Hàng ngàn sản phẩm thực phẩm chức năng (TPCN) tăng cường sinh lực, cải thiện sinh lý cho đấng mày râu và phục hồi tuổi thanh xuân, giảm cân, cải thiện vóc dáng phục vụ quý bà, quý cô đang được bán tràn lan trên thị trường. Cùng với đó là vô vàn sản phẩm bồi bổ sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật, thậm chí cả bệnh nan y. Tuy nhiên, thực tế đáng lo là rất nhiều loại TPCN chất lượng không bảo đảm, được quảng cáo quá mức về công dụng khiến nhiều người tiêu dùng lầm tưởng và phải chịu cảnh “tiền mất tật mang”.
Nổ như “thần dược”
Không quá khó khăn để người tiêu dùng có thể mua được sản phẩm TPCN trên các trang mạng xã hội như: facebook, raovat, muaban, muare, chotot... khi đang có hàng ngàn người tham gia kinh doanh TPCN với vô vàn các chủng loại khác nhau. Chỉ cần một lần click chuột trên Google với cụm từ “bán TPCN Sun Ginseng cho bệnh nhân ung thư” đã có hơn 17.000 kết quả trong vòng chưa đầy một giây, trong đó không ít trang quảng cáo “nổ” sản phẩm này có rất nhiều công dụng hữu hiệu tới mức khó tin như: “Khử các tác nhân gây ung thư, ngăn chặn quá trình ủ bệnh, tự tiêu hủy các tế bào ung thư, hạn chế bớt tác dụng phụ của quá trình hóa trị, xạ trị. Ngoài ra, còn có tác dụng bồi bổ sức khỏe, tăng cường sức đề kháng, bảo vệ thận, gan, tế bào não...”. Không chỉ có vậy, nếu trước đây, TPCN chủ yếu được nhập khẩu, phân phối và kinh doanh qua một số công ty đa cấp, hay dưới dạng hàng xách tay thì nay việc kinh doanh TPCN không chỉ tràn lan trên mạng mà hầu hết ở các nhà thuốc, siêu thị cũng đều kinh doanh mặt hàng này. Thậm chí không ít người tới bệnh viện khám chữa bệnh cũng được bác sĩ kê đơn thuốc bổ sung với dăm ba loại TPCN.
Qua tìm hiểu tại khu vực “chợ thuốc” Hapulico (Cầu Giấy, Hà Nội), hầu hết các quầy thuốc tại đây đều có kinh doanh mặt hàng TPCN với nhiều chủng loại khác nhau. Tại một quầy thuốc ngay dưới tầng 1 của “chợ thuốc” này, khi chúng tôi hỏi mua loại thuốc bồi bổ sức khỏe cho người cao tuổi, ngay lập tức chủ quầy hàng đưa ra 4-5 hộp với các nhãn mác khác nhau. Cầm một hộp TCPN được giới thiệu là “Đại bổ hoàn” dùng cho người bị suy nhược cơ thể và có tác dụng ngăn ngừa bệnh mãn tính, phục hồi sức khỏe, duy trì sinh lý… nhưng tất cả vỏ hộp, nhãn mác, hướng dẫn sử dụng đều toàn chữ Trung Quốc, thậm chí ngày sản xuất và hạn sử dụng cũng chẳng có, nhưng chủ hàng vẫn một mực khẳng định là hàng xịn xách tay từ nước ngoài về.
Sản phẩm TPCN giả bị cơ quan công an bắt giữ.
Trong khi đó, qua tìm hiểu chúng tôi được biết, thời gian qua, gần như tuần nào, Cục An toàn thực phẩm cũng phải ban hành vài quyết định xử phạt hành chính doanh nghiệp vì những vi phạm về chất lượng và quảng cáo TPCN. Chủ yếu sản phẩm không rõ nguồn gốc, có chứa chất cấm độc hại, quảng cáo quá mức công dụng, nội dung quảng cáo chưa được cấp phép hoặc không đúng với nội dung đã được thẩm định. Thế nhưng, xem ra những biện pháp xử lý của cơ quan chức năng vẫn chưa thực sự đủ mạnh để dẹp loạn thị trường TPCN nên người tiêu dùng vẫn phải gánh chịu những hậu quả.
“Moi” tiền đủ cách
Không chút đắn đo chi ra gần 10 triệu đồng mua liền 10 hộp TPCN có tên “Cải não hoàn” để cho người cha đang bị tai biến não sử dụng nhằm hồi phục cơ thể, anh Nguyễn Xuân Hưng (ở quận Cầu Giấy, Hà Nội) không khỏi bức xúc cho biết: “Sau khi tìm hiểu thông tin trên mạng, tôi quyết định mua loại TPCN trên do tờ rơi quảng cáo và người bán hàng đều nói rõ, đây là loại TPCN rất hiệu quả cho người già bị tai biến não, chỉ cần sử dụng đều đặn khoảng nửa tháng là tình trạng sức khỏe của người bệnh tiến triển rất tốt. Nhưng thực tế lại không như những gì người ta đã quảng cáo. Sau gần một tháng, bố tôi uống hết 6 hộp “Cải não hoàn” mà bệnh tình chẳng thay đổi, ông cụ vẫn liệt nửa người phải nằm một chỗ…”.
