Một số nước xây dựng chế độ đóng bảo hiểm đặc biệt với mức thấp cho các đối tượng này (như Brazil, Ấn Độ…); một số cho phép họ tham gia hệ thống bảo hiểm hiện hành một cách tự nguyện (như Thái Lan, Indonesia…); một số nước lại dựa nhiều hơn vào trợ cấp xã hội không theo cơ sở đóng góp (như Nam Phi...).
Brazil là một ví dụ đáng chú ý về việc kết hợp BHXH mức đóng thấp với chính thức hóa hoạt động kinh doanh để mở rộng bảo vệ lao động phi chính thức. Chương trình Microempreendedor Individual (MEI, tạm dịch: cá thể kinh doanh siêu nhỏ) cho phép lao động tự doanh và các hộ kinh doanh rất nhỏ đăng ký thành MEI và đóng BHXH với mức 5% mức lương tối thiểu - theo trang web của Viện BHXH quốc gia Brazil (INSS).
Sau khi đóng bảo hiểm, MEI có thể hưởng lương hưu, trợ cấp khi mất khả năng lao động tạm thời hoặc vĩnh viễn, trợ cấp thai sản, trợ cấp tuất cho người phụ thuộc… tùy theo thời gian và mức đóng.
Trong khi đó, Ấn Độ xây dựng Cổng thông tin e-Shram nhằm đăng ký lao động phi chính thức và kết nối họ với các chương trình an sinh xã hội. Đáng chú ý, theo ILO, Ấn Độ sử dụng ngân sách nhà nước để đồng đóng góp, giúp giảm gánh nặng cho lao động thu nhập thấp.
Tại Thái Lan, lao động tự doanh được đưa vào hệ thống bảo hiểm thông qua Điều 40 của Luật An sinh xã hội, với nhiều lựa chọn đóng góp và quyền lợi tương ứng, song mức bảo vệ không hoàn toàn giống lao động chính thức.
Còn Indonesia xây dựng một nhóm riêng trong hệ thống BHXH việc làm dành cho Bukan Penerima Upah (BPU - có thể hiểu là “người không nhận tiền lương từ quan hệ lao động tiêu chuẩn” như lao động tự do, kinh tế tự túc, chủ doanh nghiệp nhỏ…).
Trong hệ thống của BPJS Ketenagakerjaan (Cơ quan quản lý an sinh xã hội quốc gia về lao động và việc làm của Indonesia), lao động BPU được bảo vệ thông qua JKK - bảo hiểm tai nạn lao động; JKM - bảo hiểm tử tuất; JHT - tiết kiệm tuổi già… Tuy nhiên, ở cả Thái Lan và Indonesia, lao động phi chính thức phải tự đóng bảo hiểm, dẫn đến tỷ lệ tham gia còn thấp.
Nam Phi lại chọn cách tiếp cận khác: kết hợp BHXH có đóng góp với trợ giúp xã hội do ngân sách chi. Nhà nước không yêu cầu người lao động đóng bảo hiểm; thay vào đó, họ có thể nhận trợ cấp nếu đáp ứng các tiêu chí về thu nhập, tuổi, khuyết tật, con cái hoặc tình trạng khó khăn kinh tế.
