Đô thị hóa hướng tới phát triển bền vững - Bài 2: Phố còn xa lắm…

SGGP
Các quận 2, 9 và Thủ Đức đã được sáp nhập hơn một năm nay thành TP Thủ Đức (TPHCM). Dẫu là thành phố, nhưng những khu vực vùng ven của Thủ Đức gần như không có gì thay đổi so với lúc còn cấp quận: hệ thống hạ tầng kỹ thuật - xã hội thiếu và yếu; đất đai hoang hóa nhiều do bị đầu cơ… Nhìn lại quá trình đô thị hóa tại đây để rút ra bài học cho kế hoạch “lên” quận, thành phố ở những nơi khác của TPHCM.

Tin liên quan

Vắng vẻ và nhếch nhác

Để người dân có chỗ buôn bán tập trung và dẹp bỏ chợ tự phát, năm 2004, TPHCM cho xây chợ Phú Hữu thuộc phường Phú Hữu (TP Thủ Đức) trên khu đất khoảng 2.000m2, quy mô 160 sạp hàng, kinh phí 1,2 tỷ đồng, sức chứa hàng ngàn người. Lúc khởi công, tiểu thương kỳ vọng, chợ sẽ là nơi mua bán tấp nập, giúp họ nuôi sống gia đình. Nhưng đưa vào sử dụng được thời gian ngắn, chợ lâm vào cảnh “vắng như chùa Bà Đanh” và bỏ hoang từ đó đến nay.

Đô thị hóa hướng tới phát triển bền vững - Bài 2: Phố còn xa lắm… ảnh 1 Quang cảnh đìu hiu tại chợ Phú Hữu (phường Phú Hữu, TP Thủ Đức). Ảnh: HOÀNG HÙNG
Hiện chợ Phú Hữu không đủ điều kiện hoạt động. Mặt tiền chợ chỉ còn vài tiểu thương bán tạp hóa, nước giải khát, cơm, bánh mì; người đến mua hàng hóa rất ít. Bên trong chợ vắng vẻ, đa số đóng cửa im ỉm. Nhiều cánh cửa, khung sắt, hộp tủ điện, khung kệ để hàng… bị gỉ sét, bụi đóng từng lớp; mái nhà dột nát, khung sườn, cột kèo, trần nhà mạng nhện giăng tứ phía. Có nhiều nguyên nhân khiến chợ Phú Hữu lâm vào cảnh như vậy, nhưng chủ yếu do khu vực xung quanh chợ khá ít người sinh sống, đã vậy tại đây lại thường xuyên có xe tải, xe container lưu thông nên người dân ngại lui tới.


Một ngày cuối tháng 2 vừa qua, men theo đường song hành xe lửa Bắc - Nam, phóng viên rẽ vào con đường nhánh ngoằn ngoèo số 45 dẫn vào khu phố 2, phường Hiệp Bình Chánh, TP Thủ Đức. Hầu hết đường ở đây rất nhỏ hẹp, có đoạn chỉ đủ lọt thỏm 2 xe máy. Càng đi vào sâu, dân cư bên trong càng đông đúc. Anh Lê Đức Tùng, người dân ngụ khu phố 2 cho hay, hệ thống hạ tầng ở đây gần như chưa được đầu tư. Cả khu vực rộng hơn 40ha chỉ có một số đường giao thông chính, nhưng cũng chỉ rộng khoảng 5m; các đường giao thông còn lại không theo quy hoạch nào, chỉ rộng 1-3m, vừa khó đi vừa không đáp ứng yêu cầu phòng cháy, chữa cháy. Thậm chí, một số khu vực bị bỏ hoang, cỏ dại mọc thành ao tù, gây mất vệ sinh và mỹ quan đô thị. Việc thoát nước của khu vực này chủ yếu thoát tràn qua các mương hở, nên thường gây ngập úng cục bộ, ô nhiễm môi trường.

Thiếu nguồn lực đầu tư nên một số dự án khu TP Thủ Đức cũng “đóng băng” nhiều năm. Tại phường Tam Phú, Dự án Công viên văn hóa - thể dục thể thao đã có chủ trương quy hoạch từ trước năm 2000, nhưng mãi đến năm 2008 mới được công bố. Tại Quyết định số 1622/2008 ngày 20-8-2008 của UBND quận Thủ Đức (cũ) về phê duyệt đề án quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị tỷ lệ 1/2000 khu Công viên văn hóa - thể dục thể thao phường Tam Phú, nêu rõ, cần xây dựng công viên văn hóa phục vụ sinh hoạt, giải trí cho đông đảo người dân địa phương cũng như các khu vực lân cận. 