Cũng là một trong những người cả tin vào những công dụng “thần kỳ” của TPCN, anh Linh (56 tuổi, ở Hải Phòng) không tiếc tiền đã bỏ ra gần 5 triệu để mua hai lọ TPCN ngoại nhập được giới thiệu có tác dụng “phục hồi phái mạnh, tăng cường bản lĩnh đàn ông”. Thế nhưng, vừa sử dụng được vài ngày, anh Linh đã phải nhập viện trong tình trạng dị ứng nổi mẩn toàn thân, đặc biệt cơ quan sinh dục liệt hẳn vì trong thành phần loại TPCN này có hoạt chất gây phản ứng nghiêm trọng với cơ địa của một số người sử dụng.
Trong khi đó, với mong muốn cải thiện vóc dáng và phục hồi làn da bị lão hóa để lấy lại tuổi thanh xuân, chị Thu Hương (43 tuổi, ở quận Thanh Xuân, Hà Nội) đã dành cả tháng lương mua liền một lúc 5 hộp TPCN “Beauty & simply” được quảng cáo nhập khẩu từ châu Âu với thành phần tự nhiên. Nhưng trái ngược hẳn với những gì chị Hương mong đợi, sau 2 tháng uống hết 3 hộp, sức khỏe, vóc dáng của chị Hương không hề được cải thiện mà còn xấu đi, cân nặng tăng lên, đặc biệt làn da ngày càng xạm đen, cơ thể lúc nào cũng mệt mỏi. “Sau khi tới bệnh viện khám sức khỏe mới được các bác sĩ cho biết, trong loại TPCN mà tôi đang dùng có một số thành phần hóa chất có thể gây nguy hại lâu dài đối với gan và thận...”- chị Hương lo lắng.
Đáng lo ngại, qua khảo sát cho thấy, tại Hà Nội và TPHCM có trên 50% số người lớn sử dụng TPCN, trong đó rất nhiều người quan niệm dùng TPCN như thuốc chữa bệnh và thuốc bổ.
Tiền mất tật mang
Thực tế sự bát nháo, hỗn loạn thiếu kiểm soát trên thị trường TPCN hiện nay khiến cho người tiêu dùng luôn chịu thiệt hại không chỉ về tiền bạc mà còn là sức khỏe và tính mạng. Tìm hiểu của chúng tôi tại Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho thấy có không ít trường hợp đã phải nhập viện cấp cứu do bị ngộ độc hay dị ứng với TPCN do sử dụng tràn lan. Thậm chí, nhiều bác sĩ tại Bệnh viện K Trung ương cho biết, bệnh viện đã phải tiếp nhận điều trị nhiều bệnh nhân ung thư tới khám ở giai đoạn rất muộn, khi khối u đã lớn và di căn nhiều nơi trong cơ thể. Chỉ vì lúc mới phát hiện bệnh, người bệnh không điều trị ngay mà lại lao vào sử dụng TPCN với kỳ vọng rằng có thể loại trừ, ngăn chặn được sự phát triển của khối u. Thậm chí, còn có người bệnh đang điều trị bệnh bằng thuốc tại bệnh viện nhưng khi nghe những quảng cáo “có cánh” đã bỏ thuốc đặc trị để chuyển sang dùng TPCN, làm mất đi cơ hội điều trị, tự tước đi cơ hội sống của mình.
Các bác sĩ cũng cho biết, không ít loại TPCN có thành phần, hoạt chất giống như thuốc hoặc có hàm lượng hóa chất nguy hại. Vì thế, nếu như người dân tự ý sử dụng, lạm dụng mà không có chỉ dẫn của cán bộ y tế thì hậu quả rất khôn lường, thậm chí có thể dẫn tới tử vong. PGS.TS Trần Đáng, Chủ tịch Hiệp hội TPCN Việt Nam, khuyến cáo: “TPCN không phải là thuốc nên không có tác dụng chữa bệnh mà chỉ hỗ trợ điều trị bệnh, nhưng cần phân biệt việc điều trị và hỗ trợ điều trị là hoàn toàn khác nhau. Sản phẩm TPCN nào được quảng cáo dùng trị bệnh là hoàn toàn sai và người tiêu dùng phải cảnh giác”.
Nguyễn Quốc - Tường Lâm
>> Thực phẩm chức năng - hàng giả, hàng nhái tràn lan
