Lòng tong ăn bọt nước

SGGP
Cá lòng tong do “tạo hóa” sinh ra, thuộc một chủng loại thừa, không có giá trị khả dụng trong đời sống xã hội lẫn đời sống con người. Quả thật, dân gian vô cùng chính xác khi gọi tên chúng là… cá lòng tong, bởi khi nghe cái tên đã biết nó không có giá trị gì.

Cá lòng tong lớn hơn cá cơm, thân hình thuôn, dẹp, dài cỡ 4 lóng tay, có vảy mỏng màu ánh bạc, đuôi chẻ như mái dầm màu ửng đỏ, có loại phớt vàng, hay đen. Đặc tính của cá lòng tong sống theo bầy đàn, ăn nổi trên mặt nước, xuất hiện nhiều nhất lúc thủy triều lên, chúng theo nước từ cửa sông vào rạch, bơi đuổi theo những cái bọt nước nhuộm vàng màu phù sa để ăn phiêu sinh vật bám trong bọt nước.

Người ta gọi cá lòng tong “ăn bọt nước”. Bắt cá lòng tong lúc này rất dễ, bằng một loại chài tay nhỏ, người quăng chài tạo một vòng tròn, chụp xuống mặt nước, úp gọn bầy long tong mê mồi vào lưới chài rồi từ từ kéo lên. Nhưng người ta bắt cá lòng tong như vậy là để mang về cho vịt ăn, hoặc để phơi khô làm phân bón dưa, bầu, bí.

Lòng tong ăn bọt nước ảnh 1
 Trong ký ức thời tuổi nhỏ của tôi, cá lòng tong trên sông rạch, trong mương vườn nhiều vô kể. Ngày đó, mỗi khi nghỉ hè về quê, tôi thường đợi con nước buổi xế chiều vừa chớm vào mí rạch là xuống xóm Rẫy rủ cô bạn học thời tiểu học… tắm rạch. Trong khi chờ nước lớn đầy, tôi và cô bé ấy ngồi trên cây cầu dừa bắc qua rạch nối hai xóm Rẫy - xóm Vườn thi nhau dùng đất ném bầy cá lòng tong đuổi theo “ăn bọt nước” dưới chân cầu.

Một lần, cô bạn nhỏ ấy ngước đôi mắt to, có đuôi dài, đen nhánh hỏi tôi là: lên Sài Gòn có ăn món “cá lòng tong kho tép mỡ” chưa. Tất nhiên là chưa. Vì người thành phố mấy ai biết có một loài cá mang tên “lòng tong” trên cõi đời này. Cô bạn nhỏ đung đưa hai bàn chân trên mặt nước, buông một câu: “ngon nhất trần đời”, rồi bảo tôi nếu muốn ăn món này thì ráng ném cho trúng bầy lòng tong, bắt được nhiều cá, cô bé sẽ kho cá lòng tong với tép mỡ đãi. Gì chứ tài bắn “cu li”, ném chim, ném cá, hồi nhỏ ở quê tôi thuộc vào loại “thần xạ”.

Đổi lại lời hứa này, tôi trổ tài “thần xạ” ném cá lòng tong. Quả nhiên, bữa cơm “ngon nhất trần đời” với món cá lòng tong kho tép mỡ mà lần đầu tiên tôi mới được thưởng thức bằng tài nấu nướng của một cô bé 11 tuổi còn học lớp nhất trường làng (lớp 5 bây giờ) và năm ấy tôi cũng chỉ mới 12, học lớp đệ thất Trường Nguyễn Văn Khuê, Sài Gòn (lớp 6) bây giờ. Bữa cơm độc nhất món cá lòng tong kho tép mỡ mà kho “quéo” rắc tiêu thật cay, chan “canh” nước dừa xiêm, vừa ăn vừa hít hà khiến tôi nhớ tới bây giờ. Hơn nửa đời người, giờ về lại quê vẫn còn nhớ…

