(SGGP 12G).- Lâu nay, nhiều người cho rằng xe buýt TPHCM tồn tại nghịch lý “đường nhỏ, xe lớn” gây lãng phí và kẹt xe… Thế nhưng, hiện tại trên 700 xe buýt 12 chỗ hoạt động hiệu quả lại đang đứng trước nguy cơ bị “xóa sổ” vào cuối năm nay. Xã viên các HTX xe buýt 12 chỗ đang thấp thỏm từng ngày vì thời điểm xóa sổ cận kề nhưng vẫn chưa tìm ra hướng chuyển đổi...
- “Vẫn chạy tốt”
Nhằm chuyển đổi xe lam ba bánh cũ không an toàn và gây ô nhiễm khi lưu thông, từ đầu năm 2001, TPHCM cho phép người dân cải tạo các loại xe tải nhỏ đời mới như Suzuki, Daewoo, Asia, Daihatsu thành xe buýt chở khách 12 chỗ. Vào thời điểm đó, Công ty TNHH Phương Trinh và một số đơn vị đứng ra thực hiện chương trình chuyển đổi với giá thành từ 100-120 triệu đồng/xe. Loại xe này có niên hạn sử dụng đến năm 2017-2020. Và chỉ trong vòng 1 năm, TPHCM đã có trên 900 xe loại 12 chỗ tham gia vận tải hành khách công cộng và hoạt động rất hiệu quả.
Trong khi số xe buýt nói trên đang hoạt động ổn định, hiệu quả thì bất ngờ cuối năm 2006, Chính phủ ban hành Nghị định số 110 quy định xe buýt chở người phải từ 17 chỗ trở lên và tất cả xe buýt không đúng tiêu chuẩn phải loại bỏ vào cuối năm 2007. Trước quyết định đột ngột này, nhiều xã viên cho rằng, vào thời điểm đó chính Bộ GTVT đã ủng hộ chủ trương thay thế xe lam bằng loại xe buýt 12 chỗ nên họ mới mạnh dạn vay tiền ngân hàng để đầu tư. Chính vì thế vào giữa năm 2007, UBND TPHCM đã xin gia hạn việc loại bỏ đến hết năm 2008 để các xã viên có thời gian chuyển đổi, vì lúc đó, hơn 300 xã viên vẫn chưa trả hết nợ vay mua xe. Chưa kể, cấm xe buýt nhỏ hoạt động trong thời điểm này là chưa phù hợp và sẽ gây mất cân đối trong vận chuyển hành khách công cộng ở TP.
Ông Lê Trung Tính, Trưởng phòng Quản lý Vận tải – Công nghiệp (Sở GTVT TPHCM) cho biết: “Ngay khi Nghị định 110 ban hành, chúng tôi đã có văn bản tham mưu UBNDTP đề nghị Bộ GTVT cho phép xe buýt 12 chỗ ngồi đang sử dụng ở thành phố được tiếp tục hoạt động”. Lý do là địa bàn TPHCM chỉ có khoảng 14% số đường có chiều rộng từ 12m trở lên, 51% đường có chiều rộng lòng đường từ 7 - 12m, 35% số đường còn lại có chiều rộng lòng đường dưới 7m… trong khi xe buýt 12 chỗ hiện đang tham gia vận chuyển hành khách ở gần 100 tuyến đường rộng từ 6 - 8m và 12 tuyến đường nhỏ hơn 6m, nơi mà xe buýt loại lớn khó có thể hoạt động. Một cán bộ Sở GTVT TPHCM cũng thừa nhận, nếu xóa sổ xe buýt 12 chỗ sẽ tạo một khoảng trống trong vận tải hành khách công cộng.
- Có được tiếp tục hoạt động?
Trao đổi với chúng tôi, hầu hết các đơn vị vận tải đang sử dụng xe buýt đều cho rằng, trước đây để mua một chiếc xe mới, xã viên chỉ trả trước 10% vốn, sau đó trả góp trong vòng 10 năm nhưng bây giờ quy định phải trả đến 40% vốn, chưa kể lãi suất ngân hàng tăng quá cao nên xã viên khó lòng kham nổi. Hơn nữa, đầu tư xe lớn thì vốn lớn nhưng không biết hiệu quả có bằng xe buýt nhỏ hay không. Một khó khăn nữa là nhiều chủ xe mới trả xong vốn vay, giờ tiếp tục vay nữa thì liệu có khả năng vay nổi không?
Trong khi đó, không ít hành khách khi được hỏi đều cho rằng, xe buýt nhỏ rất cơ động. Vì loại xe này như loại xe trung chuyển hành khách từ các tuyến ngắn, đường nhỏ hẹp ra các trạm xe buýt chính. Ngược lại nếu cho xe buýt lớn hoạt động trên các tuyến đường nhỏ sẽ gây áp lực ùn tắc giao thông. Việc loại bỏ xe buýt nhỏ đối với TPHCM là chưa phù hợp, không khoa học và thiếu thực tế. Một đại biểu HĐND TPHCM cũng cho rằng, lâu nay cứ chạy đua theo xe buýt lớn đã dẫn đến hiệu ứng kẹt xe.
Ông Lê Trung Tính cũng thừa nhận rằng, đa số xe buýt loại 12 chỗ ở TPHCM đều được hoán cải từ xe tải nhẹ thay thế xe lam trước đây, niên hạn sử dụng đến năm 2017-2020, nếu loại bỏ trong năm 2008 là quá sớm, gây lãng phí và khó khăn cho hành khách đi lại trên những tuyến đường nhỏ hẹp, cự ly ngắn. Chính vì thế mà sở đã tham mưu cho UBNDTP có văn bản kiến nghị Chính phủ và Bộ GTVT xin gia hạn thời gian cho sử dụng xe buýt 12 chỗ đến năm 2010 nhưng đến nay vẫn chưa có phản hồi nên sở cũng như các HTX phải thấp thỏm... chờ.
Chưa biết kết quả như thế nào nhưng chúng tôi xin trích ý kiến của một vị đại biểu HĐND TPHCM để thay cho lời kết: “Nếu thấy xe buýt 12 chỗ vẫn hoạt động an toàn, hiệu quả mà vướng quy định thì phải kiến nghị điều chỉnh sửa đổi. Người dân lợi, chủ xe lợi, nhà nước lợi thì không lý do gì phải cấm cả”.
HỒ THU
