Giỏi lý thuyết, kém thực hành

Theo nhận định của các chuyên gia giáo dục, nền giáo dục nước ta vẫn còn nặng về lý thuyết. Điều đó lý giải vì sao nguồn nhân lực của chúng ta thường giỏi về lý thuyết nhưng rất kém về thực hành.

• Đào tạo theo đơn đặt hàng

Cách đây 3 năm, Trường Cao đẳng bán công Hoa Sen TP.HCM đã làm lễ tốt nghiệp cho gần 100 sinh viên (SV) ngành Thư ký Y khoa, một ngành học mới, được đào tạo theo “đặt hàng” của bệnh viện Pháp-Việt. Với cách học này, SV được Bệnh viện Pháp – Việt đài thọ một phần học phí và sau khi ra trường được tiếp nhận vào làm việc cho bệnh viện. Ngoài chương trình học căn bản của nhà trường, phía đặt hàng đưa ra một số yêu cầu để nhà trường giảng dạy thêm nhằm phù hợp với công việc của bệnh viện. Mặt khác, trong quá trình học, những chuyên gia, bác sĩ kinh nghiệm của bệnh viện sẽ đến giảng thêm cho SV tại trường và kết thúc mỗi môn học, SV được đến tham quan, thực tập ngay ở bệnh viện. Chính vì vậy mà đến nay, hầu hết những SV ngành Thư ký Y khoa do Trường Cao đẳng bán công Hoa Sen đào tạo đều đáp ứng tốt công việc và được phía đặt hàng đánh giá cao.

Công ty Duch Lady Việt Nam cũng có kiểu đặt hàng tương tự. Hàng năm, công ty cấp học bổng cho 4-5 SV loại giỏi (tùy theo nhu cầu tuyển dụng mà công ty sẽ quyết định cấp học bổng cho SV ngành nào, trường nào). Không những được đài thọ học phí, SV còn được thường xuyên đến tham quan, học tập tại công ty. Mỗi kỳ nghỉ hè, SV được đến công ty làm việc như một nhân viên thực sự và sau khi ra trường, sẽ được tuyển về làm việc chính thức cho công ty. Lãnh đạo Công ty Duch Lady Việt Nam cho biết những SV do công ty đặt hàng đều đáp ứng tốt yêu cầu công việc, công ty khỏi phải mất thời gian, kinh phí để đào tạo lại. 

Đặt hàng đào tạo là cách làm mà các doanh nghiệp đang nhắm tới, dù những kiểu “săn đầu người” như vậy có phần tốn kém. Các trường đại học cũng mong ngày càng có nhiều doanh nghiệp đặt hàng như thế để góp phần đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, lại đảm bảo SV được tuyển dụng ngay khi ra trường. Tuy nhiên mô hình này chưa phổ biến.

• Nhà trường phải gõ cửa doanh nghiệp

Cho đến nay, các trường đại học, cao đẳng ở nước ta vẫn chưa thiết lập mối quan hệ gắn bó thường xuyên với các doanh nghiệp, chỉ đến kỳ thực tập của SV mới tìm đến họ. Ông Paul Nguyễn phụ trách nhân sự Công ty HR Việt Nam cho rằng nhà trường cần chủ động đến gõ cửa doanh nghiệp để hợp tác. Có doanh nghiệp cho biết cũng rất muốn hỗ trợ, đặt hàng đào tạo nhân lực nhưng không biết bắt đầu từ đâu. Nhận thức được điều này, Trường Cao đẳng bán công Hoa Sen TP.HCM đã thành lập hẳn một Phòng Quan hệ công ty chuyên tạo lập các mối quan hệ để đưa SV đến các công ty kiến tập, thực tập và cung ứng nguồn nhân lực. Nhiều trường đại học khác cũng nhận ra được lợi ích của việc tiếp cận với doanh nghiệp để tạo điều kiện cho SV đến tham quan, kiến tập nhưng vẫn còn rất lúng túng.

Bên cạnh sự chủ động của nhà trường, Trung tâm Hỗ trợ Sinh viên và Hội Sinh viên thành phố đóng vai trò là cầu nối giữa nhà trường và doanh nghiệp. Chính những tổ chức này sẽ tiếp nhận thông tin từ hai phía để kết nối lại với nhau. Chẳng hạn, trong những năm qua, Trung tâm Hỗ trợ Sinh viên thành phố đã duy trì tốt mối quan hệ với Trung tâm Kỹ thuật số LG tại TP.HCM. Mỗi tháng Trung tâm Kỹ thuật số LG tổ chức 2 lớp thực hành kỹ năng cho từ  100-200 SV để tìm hiểu những máy móc, thiết bị kỹ thuật số. Đó là cách giúp SV có cơ hội thực hành những lý thuyết được học.

Phần còn lại là sự nỗ lực của SV. SV cần trang bị tốt kiến thức, tâm lý; phải chủ động sáng tạo, có trách nhiệm, chịu khó học hỏi.

• Thay đổi chương trình đào tạo 

Thẳng thắn nhìn nhận, chương trình đào tạo của nước ta vẫn còn nặng về lý thuyết. Chương trình đào tạo đại học vẫn chủ yếu là “học gạo”. Trong suốt quá trình 4-5 năm ngồi trên giảng đường, việc nghe giảng lý thuyết đã chiếm gần hết thời gian, SV chỉ có khoảng 2-3 tháng của năm cuối để thực hành mà cũng chẳng đến đâu, chủ yếu là “cưỡi ngựa xem hoa”. Nhiều bạn SV quan niệm học đại học là phải chú tâm làm bài cho tốt, điểm cho cao để khi ra trường có bằng khá, giỏi nên tâm lý không muốn đi làm thêm để cọ xát thực tế. Tuy nhiên, quan niệm đó đã “xưa như quả đất” bởi các doanh nghiệp tuyển dụng hiện nay không chú trọng bằng cấp giỏi hay khá mà vấn đề là có làm được việc hay không. Bằng chứng là qua các hội chợ việc làm do Thành đoàn TP.HCM tổ chức, lượng SV mới ra trường đến tìm việc thì nhiều mà đáp ứng được yêu cầu công việc thì ít do nhà tuyển dụng đòi hỏi cao về kỹ năng thực hành. Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng chương trình đào tạo đại học phải biên soạn lại, cần đổi mới để cân bằng giữa lý thuyết và thực hành chứ không thể tiếp tục như hiện nay.

LÂM TƯỜNG