Từ quyết định này, gần 126ha đất của người dân trong vùng được quy hoạch công viên với nhiều hạng mục như: công trình khu thiếu nhi, khu vui chơi giải trí, khu thể dục thể thao, khu văn hóa triển lãm, khu phục vụ và quản lý công viên; khu quảng trường, không gian mặt nước và cây xanh, khu vườn tượng… Đến nay, dự án chưa thấy hình hài mà chỉ thấy nhiều nơi cỏ, cây mọc um tùm. 

“Năm 2007, gia đình tôi cất nhà, nhưng gần 15 năm nay vẫn chưa làm được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ vì vướng quy hoạch khu Công viên văn hóa - thể dục thể thao phường Tam Phú. Ở khu vực này có hàng trăm hộ gia đình lâm vào hoàn cảnh như vậy”, bà Trương Thị Hoài (69 tuổi, ngụ ở đường Tam Bình, phường Tam Phú) thổ lộ.

Chỉ có giá đất tăng cao

Khu vực phường Trường Thạnh, nhiều tuyến đường vẫn trong tình trạng đất bỏ hoang, cỏ mọc ngút ngàn, chưa được bê tông... Dù dịch vụ dân sinh và hạ tầng kỹ thuật còn thiếu thốn, nhưng đất mặt tiền một số tuyến đường khu vực phường Trường Thạnh đang được rao bán với giá lên đến gần 100 triệu đồng/m2. Anh Nguyễn Nho Hoàng, một người đang tìm mua đất tại TP Thủ Đức, nói: “Ai tìm mua đất mới hiểu. Nhà đất bên quận 9 (cũ) đã bị đẩy lên rất cao, trong khi đó cơ sở hạ tầng thì yếu kém, có chỗ không khác gì nông thôn. Hơn một năm trôi qua, việc lên TP Thủ Đức bản chất chỉ là đổi cái tên, cái ruột thì y chang, vậy mà người ta đã thi nhau nâng giá nhà, giá đất ăn theo”.

Ông Nguyễn Đình Trực, lãnh đạo một doanh nghiệp bất động sản có trụ sở tại TP Thủ Đức, cho biết, kể từ khi Thủ Đức chính thức lên thành phố vào đầu tháng 1-2021, hiệu quả về kinh tế - xã hội vẫn chưa rõ nét. Khi có việc đến liên hệ cơ quan công quyền, cơ chế vẫn bị trói buộc vì phải xin ý kiến nhiều tầng nấc. Từ quận lên thành phố, đó là một dấu mốc của đời sống đô thị TPHCM, song nếu như chỉ là một sự sáp nhập mang tính cơ học, mà thiếu đi cơ chế, chính sách đột phá thì Thủ Đức sẽ khó phát triển như kỳ vọng. Thêm nữa, hạ tầng kỹ thuật - xã hội tuy đã được đầu tư nhưng chưa đồng bộ; môi trường đầu tư, sản xuất kinh doanh gắn với quy hoạch còn nhiều bất cập. 

“Ở Thủ Đức hiện có gần 200 dự án bất động sản, song vì vướng mắc pháp lý nên chưa thể triển khai. Tôi nghĩ TP Thủ Đức cần được phân cấp, phân quyền mạnh hơn nữa, thì khi người dân, doanh nghiệp cần giải quyết thủ tục hành chính sẽ đỡ hơn nhiều”, ông Trực bộc bạch.

Theo Hiệp hội Bất động sản TPHCM, việc chậm đưa đất vào khai thác gây nhiều hệ lụy: Nhà nước không thu được thuế, tiền sử dụng đất và các loại phí; với xã hội, dự án không thi công, bị bỏ hoang làm xấu đi bộ mặt đô thị; về phía người dân, quyền lợi bị “treo” hàng thập niên, thiệt thòi lớn. Để giải quyết tình trạng này, các địa phương chọn giải pháp thu hồi dự án. Hiện nay, các địa phương mới dừng lại ở việc thu hồi quyết định chấp thuận đầu tư, chấp thuận chủ đầu tư nếu dự án chậm triển khai mà khó thu hồi được đất, nhất là trong trường hợp đất do chủ đầu tư tự đền bù, giải phóng mặt bằng, bởi luật quy định Nhà nước chỉ được thu hồi đất trong một số trường hợp cần thiết, mà không đề cập đến trường hợp dự án chậm triển khai.

Theo ghi nhận, vào cuối năm 2021, HĐND TPHCM đã tổ chức giám sát và UBND TPHCM rà soát lại trên 2.800 dự án bất động sản, phát triển đô thị, trong đó có 600 dự án hoàn thành, hơn 1.500 dự án đang triển khai thực hiện.