Khu vườn dừa bạt ngàn của xóm Vườn giờ đã thay đổi quá nhiều khiến chân đi của tôi lúng túng. Nhiều chủ vườn đã phá những bờ dừa liền nhau để làm ao nuôi tôm công nghiệp. Cây cầu dừa bắc qua con rạch Xẻo Bần, giáp ranh hai xóm Vườn - xóm Rẫy giờ thay bằng cây cầu đúc nhỏ, xe đạp, xe máy có thể chạy qua được. Tôi ngồi dưới chân cầu đúc phía bên này xóm Vườn câu cá lòng tong, nước con rạch dâng cao dần, nhưng những bầy cá lòng tong mê mồi đuổi theo những cái bọt nước nhuộm vàng màu phù sa ngày trước có thể quăng một mẻ chài bắt được cả rổ, giờ rất hiếm hoi. Tôi ngồi đợi từng bầy cá lòng tong như ngồi đợi tin xuân, đợi từng cánh én, thỉnh thoảng mới có một vài con cá lòng tong… đi lạc, bỏ rơi cái bọt nước lờ đờ dưới chân cầu để cắn hột cơm tôi buông câu. Tôi gỡ cá và thả chúng trở lại trong cảm giác ngậm ngùi. Những bầy cá lòng tong đông đảo ngày xưa tung tăng trên mặt nước giờ cũng đi đâu mất.

Cũng đã bao nhiêu năm rồi không nhớ. Cô bạn nhỏ ngày xưa thời tiểu học đã không còn ở Xóm Rẫy. Ngôi nhà nhỏ hồi tôi được cô bạn dẫn qua cầu dừa về sâu trong Xóm Rẫy để ăn bữa cơm giữa chiều với món cá lòng tong kho tép mỡ chan canh nước dừa xiêm giờ đã có người khác ở…

TỪ KẾ TƯỜNG

Các tin, bài viết khác

Điện ảnh

VFC ra mắt phim về nàng dâu thời hiện đại

Ngày 18-3, Trung tâm Sản xuất phim truyền hình Việt Nam (VFC) đã ra mắt phim truyền hình mới dài 28 tập về đề tài gia đình với tên gọi Nàng dâu order. Dự kiến, phim này sẽ tiếp nối khung phim Việt giờ vàng trên kênh VTV3 vào tối thứ hai, thứ ba hàng tuần.

Âm nhạc

Gia đình nhạc sĩ Trần Thiện Thanh lên tiếng về tác quyền Hoa trinh nữ

Sau khi ca sĩ Đức Tuấn phát hành đĩa đơn Hoa trinh nữ (một nhạc phẩm của nhạc sĩ Trần Thiện Thanh), ca sĩ Mỹ Lan (người tình cuối đời) của nhạc sĩ Trần Thiện Thanh - đã lên tiếng về việc Đức Tuấn hát sai lời, tự ý sửa lời. Thậm chí bà còn đòi cấm lưu hành album Một ngày ta được yêu do ca sĩ Đức Tuấn phát hành có ca khúc Hoa trinh nữ trong đó. 

Mỹ thuật

Kỳ công phục chế hiện vật bảo tàng

Những ngày đầu tháng 3-2019, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đã hoàn tất và trao lại Bảo tàng Kaysone Phomvihane (Lào) 4 tác phẩm mỹ thuật quý sau khi được phục chế thành công.

Sân khấu

18 tuổi đến với học sinh THPT

Nhà hát Kịch TPHCM vừa khởi động dự án sân khấu kịch học đường, đưa tác phẩm kịch đến với học sinh  các trường THPT. Mở màn cho dự án ý nghĩa này là 2 suất đầu tiên vở kịch 18 tuổi (tác giả Tùng Phi, đạo diễn Thái Kim Tùng) phục vụ 700 em học sinh trường THPT Trần Khai Nguyên. 

Sách và cuộc sống

Văn học thiếu nhi miền Tây Nam bộ: Thử thách phía trước

Văn học thiếu nhi miền Tây Nam bộ từng tạo nên dấu ấn sâu đậm với những tên tuổi như nhà văn Nguyễn Quang Sáng với Dòng sông thơ ấu, nhà văn Đoàn Giỏi với Đất rừng phương Nam, nhà văn Anh Đức với Giấc mơ ông lão vườn chim. Hội Sách TP Cần Thơ lần thứ 3, diễn ra từ ngày 25 đến 31-3 tới đây, là dịp để chúng ta cùng đánh giá về nền văn học thiếu nhi ở khu vực này về sự kế thừa và tiếp nối thế hệ đi trước.