Với cương vị Phó giám đốc Vườn quốc gia Lò Gò Xa Mát, đại biểu Nguyễn Đình Xuân luôn có mối quan tâm đặc biệt đến các vấn đề môi trường. Bên lề kỳ họp Quốc hội, ông đã có cuộc trò chuyện với phóng viên Báo SGGP về những trăn trở của mình trong lĩnh vực này.
- PV: Tuy lần này Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường không trả lời trực tiếp tại hội trường, nhưng nếu được chất vấn, ông sẽ hỏi vấn đề gì?
Đại biểu NGUYỄN ĐÌNH XUÂN: Tôi sẽ hỏi về kế hoạch ứng phó của ngành tài nguyên môi trường trước hiện tượng thay đổi khí hậu toàn cầu. Nói rộng hơn, đó là chiến lược quốc gia của VN ngắn hạn, trung hạn và dài hạn để thích ứng với những vấn đề môi trường có tính toàn cầu.
Điều này không còn là dự đoán nữa mà người ta đã đo đạc, khảo sát được, người dân cũng đã bắt đầu phải chịu ảnh hưởng qua 4 - 5 đợt lũ liên tiếp trong tháng qua. Tôi đã nghiên cứu kỹ báo cáo của Chính phủ nhưng chưa thấy đề cập đến vấn đề đó. Theo các chuyên gia quốc tế, VN là nước có dải bờ biển rất dài, đồng bằng trũng thấp nên sẽ chịu ảnh hưởng rất lớn.
- Ông có nhận xét gì về mức độ quan tâm đến các vấn đề môi trường trong kỳ họp Quốc hội lần này?
Đúng là các đại biểu Quốc hội đã quan tâm nhiều hơn đến vấn đề môi trường, khá nhiều vấn đề đã được các đại biểu nêu lên và phân tích khá sâu sắc như về nạn ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên khoáng sản, giữ đất rừng, xử lý các cơ sở ô nhiễm môi trường, việc sử dụng hóa chất… Nhưng tôi rất ngạc nhiên là ngay tại nghị trường này vẫn có quan chức Chính phủ đưa ra nhận xét là diện tích rừng của chúng ta đang “quá nhiều”!
Tôi nghi ngờ về thống kê diện tích rừng hiện có và diện tích rừng bị cháy, bị phá hoại. Các con số đó đã được kiểm tra độc lập chưa, đã đối chiếu với ảnh vệ tinh chưa. Những cánh rừng bị rút ruột, bị phá nham nhở thì tính thế nào? Nói đến rừng cũng không thể chỉ nói đến diện tích mà phải nói đến chất lượng rừng. Rừng “rỗng”, rừng bị “rút ruột” thì không những mất đa dạng sinh học mà còn không thể bảo đảm vai trò phòng hộ, giữ đất, hạn chế thảm họa thiên tai.
- Dường như những năm gần đây thiên tai xảy ra với tần suất dày hơn và mức độ cũng nghiêm trọng hơn. Ông có bình luận gì?
Đúng là những hiện tượng thời tiết cực đoan đang xảy ra với tần suất dày hơn. Nếu như trước đây phải hàng thập kỷ, thậm chí nhiều thập kỷ mới xảy ra một trận lũ lịch sử thì đỉnh lũ lịch sử năm 1999 đến năm nay đã bị vượt qua ở nhiều khu vực. Điều này không chỉ có nguyên nhân khách quan.
Thậm chí ngay cả hiện tượng triều cường ở TPHCM cũng vậy, nó có liên quan việc phá rừng đầu nguồn gây hiệu ứng nhà kính, bồi lắng cửa sông, lụt lội ở hạ nguồn. Muốn giữ gìn môi trường sống tốt cho cư dân đô thị, người ta phải “nghĩ ngược lên nguồn” nữa! Tây Ninh giữ rừng đầu nguồn thì người dân TPHCM cũng được hưởng lợi; đặc biệt là về nguồn nước. Tôi nghĩ cần có một sự chia sẻ lợi ích giữa thượng nguồn với hạ nguồn.
Các tỉnh giữ rừng càng nhiều thì càng nghèo trong khi thuế tài nguyên thì chưa có quy định phải được chi trở lại cho công tác giữ rừng. Người miền Trung có câu “Ai lên nhắn với thượng nguồn - Mít non gởi xuống, cá chuồn gởi lên” có lẽ cũng bao hàm sự chia sẻ, gắn bó và quan hệ hai bên cùng có lợi đó.
Cần có cơ chế chi trả trực tiếp giữa các nhà máy thủy điện, cấp nước, công trình thủy nông với rừng đầu nguồn thì mới động viên được chính quyền và người dân giữ rừng ngày một tốt hơn. Hiện nay Luật Bảo vệ môi trường đã có quy định về vấn đề này nhưng chậm được hướng dẫn thi hành.
- Có người cho rằng làm căng vấn đề môi trường có thể ảnh hưởng đến đầu tư, phát triển?
Điều đó chỉ đúng với loại đầu tư chụp giựt, phát triển không bền vững mà hậu quả là chúng ta sẽ phải trả giá rất đắt (Trung Quốc là một ví dụ điển hình). Hơn nữa, việc thỏa hiệp với ô nhiễm có thể làm hại sức khỏe người dân, vi phạm pháp luật và dễ dẫn đến tiêu cực. Chỉ có bảo vệ tốt môi trường chúng ta mới có thể đảm bảo phát triển bền vững, đem lại cuộc sống tốt đẹp cho người dân như nghị quyết của Đảng đã đề ra.
- Cảm ơn ông.
Anh Thư thực hiện
