Cuối phiên họp sáng 23-8, đại biểu (ĐB) Quốc hội thảo luận tại hội trường về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và Dự án xây dựng doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân.
Trước đó, chiều 22-8, Quốc hội đã nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra về vấn đề này. Cụ thể, Chính phủ trình Quốc hội xem xét ban hành nghị quyết cho phép di dời 3 di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh tại Bắc Ninh, gồm: đền Tân Trăn (xã Lâm Thao), đình Đông Côi (phường Thuận Thành) và đình Tam Sơn (xã Lương Tài), để nhanh chóng bàn giao mặt bằng phục vụ việc hoàn thành đồng bộ sân bay Gia Bình và tuyến đường kết nối, kịp thời phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027.
Qua thẩm tra, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị Quốc hội cho phép di chuyển đình Đông Côi, đình Tam Sơn và áp dụng cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đặc thù theo Nghị quyết số 256/2025/QH15 về chủ trương đầu tư Dự án xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đối với 2 di tích này.
Với đền Tân Trăn, do di tích thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị Chính phủ rà soát kỹ lưỡng thực trạng, pháp lý và chưa xem xét đưa nội dung di dời đền Tân Trăn vào nghị quyết lần này.
Cho ý kiến về nội dung này, các ĐB bày tỏ sự nhất trí cao với việc ban hành nghị quyết của Quốc hội để di chuyển 2 di tích (đình Đông Côi và đình Tam Sơn) nằm trong phạm vi thực hiện dự án đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình.
Nhằm bảo tồn tối đa giá trị lịch sử, văn hóa sau khi chuyển đến nơi mới, ĐB Nguyễn Thị Sửu (TP Huế) nhấn mạnh: “Việc di dời không thể coi đơn giản là tháo dỡ một công trình rồi dựng lại ở nơi khác”. Theo ĐB, các di tích này không chỉ là kiến trúc vật thể đơn thuần mà còn gắn liền với thần tích, sắc phong, đồ thờ, nghi lễ và ký ức liên tục qua nhiều thế hệ của làng quê Kinh Bắc.
Để việc quyết định di dời thực sự thuyết phục, ĐB đề xuất nghị quyết phải nêu rõ các điều kiện chặt chẽ. Đó là xác định rõ phạm vi áp dụng chỉ cho 2 di tích này trong phạm vi dự án đường kết nối với Thủ đô Hà Nội, tuyệt đối không lợi dụng cơ chế hướng dẫn để tự ý mở rộng thêm đối tượng khác. Việc di chuyển được áp dụng cơ chế đặc thù tại Điều 2 Nghị quyết 256/2025/QH15 của Quốc hội. Đồng thời phải có phương án cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định, nhằm bảo tồn tối đa các yếu tố cấu thành và phát huy giá trị di tích sau khi chuyển đến nơi mới; đảm bảo nguyên tắc công khai, minh bạch và bắt buộc phải tham vấn ý kiến của cộng đồng dân cư tại địa phương.
Sau khi nghe ý kiến thảo luận, Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Lâm Thị Phương Thanh cho biết sẽ chưa đưa nội dung di dời đền Tân Trăn vào dự thảo nghị quyết lần này. Bộ trưởng khẳng định, quá trình tổ chức thực hiện phải tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật nhằm bảo tồn tối đa và phát huy giá trị của di tích; bảo đảm tính công khai và đồng thuận của người dân.
Theo Bộ trưởng, đình, đền là yếu tố truyền thống gắn liền với làng xã và cộng đồng dân cư. Do đó, khi cộng đồng di chuyển thì việc di chuyển các di tích này theo người dân là điều hoàn toàn phù hợp.
Về mặt thẩm quyền tổ chức, UBND tỉnh Bắc Ninh sẽ là đơn vị trực tiếp thực hiện. Chính phủ sẽ chịu trách nhiệm hướng dẫn và giám sát chặt chẽ toàn bộ quá trình này, để bảo đảm đúng quy định và đạt được các mục tiêu mà Quốc hội đã đề ra.
