Kỷ niệm 67 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10-10-1954 - 10-10-2021): Ngân vang giai điệu về Hà Nội hào hoa

SGGP
Hà Nội, mảnh đất thủ đô ngàn năm văn hiến, mang trong mình ký ức hào hùng, là nguồn cảm hứng bất tận, dồi dào của bao thế hệ nhạc sĩ. Đã có hàng trăm bài hát viết về Hà Nội từ những ngày đầu khói lửa của cuộc chiến tranh cho đến khi đất nước thanh bình, lặng im tiếng súng. Mỗi nhạc phẩm về đất và người Hà Nội có sắc thái riêng nhưng tất thảy đều da diết, tự hào.

1. Ngày Giải phóng thủ đô (10-10) năm nay, Hà Nội không tổ chức những chương trình kỷ niệm, sân khấu nghệ thuật với đông đảo khán giả để phòng chống dịch Covid-19. Song, trong cái lành lạnh mà ngập nắng của những ngày tháng mười lịch sử, trên mỗi góc phố vẫn văng vẳng giai điệu quen thuộc: “Năm cửa ô đón mừng đoàn quân tiến về/ Như đài hoa đón mừng, nở năm cánh đào, chảy dòng sương sớm long lanh…”. Những thanh âm rộn ràng ấy chảy tràn trong không gian, nhảy nhót trên những tán sấu già rồi hòa trong dòng người chầm chậm trên phố. Hà Nội là vậy, dường như chẳng điều gì khiến nơi này vội vã hơn được. 

Kỷ niệm 67 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10-10-1954 - 10-10-2021): Ngân vang giai điệu về Hà Nội hào hoa ảnh 1 Hà Nội trong những bài hát luôn dạt dào những cảm xúc. Ảnh: VIẾT CHUNG
Những tưởng sau một thời gian dài giãn cách xã hội, phố xá sẽ đông nghẹt trở lại nhưng không phải vậy. Sau cái ồn ào vội vã những ngày đầu, Hà Nội lại trở về nhịp chảy chầm chậm mà điềm tĩnh như có tự ngàn năm. Cái nhịp chầm chậm ấy còn thấm đẫm, in sâu vào mỗi giai điệu, ca từ của những bài hát về Hà Nội, viết tặng Hà Nội. “Đây Hồ Gươm, Hồng Hà, Hồ Tây/ Đây lắng hồn núi sông ngàn năm/ Đây Thăng Long, đây Đông Đô, đây Hà Nội, Hà Nội mến yêu…” - lời bài hát Người Hà Nội của thi sĩ, nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi mang đậm hồn cốt của vùng đất, con người thủ đô. “Tất cả những bài hát của chúng tôi có thể bị quên đi khi chúng tôi mất, nhưng riêng bài hát Người Hà Nội của anh Nguyễn Đình Thi là vẫn còn mãi với thời gian”, nhạc sĩ Nguyễn Cường đã dành những lời nhận xét như vậy khi chia sẻ về bài hát này.


Có lẽ vì thi sĩ, nhạc sĩ tài hoa Nguyễn Đình Thi xuất thân ở phố cổ Hà Nội nên cái không khí ấy đã cho ông cách cảm, cách nghĩ để rồi bật ra những nốt nhạc trầm bổng, những lời ca tuyệt đẹp. Trong lời ca ấy có “Bóng Tháp Rùa thân mật êm ấm lòng…”, có “Tíu tít gánh gồng đây Ô Chợ Dừa, kia Ô Cầu Dền làn áo xanh nâu Hà Nội tươi thắm…/ Quanh co chen quanh rộn ràng Đồng Xuân, xanh tươi bát ngát Tây Hồ, Hàng Đào ríu rít Hàng Đường, Hàng Bạc, Hàng Gai…”.

2. Nếu như Người Hà Nội là lời thề son sắt buổi lên đường thì Tiến về Hà Nội đã miêu tả sinh động bằng âm nhạc cảnh tượng đoàn quân giải phóng tiến về thủ đô. Đây cũng được coi là bài hát kỳ lạ nhất, khi có những ca từ trùng khớp với những gì diễn ra sau đó (bài hát được sáng tác năm 1949, 5 năm trước khi Hà Nội được giải phóng hoàn toàn). Hàng năm, cứ đến Ngày Giải phóng thủ đô 10-10, bài hát Tiến về Hà Nội của cố nhạc sĩ Văn Cao lại được vang lên như một bản hùng ca gợi nhớ lại những khoảnh khắc lịch sử của thủ đô.

Cùng trong rừng bài hát về Hà Nội, Hướng về Hà Nội của nhạc sĩ Hoàng Dương lại mang một phong vị hoài cổ, kiểu công tử, lãng đãng mà tha thiết. “Hà Nội ơi! Hướng về thành phố xa xôi, ánh đèn giăng mắc muôn nơi. Áo màu tung gió chơi vơi. Hà Nội ơi! Phố phường rải ánh trăng mơ. Liễu mềm nhủ gió ngây thơ thấu chăng lòng khách bơ vơ…”. Những giai điệu vừa dịu dàng, vừa ngọt ngào, hoài cổ nhưng lại đẹp đến lạ lùng được chắt ra từ chính cảm xúc của chàng nhạc sĩ trẻ Hoàng Dương khi ấy, đã đem đến cho người nghe một Hà Nội thật khác. Và có lẽ, cũng chính bởi sự lãng mạn là duyên cớ để Hướng về Hà Nội đến với khán giả trong nước chậm hơn sau khi đi một chặng đường dài với khán giả Việt Nam ở nước ngoài.

Trong miên man những bài hát về đất và người thủ đô, còn đó những cảm xúc đặc biệt với Có phải em mùa thu Hà Nội - Tô Như Châu, Trần Quang Lộc; Nhớ mùa thu Hà Nội - Trịnh Công Sơn; Hà Nội đêm trở gió - Chu Lai, Trọng Đài; Tiếng nói Hà Nội - Văn An; Đâu phải bởi mùa thu - Phú Quang… Mỗi bài hát chứa chan những cảm xúc sâu đậm về mảnh đất linh thiêng, hào hoa này, nơi khí thiêng tụ hội; là những mảnh ghép diệu kỳ trong một bức tranh âm nhạc đồ sộ về Hà Nội xưa và nay. Một Hà Nội tự hào về quá khứ đang đổi mới từng ngày với những khát vọng lớn lao.

MAI AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Phim

Mỹ thuật

Công nghệ và bảo tàng

Dịch bệnh và giãn cách xã hội kéo dài, công nghệ nghe nhìn hỗ trợ nhiều cho các cuộc trưng bày triển lãm và kết nối “bảo tàng ảo”.

Sân khấu

Sách và cuộc sống

Khám phá vẻ đẹp của gốm Nam Trung bộ

Hai nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Chúc và Trần Thanh Hưng vừa ấn hành tác phẩm Gốm Nam Trung bộ (NXB Đà Nẵng). Cuốn sách cho thấy vẻ đẹp của gốm cổ và thông qua đó là đời sống, văn hóa một thời của cư dân vùng đất này.

Sáng tác

Tản mạn Sài Gòn

1. Em, cô gái sinh ra trong một gia đình người miền Trung, nhưng em lớn lên tại Sài Gòn - TPHCM, mảnh đất đã và đang cưu mang bao triệu gia đình gốc miền Trung nghèo khó, tha phương.