Những ngày này, đi ngang cầu Cái Trung (Tân Kiên, Bình Chánh, TPHCM) gặp lúc thủy triều đang xuống ai cũng phải bịt mũi vì không chịu nổi mùi hôi thúi nồng nặc từ dưới kênh hắt lên.
Rạch Lào, đoạn gần quốc lộ 50 (xã Bình Hưng) nước có màu đen, mùi hôi, nhiều rác sinh hoạt đang trở thành “rạch chết”.
Anh Nguyễn Văn Thọ ở ấp 2 than vãn: “Mấy năm trước nguồn nước kênh trong xanh bà con còn tháo nước vô ao nuôi cá, tôm càng xanh. Nhưng bây giờ không ai dám lấy nước kênh trồng trọt, chăn nuôi nữa vì nguồn nước đã bị ô nhiễm quá nặng. Con kênh này bây giờ còn có tên là “kênh Thúi” vì mùi nước kênh bốc lên thúi quá không ai chịu nổi”.
Dạo qua một số xã khác như Tân Nhựt, Lê Minh Xuân, Phạm Văn Hai, Bình Hưng, Bình Chánh, Hưng Long… chúng tôi cũng bắt gặp nhiều tuyến kênh, rạch màu nước đen ngòm loang loáng như váng dầu.
Theo anh Bùi Hữu Hoàng, Trưởng phòng Tài nguyên-Môi trường huyện Bình Chánh, qua thống kê sơ bộ ở 13 xã đã cóù hơn 50 tuyến kênh rạch bị ô nhiễm nguồn nước mặt, chiếm hơn 60% tổng số kênh rạch trên địa bàn huyện. Trong đó, chỉ riêng xã Bình Hưng, một xã đang trong quá trình đô thị hóa, đã có đến 10 con rạch là Bà Lào, Xóm Củi, Ông Lớn, Ông Bé, Cây Khô, Tắc Bến Rô, Bồ Đề, Gò Nổi, Cống Gọ, Xã Tồn đã bị ô nhiễm.
Các kênh rạch bị ô nhiễm ngoài nguyên nhân do người dân đổ rác, xả nước sinh hoạt, tiểu tiện… trên kênh rạch còn do các cơ sở sản xuất không có hệ thống xử lý chất thải đã thải trực tiếp xuống kênh rạch. Các tuyến kênh A, B, C nằm trong hệ thống thủy lợi Hóc Môn-Bắc Bình Chánh có chức năng dẫn nước ngọt từ sông Sài Gòn về tưới tiêu cho các cánh đồng Hóc Môn, Bình Chánh nhưng giờ đây đã mất tác dụng do ảnh hưởng các chất thải từ các khu công nghiệp (KCN).
Từ năm 2000, KCN Lê Minh Xuân đã đầu tư xây dựng nhà máy xử lý nước thải công suất 2.000m3/ngày đêm, nhưng công suất vận hành thực tế chỉ đạt 1.600m3/ngày đêm do còn hơn 50 cơ sở sản xuất không chịu đấu nối đưa nước thải vào hệ thống xử lý nước thải tập trung của KCN mà xả trực tiếp ra kênh C bên cạnh, làm cho tuyến kênh đang trở thành “kênh chết”.
Một cán bộ Hội Nông dân xã Tân Nhựt cho biết, năm ngoái hàng trăm ao hồ nuôi cá của nông dân ở 2 xã Tân Nhựt, Bình Lợi bị ô nhiễm từ nguồn nước kênh C làm cá chết hàng loạt, bà con khiếu nại nhiều lần nhưng vẫn không được đền bù vì không đơn vị nào chịu trách nhiệm.
Ở một số xã không có KCN nhưng có nhiều cơ sở sản xuất quy mô vừa và nhỏ nằm xen cài trong khu dân cư, sau nhiều lần vận động di dời vào KCN vì né tránh các khoản tiền thuê đất, xây dựng nhà xưởng, lắp đặt hệ thống xử lý chất thải, chủ các cơ sở này vẫn chai lỳ hoạt động xả chất thải trực tiếp vào các kênh rạch bên cạnh làm cho các kênh rạch đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, không chỉ ảnh hưởng đến nghề nuôi trồng thủy sản mà còn đe dọa sức khỏe người dân.
Hiện nay ngoài biện pháp nạo vét, chính quyền huyện Bình Chánh vẫn không ngăn chặn được việc các cơ sở sản xuất xả chất thải ra kênh rạch vì cấp xã chỉ có thẩm quyền xử phạt hành chính cao nhất 500 ngàn đồng mỗi lần vi phạm và cấp huyện cao nhất 20 triệu đồng nên chưa đủ sức răn đe. Mặt khác, việc xét nghiệm đánh giá mức ô nhiễm chất thải của các doanh nghiệp còn khó khăn và tốn kém nên các ngành chức năng cũng chưa mạnh tay.
ĐẶNG NGUYỄN
