Chuyện về người “mê” chó Phú Quốc

Lâu nay, nói đến chó Phú Quốc ai cũng biết đây là giống chó quý hiếm của Việt Nam, tuy nhiên ít người hiểu lai lịch, đặc tính của nó. Bác sĩ Nguyễn Văn Biện, khoa Nông nghiệp, Trường Đại học Cần Thơ là người đầu tiên nghiên cứu về giống chó Phú Quốc, đồng thời là người đứng ra đòi “thương hiệu” cho loài chó quý này.

Chó Phú Quốc.

Vốn là một cán bộ chuyên về chăn nuôi, ông Biện đến với việc nghiên cứu giống chó Phú Quốc thật tình cờ. Cách đây khoảng 5 năm, tỉnh Kiên Giang phối hợp với Trường Đại học Cần Thơ thực hiện đề tài nghiên cứu giống chó Phú Quốc và ông được mời tham gia.

Tạm gác công việc giảng dạy, ông ngồi tàu đò ra đảo Phú Quốc. Nay ở Cửa Dương, mai đi Dương Tơ rồi lên rừng Bắc Đảo… nơi nào còn nhiều rừng và có bà con sinh sống lâu năm là ông tới làm quen, hỏi chuyện về chó Phú Quốc. Trên 610 con chó có màu sắc, trọng lượng khác nhau được ông chọn nghiên cứu. Chụp hình, đánh số, hỏi nguồn gốc, thức ăn, sinh sản… ông ghi chép cặn kẽ để theo dõi.

Chưa hết, ông còn vào các trang web quốc tế và phát hiện chó Phú Quốc có mặt trong danh sách hàng trăm loài chó quý hiếm trên thế giới. Tuy nhiên, đa số cho rằng chó Phú Quốc xuất xứ từ Thái Lan. Không đồng tình, ông viết thư phản bác và đưa ra những lập luận thuyết phục về giống chó quý của Việt Nam như: tính hoang dã, thổ nhưỡng, khí hậu, điều kiện sống giữa đảo…

Và sự khác biệt cơ bản là chó Thái Lan trọng lượng trung bình khoảng 22 kg/con, ít sủa, săn không hay… trong khi chó Phú Quốc nặng bình quân chỉ 15 kg/con, nhưng săn bắt rất giỏi, sủa nhiều, siêng… Đặc biệt, rất tinh khôn và trung thành với chủ. Theo người dân bản địa kể lại: chó Phú Quốc đã từng “hạ” những con nai nặng gấp cả chục lần bằng cách đeo vào cổ cắn. Chó cũng từng dẫn đường cho bộ đội vượt qua sự truy kích của địch. Ông Biện nói: “Nước mắm Phú Quốc đã từng mang nhãn mác sản xuất tại Thái Lan bán ở nhiều nước. Nay đến lượt chó Phú Quốc cũng vậy, do đó phải đăng ký thương hiệu bảo vệ giống chó quý hiếm này”.

Hai vấn đề làm ông Biện canh cánh lo âu là “triển vọng và nguy cơ” của chó Phú Quốc, trong đó nguy cơ mất dần loài chó quý này đang rất lớn. Từ khi có phương tiện ra đảo thuận lợi, nhiều người ào ạt bán chó Phú Quốc về đất liền và đa số chó bị chết chỉ trong thời gian ngắn. Đáng lo nhất, rơi vào những con chó tốt có xoáy lưng.

Ông Biện cảnh báo: “Không phải chó Phú Quốc nào cũng có xoáy lưng, mà tỷ lệ chó xoáy lưng hiện nay chỉ khoảng 41%, và có chiều hướng giảm dần. Cứ thử hình dung, nếu chó Phú Quốc không còn xoáy lưng thì chẳng có gì đặc biệt?”. Mặt khác, sự đồng hóa, lai tạp khiến cho tuổi thọ chó Phú Quốc giảm dần. Như vậy, vấn đề bảo vệ giống chó quý này đang hết sức cấp thiết.

Theo ước tính của các ngành chuyên môn, trước đây số lượng chó Phú Quốc từ 7.000 – 10.000 con, nay giảm xuống chỉ còn phân nửa. Qua nghiên cứu cho thấy, trong suốt thời kỳ sinh sản, chó Phú Quốc có thể đẻ tới 24 con. Đây là tỷ lệ rất cao, dư khả năng cân đối giữa sinh và tử. Tuy nhiên, do bàn tay can thiệp của con người làm cho lượng đàn ngày càng suy kiệt. Tỉnh Kiên Giang đang tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp lập trang trại thuần dưỡng và nhân đàn. Cũng đã có nhiều doanh nghiệp tham gia vào.

Tuy nhiên, bác sĩ Nguyễn Văn Biện vẫn thấy có cái gì đó chưa ổn. Ông nói: “Phải nghiên cứu thêm việc duy trì đàn chó sống hoang dã, ở rừng, đi rẫy với bà con trên đảo… Qua đó, có thể huấn luyện cho chó đi săn kết hợp phục vụ khách du lịch trong nước và quốc tế. Tour du lịch dạng này chắc chắn sẽ hấp dẫn vì mang đặc thù của Phú Quốc, đồng thời sẽ bảo tồn được giống chó tốt”.

HUỲNH PHƯỚC LỢI
 

Các tin, bài viết khác