Với mục tiêu phòng chống tham nhũng, lãng phí, Chính phủ quyết định thực hiện bằng nhiều biện pháp khác nhau, trong đó có việc quy định thanh toán lương cho cán bộ, công chức (CBCC) qua tài khoản ngân hàng, sử dụng rộng rãi thẻ tín dụng. Theo chỉ đạo của Chính phủ, trong 2008, tất cả CBCC sẽ nhận lương qua tài khoản và lãnh tiền từ máy ATM.
Còn nhiều bất tiện
Theo quan sát của chúng tôi, rất nhiều đơn vị đã tích cực trong việc thực hiện chỉ đạo này của Chính phủ, bằng cách ký hợp đồng với Vietcombank hoặc các ngân hàng khác để làm thẻ cho toàn bộ CBCC và nhân viên, qua đó sẽ thanh toán lương, trợ cấp và các khoản phúc lợi khác bằng thẻ.
Trước “giờ G”, hầu hết CBCC mà chúng tôi gặp đều ủng hộ khi cho rằng đây là một chủ trương đúng của Chính phủ trong việc thực hiện mục tiêu phòng chống tham nhũng, phòng chống lãng phí. Tuy nhiên, cũng còn không ít những băn khoăn. Cụ thể là, lương trung bình của CBCC hưởng lương từ ngân sách nhà nước hiện nay cơ bản là thấp, bình quân khoảng 1,5 – 2 triệu đồng/tháng.
Từ 1-1-2008, mỗi CBCC sẽ được hưởng mức lương tối thiểu mới là 540.000 đồng/tháng thì tiền lương của CBCC cũng tăng lên không nhiều, nhưng lại phải gánh thêm chi phí phát sinh khi dùng thẻ. Chẳng hạn, tuy được hưởng mức lương tối thiểu mới 540.000 đồng/tháng (mỗi người được tăng 90.000 đồng/tháng) nhưng CBCC lại phải gánh thêm phí duy trì thẻ trong hệ thống (60.000 đồng/năm); phí rút tiền mặt: khoảng 50.000 đồng/năm/giao dịch) đó là giao dịch trong hệ thống Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, nhưng nếu rút tiền ngoài hệ thống thì số tiền lên đến 600.000 đồng người/năm/giao dịch và không chỉ có thế.
Như vậy, trong khoản tiền lương chưa lấy gì làm dư dả của mình, CBCC lại bị thiệt đơn thiệt kép, không được rút hết mà phải trừ lại khoảng 100.000 đồng để nuôi thẻ. Chưa kể các rủi ro khác nhau có thể xảy ra như: bị kẻ xấu theo dõi để ăn cắp mật khẩu mở tài khoản (mã PIN), cướp giật ngay khi rời khỏi chỗ rút tiền, bị lỗi kỹ thuật của máy móc hành hạ (đang rút thì máy hết tiền, bị kẹt tiền).
Mà có kiện thì bao giờ cũng bị thiệt và chưa chắc đã kiện được, vì ngân hàng bao giờ cũng “nắm đằng cán”, hợp đồng sử dụng dịch vụ là do ngân hàng làm sẵn, mang tính áp đặt chứ không dựa trên tinh thần tự nguyện của một hợp đồng dân sự, mặc dù có hai bên ký kết; không kiểm soát được số tiền của mình trong thẻ; thời gian nào thì tiền sẽ được chuyển vào trong tài khoản? Ai sẽ thông báo cho CBCC là lương đã chuyển, lại phải hỏi và lại mất thêm 2 lần phí cho bưu điện và ngân hàng.
Đâu là giải pháp?
Để cán bộ, công chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước không bị thiệt thòi, việc rút tiền được an toàn, thuận lợi thì nhà nước nên có nhiều biện pháp, hỗ trợ. Thứ nhất là tất cả khoản phí (bắt buộc khi sử dụng thẻ) như đã nêu trên do nhà nước chi trả (kể cả việc kiểm tra số dư).
Số tiền thực lãnh của CBCC phải đảm bảo đúng bằng mức lương mà họ được hưởng theo thang, bảng lương mà nhà nước đã quy định. Thứ hai là các ngân hàng nên đầu tư lắp đặt các máy ATM tại các đơn vị có sử dụng dịch vụ này của họ. Như vậy sẽ thuận lợi cho CBCC khi rút tiền, đảm bảo an toàn và đỡ mất thời gian của CBCC. Thứ ba là có thông báo các khoản thu nhập cho CBCC được thụ hưởng trong kỳ.
Với những hỗ trợ thiết thực như vậy về phía Chính phủ và các cơ quan hữu quan, việc thanh toán lương qua thẻ ATM sẽ được mọi người đồng tình, ủng hộ nhiều hơn. Mục tiêu chống lãng phí, chống tham nhũng của nhà nước ta sẽ có hiệu quả cao hơn.
Lê Việt Hùng
