Lòng tong ăn bọt nước

SGGP
Cá lòng tong do “tạo hóa” sinh ra, thuộc một chủng loại thừa, không có giá trị khả dụng trong đời sống xã hội lẫn đời sống con người. Quả thật, dân gian vô cùng chính xác khi gọi tên chúng là… cá lòng tong, bởi khi nghe cái tên đã biết nó không có giá trị gì.

Cá lòng tong lớn hơn cá cơm, thân hình thuôn, dẹp, dài cỡ 4 lóng tay, có vảy mỏng màu ánh bạc, đuôi chẻ như mái dầm màu ửng đỏ, có loại phớt vàng, hay đen. Đặc tính của cá lòng tong sống theo bầy đàn, ăn nổi trên mặt nước, xuất hiện nhiều nhất lúc thủy triều lên, chúng theo nước từ cửa sông vào rạch, bơi đuổi theo những cái bọt nước nhuộm vàng màu phù sa để ăn phiêu sinh vật bám trong bọt nước.

Người ta gọi cá lòng tong “ăn bọt nước”. Bắt cá lòng tong lúc này rất dễ, bằng một loại chài tay nhỏ, người quăng chài tạo một vòng tròn, chụp xuống mặt nước, úp gọn bầy long tong mê mồi vào lưới chài rồi từ từ kéo lên. Nhưng người ta bắt cá lòng tong như vậy là để mang về cho vịt ăn, hoặc để phơi khô làm phân bón dưa, bầu, bí.

Lòng tong ăn bọt nước ảnh 1
 Trong ký ức thời tuổi nhỏ của tôi, cá lòng tong trên sông rạch, trong mương vườn nhiều vô kể. Ngày đó, mỗi khi nghỉ hè về quê, tôi thường đợi con nước buổi xế chiều vừa chớm vào mí rạch là xuống xóm Rẫy rủ cô bạn học thời tiểu học… tắm rạch. Trong khi chờ nước lớn đầy, tôi và cô bé ấy ngồi trên cây cầu dừa bắc qua rạch nối hai xóm Rẫy - xóm Vườn thi nhau dùng đất ném bầy cá lòng tong đuổi theo “ăn bọt nước” dưới chân cầu.

Một lần, cô bạn nhỏ ấy ngước đôi mắt to, có đuôi dài, đen nhánh hỏi tôi là: lên Sài Gòn có ăn món “cá lòng tong kho tép mỡ” chưa. Tất nhiên là chưa. Vì người thành phố mấy ai biết có một loài cá mang tên “lòng tong” trên cõi đời này. Cô bạn nhỏ đung đưa hai bàn chân trên mặt nước, buông một câu: “ngon nhất trần đời”, rồi bảo tôi nếu muốn ăn món này thì ráng ném cho trúng bầy lòng tong, bắt được nhiều cá, cô bé sẽ kho cá lòng tong với tép mỡ đãi. Gì chứ tài bắn “cu li”, ném chim, ném cá, hồi nhỏ ở quê tôi thuộc vào loại “thần xạ”.

Đổi lại lời hứa này, tôi trổ tài “thần xạ” ném cá lòng tong. Quả nhiên, bữa cơm “ngon nhất trần đời” với món cá lòng tong kho tép mỡ mà lần đầu tiên tôi mới được thưởng thức bằng tài nấu nướng của một cô bé 11 tuổi còn học lớp nhất trường làng (lớp 5 bây giờ) và năm ấy tôi cũng chỉ mới 12, học lớp đệ thất Trường Nguyễn Văn Khuê, Sài Gòn (lớp 6) bây giờ. Bữa cơm độc nhất món cá lòng tong kho tép mỡ mà kho “quéo” rắc tiêu thật cay, chan “canh” nước dừa xiêm, vừa ăn vừa hít hà khiến tôi nhớ tới bây giờ. Hơn nửa đời người, giờ về lại quê vẫn còn nhớ…