Hiện thành phố có 547 dự án phải thu hồi chủ trương do quá trình tổ chức thực hiện chậm. Đồng thời, thành phố đã ra quyết định hủy bỏ 108 dự án quá 3 năm không thực hiện; trình HĐND thông qua hủy bỏ 61 dự án thu hồi đất và chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa đã được HĐND quyết nghị trước đây nhưng chậm triển khai.

Tuy nhiên, hiện các công việc trên đang tạm hoãn, chờ thành phố ra “chiến dịch” rà soát tổng thể các dự án chậm, bị “treo” để có cái nhìn tổng quát hơn, với những con số thống kê chính xác hơn, trước khi ra quyết định thu hồi, hủy bỏ.

Điểm sáng Phú Mỹ Hưng và khu Nam

Khu đô thị Phú Mỹ Hưng cùng nhiều khu đô thị khác ở khu Nam TPHCM đã gây sửng sốt cho không ít người dân thành phố xa quê hương lâu ngày. Từ một vùng đất ngập nước với cỏ mọc um tùm, hệ thống giao thông kém, sau gần 15 năm, nơi đây đã “biến đổi” thành một khu đô thị hiện đại. Đặc biệt, khu đô thị Phú Mỹ Hưng đã được Bộ Xây dựng công nhận là khu đô thị kiểu mẫu đầu tiên của cả nước. 

Khu đô thị đã tạo được một không gian sống rất thân thiện với thiên nhiên có đầy đủ tiện ích cả về hạ tầng kỹ thuật lẫn xã hội, mật độ xây dựng trung bình toàn khu rất thấp, chỉ khoảng 25%. Không chỉ có thế, khu đô thị đã “tạo đà” cho sự phát triển đô thị của cả khu Nam TPHCM với nhiều khu dân cư mới xuất hiện, trong đó có một phần huyện Nhà Bè, huyện Bình Chánh. Rõ ràng, nếu không có sự chuyển đổi từ huyện lên quận với hàng loạt quyết sách mạnh mẽ đầu tư cho nơi đây thì sao có được bộ mặt hiện đại, văn minh của quận 7 như bây giờ. 

Cùng với khu Nam, nhiều khu vực khác của TPHCM cũng đã thay đổi mạnh mẽ khi được đầu tư đúng mức trong quá trình đô thị hóa như: quận 12, một phần quận Bình Tân, Tân Bình, Tân Phú… Những nơi này đã và đang có những đóng góp rất lớn cả về kinh tế lẫn văn hóa, xã hội cho sự phát triển chung của TPHCM. 

 ANH VŨ

ĐỨC TRUNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Các thí sinh lọt vào vòng chung khảo cuộc thi “Du lịch cùng con 2022”

Du lịch cùng con 2022: Thắp lửa tình yêu văn hóa Việt và tiếng Việt

Tijn Konings Lê, 7 tuổi, ở Hà Lan, tự sáng tác nhạc nền bài thi Cùng ông bà du lịch, giai điệu nhẹ nhàng gợi nhớ kỷ niệm đẹp ở Việt Nam. Bách Tùng, 19 tuổi và Hà Linh, 23 tuổi, người Đức gốc Việt, chia sẻ mùa hè này về Việt Nam để thăm quê và học tiếng Việt. 

Giao thông - Đô thị

Kiến nghị Chính phủ mở rộng đường Hồ Chí Minh đến Mũi Cà Mau

Hiện trạng quốc lộ 1 và đường Hồ Chí Minh trên địa bàn tỉnh Cà Mau có quy mô còn nhỏ hẹp dẫn đến khó khăn cho địa phương trong việc thu hút đầu tư vào các trung tâm kinh tế. Đây cũng là điểm nghẽn lớn để tỉnh Cà Mau vươn lên phát triển kinh tế - xã hội.

 

Bút Sài Gòn

Cần thêm chiều rộng

- Nếu dòm tin tức trên truyền thông, dễ có cảm giác dường như môn thể thao duy nhất được quan tâm ở xứ mình là bóng đá? Vậy các môn khác đang tồn tại ra sao?

Sự kiện & Bình luận

Làn gió mới ở đội tuyển

Người ghi bàn thắng ấn định tỷ số 4-0 trước Singapore cho đội tuyển Việt Nam trong trận đấu khai mạc giải bóng đá giao hữu quốc tế tam hùng đang diễn ra tại TPHCM là cầu thủ Khuất Văn Khang, người mới 19 tuổi, chỉ vừa trở về sau khi làm nhiệm vụ tại vòng loại U20 châu Á. 

Tin buồn

" />