Iran, Mỹ tố nhau “tống tiền” hạt nhân

SGGP
Quan hệ Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, 2 bên khẩu chiến, cáo buộc lẫn nhau “tống tiền” hạt nhân sau khi Tehran khởi động các máy ly tâm tiên tiến để đẩy nhanh nguồn dự trữ uranium được làm giàu.

Tổng thống Iran Hassan Rouhani (thứ 2, phải sang trái) gia hạn thời gian 60 ngày để các quốc gia châu Âu cứu thỏa thuận

Tổng thống Iran Hassan Rouhani (thứ 2, phải sang trái) gia hạn thời gian 60 ngày để các quốc gia châu Âu cứu thỏa thuận

Đấu khẩu qua lại

Trên trang Twitter cá nhân, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif đã “chất vấn” người đồng cấp Mỹ Mike Pompeo về ý nghĩa thực sự của cụm từ “tống tiền” mà ông Pompeo đã sử dụng để mô tả về các động thái của Iran. Theo ông Zarif, chính Mỹ là bên đã vi phạm thỏa thuận hạt nhân, áp đặt các biện pháp trừng phạt Iran nhằm buộc Tehran phải tuân thủ theo các điều kiện của Washington. Mỹ mới chính là nước có hành vi tống tiền Iran. Trước đó, Ngoại trưởng Pompeo đã kêu gọi Anh, Pháp và Đức ngăn chặn hành vi “tống tiền” hạt nhân của Iran sau khi Tehran tiếp tục giảm cam kết trong thỏa thuận hạt nhân (JCPOA) mà nước này ký với các cường quốc thế giới hồi năm 2015.

Trong khi đó, Trưởng đoàn đàm phán hạt nhân Iran Ali Dakar Salehi ngày 8-9 đã lên án các nước châu Âu tham gia thỏa thuận hạt nhân 2015 đã không thực hiện những cam kết của họ theo hiệp ước và cho biết, đó là một trong nhiều lý do để Iran sẽ hành động bằng cách giảm dần những cam kết.

Trước đó 1 ngày,  Iran tuyên bố đủ năng lực để nâng mức làm giàu uranium vượt ngưỡng 20%. Người phát ngôn Cơ quan Hạt nhân Iran Behrouz Kamalvandi cho biết, các máy ly tâm IR-6 đã được nạp đầy khí uranium, một chuỗi gồm 20 máy ly tâm IR-4 và IR-6 cũng đã được khởi động từ ngày 6-9. Ngoài ra, Iran sẽ sớm thử nghiệm 3 máy ly tâm IR-8. Về lý thuyết, các máy ly tâm tiên tiến có thể làm giàu uranium với tốc độ nhanh hơn nhiều. Ông Kamalvandi cũng cho biết thêm rằng Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) của Liên hiệp quốc đã được thông báo về các bước đi trên. Làm giàu uranium ở cấp độ 20% được xem là một bước trung gian quan trọng trong việc thu được uranium tinh khiết ở cấp độ 90%, vốn cần thiết để chế tạo bom hạt nhân.

Không dễ đạt thỏa thuận tín dụng

JCPOA được 5 thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc (gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Pháp và Anh) cùng với Đức thông qua năm 2015, với mục tiêu không cho phép Tehran phát triển vũ khí hạt nhân, trong thời hạn 10 năm, đặt các cơ sở nguyên tử của quốc gia này dưới sự giám sát quốc tế. Đổi lại, các trừng phạt kinh tế đối với chính quyền Iran lần lượt được dỡ bỏ. Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đơn phương rút khỏi thỏa thuận và tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Iran, Iran quyết định từ ngày 7-7, nâng mức làm giàu uranium với tỷ lệ trên 3,67%, vượt quá giới hạn cho phép theo JCPOA. 

Theo giới quan sát, lý do trực tiếp khiến Iran quyết định rút dần khỏi JCPOA là do những khó khăn của nền kinh tế Iran sau khi Mỹ áp đặt lại lệnh trừng phạt. Theo thẩm định của một số cơ quan kinh tế, năm 2019 là năm thứ 2 liên tiếp kinh tế Iran tăng trưởng âm. 

Ngân hàng Thế giới dự đoán, kinh tế Iran sẽ tiếp tục sụt giảm trong những tháng tới. GDP Iran dự kiến sụt giảm khoảng 3,6% năm nay, thất nghiệp có thể lên tới 15% vào năm 2020... Lệnh trừng phạt của Mỹ nhắm đúng vào yết hầu của nền kinh tế Iran - ngành xuất khẩu dầu mỏ, chiếm khoảng 80% thu nhập của Tehran. Vì vậy, các nước châu Âu mới đây để ngỏ khả năng cấp tín dụng 15 tỷ USD (được đảm bảo bằng nguồn thu từ dầu mỏ của Iran), đổi lại Iran trở lại tuân thủ các cam kết trong JCPOA, được xem là “phao cứu sinh” đối với Tehran. 

Tuy nhiên, thỏa thuận cấp tín dụng không dễ dàng đạt được. Một thỏa thuận như vậy chỉ có thể thực hiện với sự hưởng ứng từ phía Washington, cụ thể với việc Mỹ nới lỏng một số hạn chế. Cho đến nay, theo một số nguồn tin từ truyền thông Iran, Pháp chưa thuyết phục được Washington chấp nhận một sáng kiến như vậy. Trong khi đó, Tổng thống Iran Hassan Rouhani tuyên bố các nước châu Âu chỉ có thêm 60 ngày để hoàn tất thỏa thuận tín dụng.

ĐỖ CAO tổng hợp

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Mỹ và Nga muốn có hiệp ước về hạt nhân mới

Mỹ và Nga muốn có hiệp ước về hạt nhân mới

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 3-12 cho biết, Mỹ và Nga muốn đạt được hiệp ước mới về vũ khí hạt nhân. Phát biểu tại London nhân dự Hội nghị thượng đỉnh NATO, ông Trump cho biết, cả Moscow và Washington đều mong muốn có một hiệp ước mới thay thế Hiệp ước Lực lượng hạt nhân tầm trung (INF).

Hồ sơ - tư liệu

Gian nan đi tìm miền đất hứa

Tám người di cư Afghanistan, gồm 2 trẻ nhỏ, vừa được phát hiện trong một xe tải đông lạnh chuẩn bị đi từ Pháp vào Anh. Hai tài xế người Romania bị bắt giữ vì tình nghi tham gia buôn người trái phép sang Anh. Vụ việc diễn ra sau vụ 39 thi thể được tìm thấy trong xe tải đông lạnh tương tự ở Essex, Anh, đang gây rúng động dư luận. 

Chính trường thế giới

Thách thức lớn của tân Tổng thống Colombia

Với 54% số phiếu ủng hộ, luật sư chuyên về lĩnh vực kinh tế Ivan Duque, 42 tuổi, thuộc đảng Trung tâm Dân chủ (CD), đã trở thành tân Tổng thống Colombia và được giới quan sát đánh giá là sẽ mang lại làn gió mới trong 4 năm tới. 

 

Chuyện đó đây

Đối phó dịch sốt xuất huyết

Dịch sốt xuất huyết bùng phát bất thường tại các nước châu Á trong thời gian qua vẫn chưa có dấu hiệu thuyên giảm. Tính đến nay, dịch bệnh này đã làm tử vong hơn 1.000 người, lây nhiễm hàng trăm ngàn người và gây nên tình trạng quá tải bệnh viện tại các nước.