* PHÓNG VIÊN: Bộ trưởng có thể cho biết những kết quả quan trọng đạt được của ngành GD-ĐT trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng?
* Bộ trưởng NGUYỄN KIM SƠN: Nhiệm kỳ 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ XIII của Đảng là một giai đoạn đặc biệt đối với GD-ĐT. Đây là giai đoạn tiếp tục triển khai mạnh mẽ việc đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT, cùng các chủ trương, định hướng lớn của Trung ương.
Nhiều nội dung của Nghị quyết số 29 được triển khai hiệu quả, mang lại những kết quả trong 5 năm qua. Quy mô của nền giáo dục tiếp tục được mở rộng ở tất cả cấp học, từ giáo dục mầm non, phổ thông đến giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và sau đại học. Tổng quy mô người học của hệ thống giáo dục quốc dân hiện đã vượt qua con số 24,5 triệu người, chưa kể số người tham gia các hình thức học tập nâng cao trình độ và học tập suốt đời.
Tỷ lệ người lao động qua đào tạo, huấn luyện, được cấp văn bằng, chứng chỉ đã đạt xấp xỉ 30%. Đây là chỉ tiêu được Đại hội XIII của Đảng xác định và đến nay cơ bản đã hoàn thành. Bên cạnh đó, tính đến tháng 12-2025, chúng ta đạt được khoảng 225 sinh viên trên một vạn dân, về cơ bản cũng hoàn thành mục tiêu đề ra cho giai đoạn 5 năm...
Về hạ tầng giáo dục, trong 5 năm qua, cơ sở vật chất phục vụ giáo dục từ mầm non, phổ thông đến giáo dục đại học tiếp tục được quan tâm đầu tư và từng bước được cải thiện. Mặc dù tốc độ gia tăng cải thiện cơ sở vật chất chưa được như mong muốn, song so với đầu nhiệm kỳ, tỷ lệ trường học được kiên cố hóa đã có sự gia tăng rõ rệt. Đến tháng 12-2025, tỷ lệ trường học kiên cố có những nơi đạt xấp xỉ 90% (đầu nhiệm kỳ, tỷ lệ này đạt trên 75%). Kết quả này phản ánh nỗ lực chung của toàn xã hội trong huy động và ưu tiên các nguồn lực cho GD-ĐT, bao gồm nguồn lực từ Nhà nước, xã hội và người dân.
Bên cạnh đó, tập trung phát triển đội ngũ nhà giáo - nhân tố nền tảng, then chốt nhằm nâng cao chất lượng GD-ĐT - là dấu ấn quan trọng của ngành. Trong 5 năm qua, đội ngũ nhà giáo đã có sự phát triển cả về quy mô, cơ cấu và chất lượng. Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ đã quan tâm, bổ sung một số lượng lớn biên chế cho ngành Giáo dục, nhằm bảo đảm yêu cầu “ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên, có trường học”, đặc biệt là tăng cường đội ngũ giáo viên cho giáo dục mầm non và tiểu học.
Nhiều chính sách khuyến khích, đãi ngộ được ban hành, góp phần gia tăng đội ngũ nhà giáo, tăng cường sự gắn bó của giáo viên với nghề. Một tín hiệu tích cực là trong những năm gần đây, điểm trúng tuyển vào các cơ sở đào tạo giáo viên thuộc nhóm cao nhất. Chất lượng đầu vào ngành sư phạm được nâng lên là dấu hiệu rất đáng mừng, tạo nền tảng quan trọng cho nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, tác động trực tiếp đến chất lượng giáo dục trong thời gian tới. Tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ trong các cơ sở giáo dục đại học tiếp tục gia tăng. Chế độ, chính sách đối với giảng viên tiếp tục được rà soát, bổ sung và triển khai thời gian vừa qua...
Có thể khẳng định rằng, các mục tiêu, chỉ tiêu và yêu cầu được đề ra trong Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, cũng như trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm đối với lĩnh vực GD-ĐT, về cơ bản đã được hoàn thành; trong đó, một số nội dung hoàn thành sớm và đạt kết quả tích cực.
* Theo Bộ trưởng, đâu là những nhiệm vụ, giải pháp cần ưu tiên triển khai trong nhiệm kỳ tới để thực hiện mục tiêu chiến lược đột phá phát triển GD-ĐT theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW cũng như thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng?
* Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW vào tháng 8-2025; xác định mục tiêu đột phá phát triển GD-ĐT, hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nhằm phát triển con người toàn diện, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp phát triển đất nước.
Nghị quyết số 71-NQ/TW có ý nghĩa định hướng quan trọng, tạo cơ sở cho những thay đổi mang tính chiến lược trong phát triển GD-ĐT thời gian tới. Các nội dung cốt lõi của Nghị quyết đã được đưa vào các dự thảo văn kiện của Đại hội XIV, làm căn cứ để tổ chức triển khai trong giai đoạn tiếp theo.
Các mục tiêu, yêu cầu và định hướng quan trọng của Nghị quyết số 71-NQ/TW đã được thể chế hóa tương đối đầy đủ. Trước mắt, Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục tập trung ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành luật, các văn bản dưới luật, nhằm bảo đảm các luật, nghị quyết sớm đi vào cuộc sống, tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ, thực chất đối với GD-ĐT.
Trong thời gian tới, triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 71-NQ/TW sẽ có rất nhiều việc phải làm. Ngành giáo dục đang triển khai với một tinh thần, quyết tâm mới và ý chí rất cao. Trong đó, nhiệm vụ đặt ra trước hết và có ý nghĩa nền tảng là đổi mới tư duy, nhận thức về GD-ĐT. Việc đổi mới tư duy, nhận thức - được xác định là khâu mở đầu có vai trò đặc biệt quan trọng, làm cơ sở và tiền đề để triển khai đồng bộ các nội dung đổi mới tiếp theo.
Đổi mới tư duy bao gồm việc xác lập nhận thức mới về vai trò, vị trí, trách nhiệm, sứ mệnh của GD-ĐT; nhận thức đầy đủ, thống nhất về vai trò, vị trí chủ đạo của Nhà nước; vị trí nòng cốt của hệ thống giáo dục công lập; về việc huy động, đầu tư và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho GD-ĐT.
Cùng với đó, thông qua tăng cường nguồn lực tài chính, đẩy mạnh đầu tư từ ngân sách Nhà nước, nâng cao tỷ lệ chi cho giáo dục và nghiên cứu khoa học trong các cơ sở giáo dục, chúng tôi kỳ vọng sẽ tạo ra diện mạo mới cho hệ thống giáo dục, góp phần thúc đẩy nhanh hơn sự phát triển về quy mô, chất lượng, cơ cấu và vị thế của các cơ sở giáo dục đại học trong giai đoạn tới.
Có thể khẳng định, toàn bộ các giải pháp về thể chế, cơ chế tài chính, đổi mới phương thức quản trị và tổ chức hệ thống giáo dục, khi được triển khai đồng bộ, sẽ tạo ra những đột phá thực chất, mở ra một nhịp tăng tốc mới cho sự phát triển của GD-ĐT trong giai đoạn tới, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.
