Đâu là sự thật lịch sử?

Phải chăng chế độ một đảng cầm quyền là mất dân chủ ?

LTS: Dân chủ luôn là vấn đề được các nước phương Tây sử dụng nhằm chống đối một nước khác bằng cách cho rằng nước đó mất dân chủ, thiếu dân chủ. Cũng với chiêu bài này, các thế lực thù địch thường lớn tiếng rêu rao chế độ một Đảng Cộng sản cầm quyền đang thủ tiêu dân chủ. Sự thật có phải như thế?

Báo SGGP trích đăng bài viết của PGS.TS Tô Huy Rứa (trong tập sách “Lẽ phải của chúng ta”, do Hội đồng lý luận TƯ phối hợp Nhà Xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản năm 2004) vạch trần luận điệu sai trái này.

Để làm rõ vấn đề, trước hết cần xác định “dân chủ” đang nói ở đây là dân chủ như thế nào, dân chủ của ai và dân chủ cho ai?

Nhờ làm tốt công tác dân chủ cơ sở, nhiều hộ dân trên địa bàn quận 3 đã tích cực tham gia mở rộng hẻm, tạo bộ mặt thông thoáng trên địa bàn.

Với tư cách là hình thức chế độ chính trị của đất nước, dân chủ xuất hiện cùng với sự xuất hiện của nhà nước. Trong thiết chế dân chủ, quyền của công dân, tính tối cao của pháp luật được thừa nhận; những cơ quan quyền lực nhà nước đều do bầu cử mà ra.

Dân chủ được thực hiện thông qua hai hình thức cơ bản: dân chủ đại diện và dân chủ trực tiếp. Mặt khác, dân chủ gắn liền với hình thức tổ chức nhà nước, nên không bao giờ có một thứ dân chủ “thuần túy” mà luôn mang bản chất giai cấp sâu sắc...

Hãy thử nhìn sang nền dân chủ ở các nước tư bản chủ nghĩa, nhất là các nước tự xưng là tự do nhất, dân chủ nhất. Như đã biết, đa nguyên về chính trị và đa đảng đối lập là nét đặc trưng của thể chế chính trị tư sản trên thế giới hiện nay.

Vì mục tiêu giành lấy chính quyền để bảo vệ lợi ích của giai cấp mình, các đảng chính trị tư sản thể hiện rõ nhất vai trò và thế mạnh của mình trong các cuộc tranh cử, đến lượt mình, vận động tranh cử trở thành một trong những chức năng quan trọng nhất khẳng định sự tồn tại của các chính đảng.

Bầu cử dưới chế độ tư sản là một chế định pháp luật của nhà nước tư sản được quy định rất chặt chẽ, nhưng từ xưa đến nay vẫn luôn luôn diễn ra những cuộc bầu không công bằng, thậm chí là gian lận. Mỹ là nước thường tự cho mình có nền dân chủ ở tầm “khuôn thước” để các nước khác phải noi theo; có nhiều đảng phái chính trị, nhưng hầu như trong suốt lịch sử chỉ do hai đảng Dân chủ và Cộng hòa luân phiên kiểm soát.

Thực tế này hoàn toàn có thể hiểu được, vì không ai khác ngoài những người của hai đảng trên đang nắm giữ các vị trí then chốt trong chính quyền và chính họ là người đã đề ra các “luật chơi”, thiết kế các quy tắc bầu cử để bảo vệ sự độc quyền lưỡng đảng và phong tỏa con đường chiến thắng của các đối thủ khác.

Nói chung, ở các nước tư bản, về hình thức thì các đảng chính trị đều “tự do”, “bình đẳng” trong cuộc đấu tranh nghị trường và đều có khả năng trở thành đảng cầm quyền. Nhưng, trong thực tế thì chỉ có các đảng lớn, có thế lực, được sự hậu thuẫn của các tập đoàn tư bản độc quyền mới có khả năng chiến thắng...

Mặt khác, chế độ đa đảng ở phương Tây, xét trong thực chất, cũng là dựa trên cơ sở nhất nguyên chính trị, vì tất cả các đảng cánh hữu đều nhằm phục vụ chế độ tư bản. Qua tổng tuyển cử, đảng có đa số phiếu thì lập chính phủ điều hành công việc, các đảng khác là đối lập, mà chính các học giả tư sản gọi là đối lập trung thành, nghĩa là không thách thức các thể chế chủ yếu của chế độ tư bản, chỉ phê phán và phản đối một số chính sách cụ thể của chính phủ. Mỗi khi phái đối lập giành thắng lợi trong tuyển cử và lên cầm quyền, thì họ vừa khuếch trương lợi thế chính trị của thế lực tư bản mà mình là đại diện, vừa cố gắng duy trì và củng cố chế độ tư bản chủ nghĩa...

