...Ông Tư làm công đoàn ngành ở Thốt Nốt (Cần Thơ) vừa lên thành phố, tình cờ ngồi chung bàn có lắm người bàn sôi nổi chuyện mua bán cổ phiếu, rồi đột ngột cất lời tỉnh bơ: “Vậy sao, ở miệt dưới tui, cứ vài tháng kiếm vài tỷ đồng là chuyện thường. Trên này các anh mới tập tành chơi cổ phiếu, chứ nông dân tôi chơi lâu rồi, hết cổ phiếu mía đường, rồi cổ phiếu tôm sú, giờ đang lên cơn cổ phiếu cá tra”.
Ngẫm ra, có nhiều phần đúng, ít ra cũng về khía cạnh tìm cơ hội, tranh thủ cơ hội và quyết liệt khai thác những cơ hội để kinh doanh, để làm giàu không phân biệt người đó là ai, nông dân cũng như dân thành thị. Dường như nông dân ở ĐBSCL, Đông Nam bộ, Tây Nguyên đã… chơi “cổ phiếu” cây trồng vật nuôi trên sàn… thị trường cạnh tranh trong ngoài nước, đã khá lâu lắm rồi. Ở đây, vấn đề có thể đặt ra thêm nữa là không khí đồng hè làm ăn, nỗi khao khát thoát nghèo, vươn lên làm giàu đã không lác đác chỉ diễn ra trong một bộ phận dân cư nào đó có điều kiện, mà đã nở rộ trong nhiều tầng lớp dân cư, từ vùng đô thị lớn đến cả nông thôn.
Điều đó lý giải vì sao nông dân ồ ạt tăng diện tích cây trồng, có nhiều loại cây trồng đứng vào những mặt hàng xuất khẩu hàng đầu thế giới, song cũng sẵn sàng chặt để lại chuyển qua trồng cây khác. Dám đầu tư tiền trăm triệu, tiền tỷ, sẵn sàng thế chấp đất đai nhà cửa vay vốn ngân hàng, và chấp nhận đối mặt trước rủi ro, nông dân hai nắng một sương có thua gì người lên sàn chứng khoán.
Đó cũng là thực trạng bao nhiêu vụ mía đường đã qua nhưng vẫn còn ngổn ngang bao điều thiệt hại. Hình như đến giờ, không ít nhà trồng điều và chế biến điều vẫn còn lo bận... miệt mài sân si nhau. Cà phê dù đã… nối mạng “lên sàn” London từ mấy năm trước, nhưng người trồng đâu đã hết những âu lo theo con giá tăng giảm đột ngột khi vào mùa thu hoạch, khi thời tiết thất thường. Trong nuôi tôm sú, có những vụ thu hoạch thắng lớn và cũng có những vụ thất bát vì giá giảm, vì dịch bệnh và ô nhiễm môi trường.
Ngay trong đầu tháng 4 này, không ít nông dân và cả chủ trang trại nuôi cá tra bắt đầu… trằn trọc không chỉ vì nắng hạn, bởi “Nếu như mai mốt đây nó rớt còn 13-14… chấm (tức còn 13-14 ngàn đồng/kg) thì kể như người nuôi vay nợ vốn ngân hàng phá sản ngay”. Một chủ trang trại có mấy hécta nuôi cá tra ở Cần Thơ đã trầm ngâm suy tính đầy sự căng thẳng. Đây là cái lo của số đông người là nông dân, là doanh nghiệp, là người đầu tư chuyên nghiệp hoặc còn tay ngang tập tành chơi chứng khoán, lại thường mù mịt về tình hình, thiếu hay rất thiếu những dữ liệu để toan tính cái gì sẽ diễn ra trên thị trường đầy biến động, nhưng thường lại thừa những toan tính hẹp hòi lợi ích cục bộ.
Trong biết bao điều đặt ra khi nền kinh tế hội nhập hệ thống thương mại toàn cầu, có điều nhất nhất cần bàn bạc và làm ngay là sự liên kết, hợp tác; là sự phối hợp trong chính “người mình”, để ít nhất cũng hài hòa lợi ích giữa các nhà nông, nhà công, nhà buôn, nhà băng, rồi vai trò của các hội và hiệp hội ngành nghề. Để trong thời gian ngắn tới sẽ không còn xảy ra những bất trắc không đáng có và kéo dài suốt những năm qua. Để tất cả hội và hiệp hội ngành nghề thực sự có ích. “Nông dân và doanh nghiệp hãy thôi đừng… so cựa nhau nữa về giá cả thu mua mỗi khi vào vụ thu hoạch” như lời gởi gắm của một chủ trang trại nuôi cá tra nọ ở Cần Thơ.
ĐĨNH CHI
