Công ty tài chính- Đích ngắm của các “ông lớn”

Việc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ban hành Quy chế thành lập công ty tài chính (CTTC) phi ngân hàng cổ phần được kỳ vọng sẽ là nền tảng để các CTTC ra đời, góp phần làm sôi động thêm thị trường tài chính – tiền tệ nước ta. Nhiều tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp hiện đang nhắm tới mảng hoạt động đầy tiềm năng này.

“Sân chơi” mới trên thị trường tiền tệ

Thêm nhiều công ty tài chính, hoạt động tiền tệ - tín dụng càng có nhiều sự cạnh tranh. Ảnh: Anh Thư

Theo NHNN, từ năm 1998 đến nay, đã có 10 CTTC được NHNN cấp phép hoạt động, trong đó chủ yếu là các CTTC 100% vốn trực thuộc các tổng công ty hoặc các tập đoàn doanh nghiệp nhà nước như Bưu điện, Cao su, Dầu khí, Dệt may, Handico, Than - Khoáng sản, Công nghiệp tàu thủy….

Hiện nay CTTC  có số vốn điều lệ lớn nhất là CTTC Dầu khí với 3.000 tỷ đồng, thấp nhất là Handico 50 tỷ đồng. 6/3 CTTC hiện có hội sở chính tại Hà Nội, 3 CTTC ở TPHCM là CTTC Cao su, CTTC Prudential VN và CTTC Việt- Sài Gòn.

Nếu so với các ngân hàng thương mại, hoạt động của đa số các CTTC hiện nay vẫn còn hạn chế, chủ yếu là huy động và cho vay. Vì không được huy động tiền gửi dưới 1 năm nên số vốn huy động được của nhiều CTTC chủ yếu từ CBCNV trong các doanh nghiệp.

Một vài CTTC có thế mạnh về nguồn vốn ủy thác như CTTC Dầu khí, CTTC Công nghiệp Tàu thủy, nhưng nguồn vốn chủ yếu của nhiều CTTC là vay của các tổ chức tín dụng. Điển hình là CTTC Dệt may có số vốn vay từ tổ chức tín dụng chiếm đến 99,4% tổng vốn huy động.

Thời gian gần đây, các CTTC đang nỗ lực mở rộng quy mô hoạt động, là lĩnh vực được nhiều “ông lớn” quan tâm. Cùng với nhiều hồ sơ xin cấp phép thành lập ngân hàng thương mại cổ phần, hiện có khoảng hơn 10  đơn và hồ sơ đề nghị thành lập CTTC cổ phần và 6 đơn của các tập đoàn tài chính lớn trên thế giới đề nghị thành lập CTTC hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực tín dụng tiêu dùng, đang xếp hàng chờ thông qua.

Hiện nay có ít nhất 3 doanh nghiệp lớn cũng đang đẩy nhanh tiến độ để thành lập các CTTC như CTTC Sông Đà, CTTC Vinalines và CTTC Vinaconex với vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đến 1.500 tỷ đồng. Một số tập đoàn tuy đã tham gia thành lập ngân hàng nhưng vẫn có đề án xin thành lập CTTC, trong đó hướng đến nghiệp vụ cho vay tiêu dùng cá nhân, thị trường thẻ...  

So với ngân hàng, hoạt động của các CTTC còn non kém, chưa đủ lực cạnh tranh về vốn, nhân lực, công nghệ. Các tổ chức, người dân cũng chỉ nghĩ đến ngân hàng trong các giao dịch tài chính. Điều này là bất lợi lớn đối với các CTTC trong huy động vốn, mở rộng tín dụng và phát triển các dịch vụ tài chính khác. 

Nếu việc xin phép thành lập một ngân hàng mới khá khó khăn và phức tạp vì quy định mức vốn điều lệ ban đầu cao, bị khống chế về tỷ lệ vốn sở hữu và đối tượng cổ đông, thì những điều kiện để thành lập CTTC đơn giản hơn.

Các tổ chức tài chính nước ngoài khi làm hồ sơ xin phép thành lập CTTC tại Việt Nam thường nhắm tới những phân khúc thị trường như cho vay tiêu dùng đối với cá nhân, cho vay mua trả góp, phát hành thẻ... Đó cũng là cách họ tiếp cận trực tiếp với thị trường tài chính – tiền tệ nước ta mà không phải đi đường vòng, đồng thời khiến “sân chơi” này càng ngày càng đông đúc hơn và sẽ quá tầm đối với những CTTC quy mô nhỏ.