Khu vườn dừa bạt ngàn của xóm Vườn giờ đã thay đổi quá nhiều khiến chân đi của tôi lúng túng. Nhiều chủ vườn đã phá những bờ dừa liền nhau để làm ao nuôi tôm công nghiệp. Cây cầu dừa bắc qua con rạch Xẻo Bần, giáp ranh hai xóm Vườn - xóm Rẫy giờ thay bằng cây cầu đúc nhỏ, xe đạp, xe máy có thể chạy qua được. Tôi ngồi dưới chân cầu đúc phía bên này xóm Vườn câu cá lòng tong, nước con rạch dâng cao dần, nhưng những bầy cá lòng tong mê mồi đuổi theo những cái bọt nước nhuộm vàng màu phù sa ngày trước có thể quăng một mẻ chài bắt được cả rổ, giờ rất hiếm hoi. Tôi ngồi đợi từng bầy cá lòng tong như ngồi đợi tin xuân, đợi từng cánh én, thỉnh thoảng mới có một vài con cá lòng tong… đi lạc, bỏ rơi cái bọt nước lờ đờ dưới chân cầu để cắn hột cơm tôi buông câu. Tôi gỡ cá và thả chúng trở lại trong cảm giác ngậm ngùi. Những bầy cá lòng tong đông đảo ngày xưa tung tăng trên mặt nước giờ cũng đi đâu mất.

Cũng đã bao nhiêu năm rồi không nhớ. Cô bạn nhỏ ngày xưa thời tiểu học đã không còn ở Xóm Rẫy. Ngôi nhà nhỏ hồi tôi được cô bạn dẫn qua cầu dừa về sâu trong Xóm Rẫy để ăn bữa cơm giữa chiều với món cá lòng tong kho tép mỡ chan canh nước dừa xiêm giờ đã có người khác ở…

TỪ KẾ TƯỜNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Điện ảnh

Phim Song Lang tiếp tục được vinh danh tại Úc

Bộ phim của nhà sản xuất Ngô Thanh Vân tiếp tục hành trình chinh phục các giải thưởng quốc tế và mới đây là của Hiệp hội Đạo diễn hình ảnh Úc (Australian Cinematographers Society).

Âm nhạc

“Chuyến xe âm nhạc” - sân chơi hiếm hoi của sinh viên

Chương trình “Chuyến xe âm nhạc” mùa 3 do Đài Truyền hình TPHCM (HTV) tổ chức vừa khép lại bằng vòng thi chung kết đầy cảm xúc của 4 đội nhóm: CLB Âm nhạc (Trường ĐH Công nghiệp), Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông, ĐH Tôn Đức Thắng và ĐH KHXH-NV TPHCM. 

Mỹ thuật

Đoàn TPHCM tham gia Triển lãm Mỹ thuật nữ họa sĩ quốc tế 2019 tại Nga

Đoàn họa sĩ nữ TPHCM gồm các họa sĩ Đặng Thị Dương, Cao Thị Được, Huỳnh Phương Thị Đài Trang, Nguyễn Thị Anh Đào, Nguyễn Trí Minh Thư và Vũ Trần Mai Trâm vừa lên đường tham gia Triển lãm Mỹ thuật nữ họa sĩ quốc tế năm 2019, tổ chức tại Trung tâm Lịch sử nghệ thuật tại thủ đô Mátxcơva, Cộng hòa Liên bang Nga, diễn ra từ nay đến hết ngày 23-5.

Sân khấu

Nhạc kịch Tiên Nga - dấu son của sân khấu Idecaf

Ra mắt suất diễn đầu tiên vào tháng 12-2017, vở nhạc kịch Tiên Nga (tác giả: NSND Nguyễn Thành Châu, Nguyễn Thị Minh Ngọc, Nguyễn Hồng Dung; biên kịch và đạo diễn: NSƯT Thành Lộc) ghi điểm với giới sân khấu và khán giả bằng chất lượng biểu diễn độc đáo. 

Sách và cuộc sống

Thư viện là nơi phát triển phẩm chất, kỹ năng cho học sinh

Trong hơn 18 năm có mặt ở nước ta, tổ chức Room to Read (RtR) Việt Nam đã xây dựng được 1.522 mô hình “Thư viện thân thiện”, 765 thư viện nhân rộng tại 34 tỉnh, thành trên cả nước với tỷ lệ mượn sách là 22,4 cuốn/em/năm. Bằng những việc làm của mình, RtR bước đầu đã giúp hình thành thói quen đọc sách cho trẻ.