Về tính nhất nguyên tư sản, ngay người Mỹ cũng phải công nhận hai đảng của họ không khác gì hai nhân vật “Tweedledun và Tweedledes” - tức gần giống nhau. Có rất ít sự khác nhau về tư tưởng giữa đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa, vì đều hoàn toàn tán thành chủ nghĩa tư bản và các thể chế của nó, ủng hộ sứ mạng toàn cầu hóa của Mỹ, bác bỏ chủ nghĩa cộng sản ở trong và ngoài nước Mỹ. Hơn nữa, tuy khác nhau về một số tư duy cụ thể, những người lãnh đạo hai đảng giống nhau ở chỗ đều là những đại diện trung thành cho các thế lực tư bản độc quyền...

Pháp luật Mỹ quy định người ứng cử vào các cơ quan quyền lực phải có một lượng tài sản lớn làm vật bảo đảm. Ngoài ra, các ứng cử viên còn phải có tiền để tiến hành các chiến dịch vận động tranh cử hết sức tốn kém. Do đó, trên thực tế, chỉ có những triệu phú, tỷ phú mới có cơ hội tham gia bộ máy chính quyền. Cái gọi là “nền dân chủ Mỹ” chỉ là nền dân chủ của nhà giàu.

Tờ Thời báo tài chính (Anh) ngày 25-11-2000 viết: “Cuộc bầu cử năm 2000 đã cho thấy rõ nền dân chủ Mỹ có thể bán cho những người trả giá cao nhất”. Có thể gọi đấy là nền dân chủ đấu giá. Tờ Thế giới (Tây Ban Nha) cùng ngày đã ví thói mê tiền như là “căn bệnh ung thư của nền dân chủ Mỹ”. Một chính quyền được tạo lập bởi đồng tiền, thì tất yếu phải hướng đến phục vụ những kẻ nhiều tiền, chứ không thể là một “chính quyền của tất cả mọi người” mà các lý luận gia của họ rêu rao. Sự dối trá của nền dân chủ tư sản đã bị chính cử tri của họ lột trần bằng hành động tẩy chay các cuộc bầu cử ngày càng gia tăng.

Như vậy, dân chủ hay không dân chủ không phụ thuộc vào số lượng các đảng chính trị, vào việc có áp dụng hay không áp dụng chế độ đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập. Trong thực tế, nhà nước nói riêng và xã hội nói chung đều phải do một đảng lãnh đạo. Có hay không có dân chủ, dân chủ được thực hiện ở trình độ cao hay thấp, tất cả phụ thuộc vào bản chất của đảng cầm quyền, chứ không phụ thuộc vào số lượng nhiều hay ít các đảng phái chính trị.

Trong các nước xã hội chủ nghĩa, Đảng Cộng sản là tổ chức thực hiện sự thống trị của giai cấp vô sản, cho nên sự lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản đối với hệ thống chính trị là điều đương nhiên. Điều đó được thể hiện ở đường lối, chính sách của Đảng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội sẽ được thể chế hóa trong toàn bộ Hiến pháp và pháp luật. Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản là nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và phát triển của Nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Ở Việt Nam, thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân là bản chất, quy luật hình thành, phát triển và tự hoàn thiện của Nhà nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Từ khi ra đời đến nay, Đảng là nhân tố bảo đảm mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Đó không phải là ý chí chủ quan về chính trị mà là một tất yếu khách quan của lịch sử, mọi mưu toan hạ thấp vai trò của Đảng Cộng sản là trái với yêu cầu khách quan của quá trình phát triển đất nước và nguyện vọng chính đáng của nhân dân.

Lịch sử vẻ vang hơn bảy thập kỷ của cách mạng nước ta chứng minh một cách hùng hồn rằng, Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng chính trị duy nhất lãnh đạo, đã đưa lại những tiền đề thuận lợi cơ bản để thực hiện dân chủ. Khi Đảng thực hiện toàn quyền lãnh đạo sẽ thống nhất được quan niệm, mô hình, mục tiêu và phương hướng xây dựng nền dân chủ, không phải điều hòa nhân nhượng lẫn nhau giữa các lực lượng chính trị.

Đảng hoàn toàn chủ động trong việc đề ra các chủ trương, biện pháp thực hiện dân chủ; đường lối, chính sách của Đảng được Nhà nước thể chế hóa, cụ thể hóa thành luật pháp, chính sách và các biện pháp tổ chức thực hiện; có sự tập trung thống nhất giữa Trung ương và địa phương, vì không có địa phương nào do lực lượng chính trị khác chi phối. Người dân có một đầu mối để đề đạt nguyện vọng, phản ánh tình hình, đề xuất sáng kiến, không có tình trạng đùn đẩy giữa các đảng như ở các nước có thể chế đa đảng.

Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ cho toàn thể quần chúng lao động, do đó, nó không chấp nhận sự chia rẽ xã hội, không thể tạo ra những lực lượng đối lập, đối kháng trong xã hội, nhất là trên lĩnh vực tư tưởng và chính trị. Nhân danh các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền”, “đa nguyên, đa đảng” để kích động, gây chia rẽ, hận thù chỉ là thủ đoạn phục vụ mưu đồ chống nhân dân và dân tộc, làm chệch hướng xã hội chủ nghĩa của các lực lượng thù địch muốn xóa bỏ Đảng Cộng sản và chủ nghĩa xã hội. Hơn nữa, trong điều kiện kinh tế - xã hội còn kém phát triển, dân trí còn thấp, các thiết chế còn chưa hoàn thiện... của Việt Nam hiện nay, nếu không có sự lãnh đạo tập trung của Đảng Cộng sản thì dân chủ sẽ rất dễ bị vi phạm...

Với mục tiêu phát huy đầy đủ quyền và năng lực làm chủ của nhân dân trong công cuộc xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa, kiến tạo nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ưu việt hơn các chế độ dân chủ đã có trong lịch sử, Đảng Cộng sản cầm quyền – trong điều kiện chỉ có duy nhất một Đảng Cộng sản hay có nhiều đảng, thì Đảng Cộng sản vẫn là lực lượng duy nhất lãnh đạo – vừa thông qua bộ máy nhà nước của dân, do dân, vì dân, vừa phải phát huy cao độ vai trò của Mặt trận với tính cách là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, là tổ chức chính trị – xã hội rộng lớn, tham gia đắc lực vào việc xây dựng, tuyên truyền và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, tham gia xây dựng Đảng, thực hiện sự giám sát của nhân dân đối với hoạt động, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên, công chức và các cơ quan nhà nước.

Dân chủ, tập trung dân chủ trong Đảng gắn chặt với dân chủ, tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước; dân chủ, nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng phải gắn với dân chủ, nguyên tắc hiệp thương dân chủ trong hệ thống Mặt trận. Thực tiễn cho thấy, trong điều kiện một Đảng Cộng sản cầm quyền, nếu kết hợp tốt giữa thực hiện dân chủ, nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng với thực hiện nguyên tắc hiệp thương dân chủ trong hệ thống Mặt trận thì sẽ làm phong phú thêm sinh hoạt dân chủ trong xã hội, làm phong phú thêm nền dân chủ ở nước ta...

Đảng Cộng sản Việt Nam đã vượt qua những thử thách của lịch sử, gắn bó máu thịt với nhân dân, luôn luôn biết tự đổi mới, chứ không phải một lực lượng nào khác có thể đề ra đường lối đáp ứng yêu cầu lịch sử, nguyện vọng và lợi ích của nhân dân, phù hợp với quy luật khách quan của sự phát triển trong xã hội ngày nay. Một Đảng như thế đủ sức đảm đương vai trò là lãnh tụ chính trị của xã hội, của dân chủ mà không cần có một lực lượng đối lập nào. 

PGS.TS TÔ HUY RỨA

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Hành động vì dân

Ban Thường vụ Quận ủy quận 1 (TPHCM) và cấp ủy các cấp đã ban hành nhiều văn bản để chỉ đạo, quán triệt, triển khai, tổ chức thực hiện toàn diện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đến cán bộ, đảng viên và nhân dân trên địa bàn quận. Từ những cách làm hay, mô hình thiết thực đã giúp cải thiện quy trình phục vụ dân, góp phần hỗ trợ đời sống người dân ngày càng tốt hơn.

Xây dựng Đảng

Đẩy mạnh xây dựng tổ chức Đảng trong chung cư

TPHCM có nhiều chung cư với quy mô vài trăm đến hàng ngàn cư dân sinh sống. Thời gian qua, nhiều chi bộ chung cư được thành lập và từng bước hoàn thiện hệ thống tổ chức chính trị - xã hội trong chung cư.

Việt Nam và Thế giới

Xây dựng tầm nhìn mới trong quan hệ hợp tác Á - Âu

Chiều 22-6, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã chủ trì Đối thoại chính sách cao cấp Diễn đàn hợp tác Á - Âu (ASEM) với chủ đề “25 năm thành lập ASEM - Tăng cường hơn nữa quan hệ đối tác Á - Âu trong một thế giới đang thay đổi”. Đối thoại được tổ chức dưới hình thức kết hợp trực tuyến và trực tiếp tại Hà Nội. 

Vững lòng biển đảo

Họp mặt Đoàn công tác số 7 Trường Sa năm 2019

Thay mặt Đoàn công tác số 7 và Đoàn đại biểu TPHCM, nguyên Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Võ Thị Dung phát biểu ôn lại kỷ niệm trong chuyến hải trình đi thăm, động viên quân và dân đang sinh sống, làm nhiệm vụ trên các đảo thuộc quần đảo Trường Sa và nhà giàn DK1

Nhân sự

Long An bầu nhiều chức danh lãnh đạo chủ chốt

Ngày 21-6, HĐND tỉnh Long An,  khóa X (nhiệm kỳ 2021-2026) họp lần thứ nhất để bầu Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh; bầu Chủ tịch, các Phó Chủ tịch UBND tỉnh và nhiều chức danh khác... 

Cải cách hành chính

ĐẠI HỘI ĐẢNG CÁC CẤP