Tiềm năng và hiệu quả?

Ông Trần Xuân Châu, Vụ phó Vụ Các ngân hàng (NHNN), cho rằng việc thành lập mới các CTTC sẽ góp phần tạo thêm kênh dẫn vốn cho nền kinh tế, đáp ứng được nhu cầu vay vốn trung và dài hạn cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, phục vụ kịp thời nhu cầu sinh hoạt tiêu dùng của cá nhân – một lĩnh vực mà các tổ chức tín dụng hiện nay chưa đáp ứng được. “Với số lượng hồ sơ đăng ký hiện nay không phải đã nhiều và trong tương lai loại hình này sẽ phát triển” -ông Châu khẳng định.

Lợi thế của các CTTC là mức vốn điều lệ quy định thấp (hiện là 70 tỷ đồng, dự kiến sẽ nâng lên 300 tỷ đồng); được phép và được khuyến khích cho vay các cổ đông; có thể khai thác các nguồn vốn ủy thác giá rẻ, nhất là vốn huy động từ phát hành trái phiếu chính phủ cho các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước. Bên cạnh đó, các CTTC cũng có thể nhờ uy tín của tập đoàn để phát hành trái phiếu doanh nghiệp. Chính điều này mới là mục tiêu gần nhất và thực dụng nhất của các tập đoàn xin thành lập CTTC.

Nhiều tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp lớn hiện không ngừng phát triển, do vậy cần có tổ chức tài chính riêng để phục vụ và đáp ứng nhu cầu hoạt động sản xuất - kinh doanh cũng như có công cụ tài chính lớn để vươn tầm phát triển. CTTC sẽ là cầu nối cho các hoạt động này.

Ngoài ra, phân khúc thị trường được các CTTC nhắm tới là lĩnh vực đầu tư vào các ngành nghề mới, dịch vụ mới và các ngân hàng thương mại hiện còn hạn chế trong khi nhu cầu vay vốn của người dân ngày càng tăng cao trong nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, với chức năng quản lý Nhà nước, NHNN sẽ xem xét chặt chẽ, thận trọng và hạn chế trong cấp phép để đảm bảo các CTTC ra đời hoạt động được an toàn, hiệu quả và bền vững. 
 

Thị phần của các CTTC trên thị trường tiền tệ còn rất thấp. CTTC ở TPHCM chỉ chiếm 0,1% tổng vốn huy động, 0,83% tổng dư nợ so với các tổ chức tín dụng trên địa bàn. Lợi nhuận thu được của một số CTTC chủ yếu là các hoạt động trên thị trường tiền tệ và kinh doanh chứng khoán. 

Tuy nhiên thực tế cho thấy trong thời gian qua, nhiều CTTC hoạt động có hiệu quả, đã đạt tỷ lệ sinh lời cao hơn so với các ngành sản xuất kinh doanh khác, hệ số rủi ro lại thấp. Chính điều này đã thúc đẩy các tập đoàn, tổng công ty đua nhau thành lập CTTC dưới hình thức cổ phần.

Tuy nhiên, để các CTTC hoạt động hiệu quả như mong muốn cũng không dễ. Nguồn vốn của các CTTC chủ yếu là đi vay từ ngân hàng nên chi phí cao. Do vậy, hoạt động của nhiều CTTC sẽ chỉ dừng lại là một công ty đầu tư tài chính đơn thuần trong nội bộ doanh nghiệp, chưa vươn tầm hoạt động sâu rộng như chức danh vốn có của nó.

Hoàng Long – Lan Thảo 

CTTC được huy động vốn từ các nguồn: nhận tiền gửi có kỳ hạn từ một năm trở lên của tổ chức, cá nhân theo quy định của NHNN; phát hành kỳ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi và các loại giấy tờ có giá khác để huy động vốn của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo quy định của pháp luật hiện hành; vay các tổ chức tài chính, tín dụng trong, ngoài nước và các tổ chức tài chính quốc tế; tiếp nhận vốn ủy thác của Chính phủ, các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước.

CTTC được cho vay dưới các hình thức: cho vay ngắn, trung và dài hạn theo quy định của NHNN; cho vay theo ủy thác của Chính phủ, của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo quy định hiện hành của Luật các Tổ chức tín dụng và hợp đồng ủy thác; cho vay tiêu dùng bằng hình thức cho vay mua trả góp.

(Theo NHNN Việt Nam) 

Các tin, bài viết khác