Theo Japan Times, trong phát biểu mới nhất về vấn đề tranh chấp ở biển Đông, Bộ trưởng Quốc phòng Singapore Ng Eng Hen cho rằng, ASEAN có cơ sở vững chắc để giải quyết những tranh chấp giữa một số thành viên của hiệp hội và Trung Quốc liên quan tới vấn đề này.
Hình ảnh hoạt động bồi đắp phi pháp của Trung Quốc tại đá Vành Khăn, thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.
Cần giảm thiểu căng thẳng
Theo ông Ng Eng Hen, Trung Quốc công khai ý định muốn từng nước liên quan đến tranh chấp giải quyết song phương và ASEAN nên đứng ngoài. Nhưng với ASEAN và các nước khác, không thể lờ đi thực tế rằng biển Đông là một tuyến đường biển quốc tế. Theo Bộ trưởng Quốc phòng Singapore, có một nền tảng vững chắc để ASEAN hỗ trợ giải quyết các tranh chấp ở biển Đông giữa các nước thành viên của hiệp hội với Trung Quốc, đó là Tuyên bố ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC), đã được Trung Quốc và ASEAN ký kết năm 2002, cho thấy ASEAN có liên quan đến tình hình tại vùng biển này. Trước nguy cơ căng thẳng leo thang và có thể xảy ra các vụ việc không lường trước, ông Ng Eng Hen thúc giục Trung Quốc có biện pháp giảm căng thẳng bằng cách giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng.
Liên quan đến phán quyết sắp tới của Tòa án Trọng tài thường trực (PCA), Bộ trưởng Quốc phòng Singapore cảnh báo, các hành động leo thang và phản ứng của các bên có thể bị đẩy lên cao. Giới chức quốc phòng các nước nên thực thi những biện pháp thực tế để góp phần làm giảm căng thẳng. Ông Ng Eng Hen đưa ra ví dụ về đường dây nóng đã được thiết lập giữa các bộ trưởng quốc phòng ASEAN, từ đó cho phép các bên có thể liên lạc ngay với nhau trong trường hợp xảy ra các vụ va chạm trên biển. Ngoài ra, ông Ng Eng Hen cũng kêu gọi tiến hành thêm các cuộc diễn tập chung và các hoạt động giao lưu quân sự với Trung Quốc để tăng cường xây dựng lòng tin và giảm thiểu căng thẳng giữa các bên.
Trung Quốc biện bạch
Trong bối cảnh trước khi có phán quyết của PCA, truyền thông Trung Quốc đã nhiều lần đề cập đến khả năng Bắc Kinh thiết lập vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) ở biển Đông, nhằm tái khẳng định lập luận về “đường lưỡi bò” phi pháp chiếm trọn vùng biển Đông. Ngày 30-6, tại cuộc họp báo thường kỳ, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Ngô Khiêm nhấn mạnh, việc Trung Quốc có thiết lập ADIZ phụ thuộc vào việc có phải đối mặt với mối đe dọa an ninh không trung hay không và mức độ đe dọa an ninh không trung như thế nào. Giới phân tích cho rằng, Bắc Kinh đã xác định ADIZ ở biển Đông. Thời điểm công bố sẽ chỉ còn là vấn đề thời gian và được xem như một quyết định chính trị. Trước đó, tờ South China Morning Post dẫn các nguồn tin thân cận với quân đội Trung Quốc cảnh báo, nếu quân đội Mỹ tiếp tục có hành vi khiêu khích để thách thức chủ quyền của Trung Quốc trong khu vực, đây sẽ là cơ hội tốt để Bắc Kinh thiết lập ADIZ ở biển Đông.
Nhận thấy dư luận đang có sự chú ý đến phán quyết của PCA, phía Trung Quốc đang tăng tốc chiến dịch tuyên truyền, cố gắng biện bạch cho hành vi từ chối tham gia vụ kiện của mình và tuyên bố không chấp nhận kết quả của phán quyết. Trong khi đó, do đã nhận thức được tầm quan trọng của phán quyết mà PCA đưa ra và không hài lòng với việc phải làm bên quan sát bị động, Mỹ đã huy động lực lượng quốc tế ngày càng lớn để gây sức ép trực tiếp hoặc gián tiếp với Bắc Kinh, buộc Bắc Kinh phải xem xét lại lập trường từ chối thực hiện nghĩa vụ của nước này với tư cách là nước ký Công ước Liên hiệp quốc về Luật Biển (UNCLOS). Hội luật gia quốc tế Mỹ cũng đã thảo luận những vấn đề này. Hội đồng quan hệ đối ngoại, Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế, cũng như rất nhiều chuyên gia cố vấn nổi tiếng của Mỹ đều có một loạt hoạt động tương tự.
THANH HẰNG (tổng hợp)
