Liên tiếp 2 đợt triều cao vào cuối tháng 10 và cuối tháng 11 lần lượt vượt qua mốc lịch sử trong 48 năm qua, khi vượt mức 1,49m rồi 1,50m (chiều tối 27-11), gây ngập trên diện rộng, bộc lộ rõ những mặt hạn chế về việc phòng chống ngập do triều ở TPHCM, nhất là khu vực ngoại thành. Ông Nguyễn Ngọc Công, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn TPHCM, Thường trực Ban Chỉ huy Phòng chống lụt bão (PCLB) TP có cuộc trao đổi với Báo SGGP những vấn đề liên quan.
Ngập lụt do triều cường ở phường Hiệp Bình Phước, Thủ Đức, TPHCM. Ảnh: NG.TR.
- PV: Theo ông, nguyên nhân gây ngập tràn lan đợt triều vừa qua từ đâu?
Ông NGUYỄN NGỌC CÔNG: Đỉnh triều những tháng cuối năm ngày càng cao hơn, tháng 10 năm 2005 là 1,39m (tại Trạm Phú An, TPHCM), cùng kỳ năm 2006 là 1,42m và năm 2007 lên 1,49m; đỉnh triều tháng 11 năm 2005 là 1,41m, cùng kỳ năm 2006 là 1,47m và năm nay là 1,50m. Trong khi đó, trên 90% bờ bao ở ngoại thành và quận ven đều thấp, phổ biến 1,3m-1,4m so với yêu cầu là 1,7m trở lên và phần lớn không kiên cố, khi triều cao nước không phá vỡ thì cũng tràn bờ.
Nhưng với việc ngập tập trung, bị ảnh hưởng khá nặng tại quận 12 và Thủ Đức còn do đất bỏ hoang dọc theo sông của nhiều cá nhân khi mua xong để đó không sản xuất, cũng không chịu duy tu sửa chữa bờ bao. Phường Hiệp Bình Phước (Thủ Đức) có 4 “đại gia” điển hình. Những năm qua, ở đây bị ngập sâu đều xuất phát từ những khu đất này. Một nguyên nhân khác, đất san lấp và đặt cống từ những dự án đầu tư hạ tầng kỹ thuật bị kéo dài, bỏ ngỏ. Khi triều cường cao xâm nhập từ cống lên.
- Nhưng mỗi năm TPHCM đầu tư hàng trăm tỷ đồng cho việc PCLB?
Mỗi năm TP cấp khoảng 9-10 tỷ cho Ban Chỉ huy PCLBTP trực tiếp quản lý, trong đó, 2/3 để khắc phục sự cố do triều cường gây ra. Từng quận huyện có nhiều nguồn vốn từ quỹ PCLBTP, vốn ngân sách TP, vốn TP phân cấp cho địa phương, nguồn vốn của địa phương cân đối tại chỗ, vốn quỹ PCLB để lại cho địa phương. Tổng cộng khoảng 167 tỷ đồng. Nếu dự án sử dụng vốn từ Quỹ PCLB và ngân sách TP cấp, Sở NN-PTNT thẩm định. Những dự án địa phương quản lý hầu hết không có kỹ sư thủy lợi nên địa phương thường làm theo kiểu dân gian, không đảm bảo yếu tố kỹ thuật.
- Theo ông hiệu quả sử dụng từ đồng vốn hiện nay thế nào?
Với số tiền lớn mà không có một đơn vị thống nhất chỉ đạo thì đầu tư có thể trùng lắp, gây lãng phí. TP đã chỉ đạo các quận huyện đầu tư cụ thể, cái gì cần phải có danh mục rõ ràng, báo cáo cho Ban Chỉ huy PCLB TP biết để tránh sự trùng hợp trong đầu tư giữa địa phương và TP.
- Nhưng việc ngập do triều ngày càng nhiều ở ngoại thành, có trách nhiệm của ngành nông nghiệp?
Hiện nay 90% đê bao do các địa phương quản lý, một số địa phương chưa quyết liệt trong việc yêu cầu các doanh nghiệp, cá nhân gia cố bờ bao trên phần đất thuộc dự án do doanh nghiệp và hộ dân làm chủ đầu tư (như ở quận 12, quận Thủ Đức). Nhưng nếu nói cho ngọn ngành, đây là bài toán dự báo mà chúng tôi làm còn yếu, chưa hình dung ra hết. Nếu thập niên 90 đã có ý tưởng quy hoạch đê bao toàn bộ khu vực ngoại thành thì không nan giải như bây giờ, do đất đai chưa đô thị hóa và sông rạch chưa bị lấn chiếm, san lấp nhiều như bây giờ.
- Bản thân ngành nông nghiệp có gặp khó khăn trong vấn đề này?
Ở quận huyện, Sở Giao thông Công chính có các khu quản lý từng cụm, nhưng với Sở NN-PTNT không có cơ chế này. Chuyện ngập lụt ở ngoại thành là trách nhiệm của Sở NN-PTNT, nhưng trách nhiệm quản về thủy lợi tại địa phương lại rất yếu và thiếu, trong khi với ngành thủy lợi, không chỉ cần chuyên ngành mà còn phải có kinh nghiệm. Có sự chồng chéo với giữa các sở trong quản lý các sông rạch ngoại thành.
- Vậy để giải quyết căn cơ vấn đề ngập lụt, TP phải làm gì?
Toàn tuyến sông Sài Gòn trên địa phận TPHCM, từ phía Nam rạch Tra (quận 12) đến Bến Dược (huyện Củ Chi) dài khoảng 65km. Tuyến đê bao sông này có 5 dự án cần xây dựng, trong đó, dự án bờ hữu sông Sài Gòn (dài 11km, Bộ NN-PTNT làm chủ đầu tư) đang được thi công (tiến độ quá chậm), 4 dự án còn lại được TP duyệt để tiến hành các bước tiếp theo trong những năm tới. Riêng tuyến bờ bao nội đồng (sông và kênh, rạch nhỏ) từ huyện Củ Chi, xuống Hóc Môn, quận 12, Thủ Đức, Bình Chánh và các quận ven dài khoảng 700km. Chúng tôi đã chọn 2 điểm ở quận 12 và Hóc Môn để làm đê bao dạng định hình bằng bê tông tường đứng. Hiện đang hoàn thành 1,1km ở rạch Lùn và rạch Thủ Đức (phường Linh Đông, Trường Thọ, quận Thủ Đức).
Sau đó sẽ nhân rộng toàn TP, trước mắt là cho quận 12 và Thủ Đức ngay tháng 11-2007 này. Nếu làm tốt, có thể đến năm 2010 sẽ cơ bản giải quyết vấn đề ngập do triều ở ngoại thành. Để sửa chữa hàng năm, địa phương phải giao một đơn vị công ích quản lý và phối hợp với ngành giao thông công chính nạo vét, phát hiện những trường hợp lấn chiếm kênh rạch để xử lý ngay. UBND TP giao quận huyện bổ sung chức năng nhiệm vụ cho các đơn vị công ích (hiện giao Phòng Kinh tế hay Phòng Quản lý đầu tư hoặc Ban Quản lý dự án và phường quản lý), trong khi còn rất thiếu người.
- Xin cảm ơn ông.
Công Phiên
