ri, tam hoàng hoặc một số gà nội hay nhập nội khác. Gà Đông Tảo hầu như không bị mắc bệnh đường hô hấp. Thực tế đã minh chứng, trong thời gian diễn ra dịch cúm gia cầm H5N1 (năm 2004) đàn gà Đông Tảo của gia đình tôi vẫn vô sự.
- Tiêu chuẩn của gà Đông Tảo thuần chủng?
- Tiêu chuẩn chọn giống tốt được nhân dân địa phương đúc kết thành tục ngữ: Đầu gộc tre; mình cốc (thân giống con cốc), cánh vỏ trai (cánh giống vỏ trai úp sát vào thân); đuôi nơm (giống nơm úp cá); da đỏ tía hoặc vàng nhạt, chân to có 4 ngón và 4 hàng vảy thịt chứ không phải vảy xương. Khi còn nhỏ, chân gà Đông Tảo phát triển bình thường, càng lớn đôi chân càng phình to, bước đi lặc lè. Với thân hình “khổng lồ”, gà trống có thể nặng 4 – 5kg, gà mái 3 – 3,5kg và đôi chân to xù như đi đôi ủng thịt trông rất ngộ nghĩnh nên nhiều vùng (nhất là Hà Nội) đã rộ lên phong trào nuôi gà Đông Tảo làm cảnh. Gà Đông Tảo có mào nụ, mào hoa hồng và mào hạt đậu. Mào, tích tai đều có màu đỏ tươi. Gà trống có 2 màu lông cơ bản: màu mận chín pha lẫn lông đen (mã mận) và màu đen óng ánh (mã lĩnh). Gà mái có 3 màu lông cơ bản là vàng nhạt (mã nõn chuối), nâu nhạt (mã chuối khô) và trắng sữa.
- Còn bí quyết bảo tồn và phát triển gà Đông Tảo?
- Chúng tôi chăm sóc chúng với chế độ riêng: thông thường cho ăn cám ngô, thóc, cám gạo trộn lẫn rau bèo. Riêng gà dưới một tháng tuổi thì cho ăn thêm thóc ngâm nảy mầm và cá, tép để đủ chất, chóng lớn. Tuyệt đối không cho gà ăn cám công nghiệp đã chế biến sẵn vì nó sẽ ít mọc lông, không đủ để tránh rét mùa đông và chậm lớn. Phải đun nước sôi để nguội cho gà uống. Chuồng trại luôn quét dọn và sát trùng cẩn thận. Thuốc phòng dịch cho gà dự trữ đầy đủ trong nhà.
Nuôi được con gà giống Đông Tảo thuần chủng kỳ công lắm. Đã có những con gà Đông Tảo người ta trả cho tôi tiền triệu hoặc hơn triệu song tôi không bán, quyết giữ nuôi để gây giống. Ngay cả thửa ruộng liền nhà không ít người dạm mua với giá cao nhưng tôi đã khước từ để “chia lô” nuôi gà cho rộng rãi, thoải mái.
- Kế hoạch bảo tồn, phát triển nguồn gien gà Đông Tảo của anh trong năm 2005 có gì đặc biệt?
- Hơn 10 năm qua (kể từ năm 1992) được chương trình “Quỹ bảo tồn gien vật nuôi” của Nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí (50.000đ/con gà/năm) cộng với sự giúp đỡ về kỹ thuật của Viện Chăn nuôi Việt Nam, gia đình tôi đã tạo ra hàng trăm con gà thuần chủng. Từ số gà này đã nhân ra hàng ngàn con gà giống cung cấp cho nhiều tỉnh: Hải Dương, Hà Nội, Bắc Ninh, Lạng Sơn, TP Hồ Chí Minh, Kiên Giang, Cần Thơ… để lai tạo với các loại gà địa phương như gà ri, gà tàu vàng, gà mía để tạo ra gà thịt thương phẩm tăng trọng nhanh, giá trị kinh tế cao.
Ước vọng của tôi là gà Đông Tảo được phát triển “đông đàn, dài lũ”. Năm con gà này tôi vẫn tiếp tục làm với tinh thần ấy đồng thời mở mang trao đổi, học hỏi kinh nghiệm chăn nuôi với các đoàn khách trong nước và quốc tế; tận tình giúp đỡ sinh viên các trường đại học tới gia đình thực tập, nghiên cứu về giống gà Đông Tảo.
- Chúc mừng anh và gia đình sang năm mới vạn sự như ý.
TRƯƠNG THỊ KIM DUNG
