Vận tải hành khách công cộng TPHCM

Doanh nghiệp vận tải kêu lỗ?

Trong khi dư luận đang phê phán: ngành vận tải hành khách công cộng TPHCM không sử dụng hiệu quả tiền trợ giá của thành phố thì các đơn vị vận tải trong ngành lại kêu lỗ (?).

Tất cả các tuyến đều lỗ?

TPHCM có 111 tuyến xe buýt có trợ giá thì đã có 110 tuyến kêu lỗ (?). Nằm ngoài danh sách này chỉ có tuyến Công viên phần mềm Quang Trung - Khu công nghệ cao do Công ty Xe khách Sài Gòn đảm nhận.

Xe buýt của LHHTX xe buýt thành phố lỗ trung bình 2 tỷ đồng/tháng. Ảnh: Đức Trí

Theo báo cáo của các đơn vị vận tải gửi Sở GTCC thì tuyến lỗ nặng nhất là tuyến Củ Chi - Cầu Thầy Cai của HTX Củ Chi, lỗ tới 41,25%. Tiếp theo là các tuyến Văn Thánh - Tân Sơn Nhất do Sài Gòn Star đảm nhận, lỗ 34,65%; tuyến Chợ Đệm - Bà Lát của HTX Bình Chánh lỗ 32,29%, tuyến Tân Nhật - Bến xe quận 8 của HTX Việt Thắng lỗ 31,13%. Hầu hết các tuyến còn lại đều lỗ 17% - 20%/tổng chi phí.

Ông Phùng Đăng Hải, Tổng Giám đốc Liên hiệp HTX xe buýt TPHCM - một trong những đơn vị vận tải công cộng lớn nhất TPHCM cho biết, cả khối Liên hiệp hiện lỗ tới 2 tỷ đồng/tháng. “Hiện nay chúng tôi đang phải hoạt động theo kiểu lấy công làm lời”, ông Hải nói. Theo ông Hải, 2 xe buýt 2 tầng của Liên hiệp đi vào hoạt động cả năm nay nhưng vẫn chưa tính được mức trợ giá. Xe buýt 2 tầng với trị giá đầu tư tới 1,8 tỷ đồng/xe nhưng vẫn phải tạm nhận mức trợ giá của xe buýt thường trị giá chỉ 900 triệu đồng/xe. Chủ nhiệm một HTX khác than thở, cứ 3 tháng/lần là Trung tâm quản lý điều hành vận tải hành khách công cộng thành phố tính lại mức trợ giá theo hướng thắt lại trong khi đó vật giá sinh hoạt cứ leo thang. “Không lỗ sao được?”.

Sở GTCC biết khá rõ vấn đề trên. “Chúng tôi đang cố gắng thẩm định tính chính xác của những con số này nhưng khó có thể lỗ nặng như vậy. Nhiều đơn vị vận tải không quản lý được nhân viên của mình, tình trạng lấy tiền mà không xé vé vẫn phổ biến. Do vậy, có thể có một số đơn vị lỗ nhưng mức lỗ chỉ khoảng 50% so với mức họ đưa ra (?)”, một cán bộ của Phòng Quản lý vận tải thuộc Sở GTCC nhận định.

Nếu là sự thật... hậu quả sẽ không lường

Còn nhớ cách đây khoảng 2 năm, “rộ” lên hiện tượng xe buýt lưu thông gây tai nạn chết người. Ngày ấy người ta đã xác định được một trong những nguyên nhân quan trọng gây ra tình trạng này là… khoán. Các đơn vị vận tải nhận khoán từ Trung tâm Quản lý điều hành vận tải hành khách công cộng và khoán lại cho từng chủ xe (nếu là HTX). Vì lợi nhuận, nhiều chủ xe đã cho xe phóng nhanh, chạy ẩu để rà rút khách để rồi gây ra tai nạn. Sau việc này, các đơn vị vận tải đã phải bỏ hình thức khoán cho từng chủ xe và từ đó hiện tượng xe buýt lưu thông gây tai nạn giảm hẳn. Hiện nay các đơn vị vận tải vẫn nhận khoán từ Trung tâm Quản lý điều hành vận tải hành khách công cộng nhưng lợi nhuận chia đều cho tất cả chủ xe trong đơn vị nên các chủ xe không có lý do để giành khách lẫn nhau.

Tuy nhiên, việc giành khách đang có nguy cơ trở lại. Nhiều đơn vị vận tải đã cảnh báo như vậy trước tình hình tiền trợ giá ngày càng bị co lại. Ông Phùng Đăng Hải nhận định, “cái bánh” quá bé nên dù có chia đều cho các chủ xe nhưng cũng khó giúp họ an tâm hoạt động. “Liên hiệp đã nghiêm cấm các chủ xe không được phóng nhanh, giành khách. Song tôi sợ rằng khó kiểm soát được điều ấy bởi nhiều gia đình chủ xe buýt đã bắt đầu lâm vào tình trạng khó khăn do chạy xe mà không có lợi nhuận”, ông Hải nói.

Tiền trợ giá của Nhà nước phải được sử dụng có hiệu quả. Đó là yêu cầu của người dân và chính quyền thành phố. Thế nhưng, không có nghĩa rằng “làm khó” chủ xe. Tính hiệu quả phải được đảm bảo trên cơ sở hài hòa lợi ích Nhà nước, nhân dân và doanh nghiệp thì hoạt động vận tải hành khách công cộng mới phát triển bền vững được. Thiết nghĩ, Sở GTCC nên quan tâm hơn nữa đến hiện tượng này. Không được để xe buýt phóng nhanh, giành khách gây tai nạn cho người đi đường chỉ vì… lỗ. 

NGUYỄN KHOA - THẢO NGUYÊN

Các tin, bài viết khác