Đây là bệnh truyền nhiễm ở heo, do một số loài vi khuẩn họ Streptococaceae, giống streptococcus gây ra ở người và nhiều loài vật, làm nhiễm trùng huyết, viêm màng não, viêm khớp và bộ phận sinh dục. Với heo, gây viêm khớp ở heo mới sinh, viêm màng não heo cai sữa, gây bệnh ở tim và phổi heo nuôi thịt, bệnh ở bộ phận sinh dục heo sinh sản.
Đàn heo giống mang mầm bệnh Streptococcus nhiều tháng, lây từ heo bệnh sang heo khỏe; heo nái và nọc giống là vật mang mầm bệnh thường xuyên. Streptococcus suis lây qua tiếp xúc mũi, các dịch hô hấp lây bệnh trong trại. Trên đàn heo bị bệnh “tai xanh” (Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản-PRRS) thường có sự xâm nhập Streptococcus suis. Điều kiện lạnh và băng giá, mầm bệnh tồn tại trên 15 tuần, và 1-2 tuần ở nhiệt độ trong phòng. Mầm bệnh tồn tại ở quầy thịt thời gian dài. Ruồi là vật mang trùng, Streptococcus suis sống trên ruồi 5 ngày, nhiều khảo sát sự di hành này 3km. Streptococcus suis bị tiêu diệt bởi các chất sát trùng như phenolic, chlorine, iodine base, formol. Xà phòng diệt được mầm bệnh trong 30 phút.
Triệu chứng: Bệnh xảy ra trên heo cai sữa, gây viêm não 1-5%, chết bất ngờ. Ăn kém, da đỏ, sốt, mất thăng bằng, liệt, giật chân, lắc lư, mù điếc. Hội chứng ủ rũ trên heo mới sinh, chết 12-24 giờ sau sinh.
Bệnh tích: Viêm phổi trên heo nuôi thịt, căn bệnh kết hợp các vi khuẩn Pasteurella, Actinobacillus. Các hạch bạch huyết sưng và xung huyết. Não bị sung huyết, phù, viêm màng não. Viêm nội tâm mạc, sùi van tim, viêm khớp.
Chẩn đoán: Sự xuất hiện viêm não heo cai sữa có tính định hướng cao. Chẩn đoán phân biệt bệnh giả dại, bệnh viêm thanh mạc truyền nhiễm do Haemophilus Parasuis, ngộ độc muối từ dấu hiệu về thần kinh.
Phòng trị: Không nuôi nhốt gia súc mật độ quá dày, chuồng thông thoáng, không làm cho heo bị stress như thay đổi khẩu phần đột ngột, cân heo, tiếng ồn, khẩu phần thiếu Vitamine E. Chú ý sự xuất hiện đồng thời PRRS. Streptococcus suis nhạy cảm kháng sinh nhóm penicilline và penicilline tổng hợp như amoxcillin, nhóm trimethoprime/ sulphat cũng được áp dụng điều trị. Sử dụng các chế phẩm penicilline điều trị và phòng ngừa trước và sau cai sữa. Trong thức ăn sử dụng phenoxymethyl penicillin liều 300g/tấn cho ăn từ cai sữa đến 6 tuần. Phòng ngừa heo nái trước lứa đẻ bằng kháng sinh và vaccine để nâng cao kháng thể trong sữa đầu.
Bệnh do Streptococcus suis trên người xuất hiện ở các nhiều nước châu Âu, châu Á… gần đây là Trung Quốc. Theo Bệnh viện Nhiệt đới TPHCM, trước 1998, mỗi năm tiếp nhận 1-3 ca bệnh này, từ 1999 số bệnh nhân tăng lên 10-20 ca mỗi năm, riêng 2 năm 2005-2006 có đến 72 ca bị nhiễm. Bệnh gây viêm màng não người, gây nhiễm trùng huyết, sốt, đau nhức cơ, đau họng, hôn mê, xuất huyết dưới da. Bệnh lây sang người qua tiếp xúc trên người có vết thương, do ăn thịt tái. Nguy cơ mắc bệnh cao là công nhân chế biến thịt, người chăn nuôi, bán thịt, thú y...
Hồ Mộng Hải
