Kênh Tân Hóa - Lò Gốm dài hơn 10km chảy qua 3 quận (Tân Bình, quận 11 và quận 6) theo hướng Đông Bắc - Tây Nam và kết thúc tại kênh Tàu Hũ, hiện nay đã ô nhiễm nghiêm trọng. Nhiều đoạn kênh luôn bị tắc nghẽn do rác thải của một bộ phận người dân vẫn còn thói quen vứt rác, xả chất thải xuống kênh, các cơ sở sản xuất dọc theo kênh chưa đầu tư hệ thống xử lý nước thải hoàn chỉnh mà thường xả thẳng xuống kênh. Trong khi đó, dự án cải tạo kênh Tân Hóa - Lò Gốm sau 4 năm triển khai vẫn diễn ra rất chậm do thiếu vốn đầu tư.
Cấm thì cấm, rác vẫn cứ đổ!
Kênh Tân Hóa - Lò Gốm, đoạn từ đường Đồng Đen đến cửa xả nằm trên đường Âu Cơ, quận Tân Bình có chiều dài khoảng 700m. Vào một ngày cuối tháng 10 vừa qua, dù trời đang mưa nhưng nước từ lòng kênh vẫn bốc lên mùi hôi thối. Dọc theo 2 bên dòng kênh có rất nhiều biển, bảng cấm đổ rác với khẩu hiệu kêu gọi vì môi trường, vì văn minh đô thị nhưng nhiều miệng cống vẫn bị tắc nghẽn do ứ đọng rác, nước không lưu thoát được phát sinh nhiều ruồi, muỗi…
Phó Chủ tịch UBND quận Tân Bình Châu Văn La cho biết, kênh Tân Hóa - Lò Gốm ô nhiễm là do nước thải sinh hoạt từ các hộ dân (khoảng 250 hộ) và các đơn vị kinh doanh dọc tuyến kênh. Tuyến kênh này được xem là “điểm nóng” về vệ sinh môi trường của quận nên các ban, ngành và Công ty Vệ sinh môi trường đã nhiều lần tổ chức tổng vệ sinh. Nhưng do không có lực lượng chốt giữ nên tình trạng mất vệ sinh do người dân thiếu ý thức liên tục tái diễn, làm phát sinh nhiều bãi rác tự phát dọc theo tuyến kênh. Ông cho biết trong đợt tổng vệ sinh đoạn thượng nguồn kênh Tân Hóa - Lò Gốm mới đây, đã có trên 20 tấn rác thải được thu gom.
Dù có biển cấm đổ rác nhưng tại cửa xả kênh Tân Hóa - Lò Gốm (quận Tân Bình) vẫn đầy rác thải. Ảnh: Đ. Hòa
Tương tự, đoạn kênh này chảy qua địa bàn quận 11 có chiều dài 800m nhưng khoảng 300m từ vị trí cống xả hẻm 152 Lạc Long Quân đến khu vực chùa Giác Viên cũng thường xuyên bị tắc nghẽn do rác thải và bùn đáy.
Càng về cuối tuyến kênh Tân Hóa - Lò Gốm (đoạn chảy qua quận 6), tình trạng ô nhiễm môi trường càng nghiêm trọng. Nước dưới dòng kênh đen đặc, mùi hôi bốc lên nồng nặc, nhiều miệng cống với dòng nước đỏ ngầu của vải nhuộm thoát ra từ các cơ sở sản xuất chảy thẳng ra kênh. Nhà trên kênh mọc san sát, khiến dòng chảy bị thu hẹp dần khi đến hạ nguồn.
Phó Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường quận 6 Diệp Hồng Di cho biết, hầu hết các nhà dân tại đây không có hầm cầu tự hoại, người dân thường xả thẳng chất thải vào hệ thống kênh, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nguồn nước mặt.
Hơn nữa, các cơ sở sản xuất nằm xen kẽ trong khu dân cư, nhiều cơ sở vẫn chưa trang bị hệ thống xử lý nước thải hoàn chỉnh đã góp phần làm ô nhiễm dòng kênh. Kết quả quan trắc thực hiện năm 2007 cho thấy nồng độ các chất gây ô nhiễm COD, BOD có trong nước mặt kênh Tân Hóa - Lò Gốm không giảm, ngược lại tại một số khu vực như cầu Hòa Bình, cầu Ông Buông, cầu Chà Và, rạch Ruột Ngựa… chỉ số ô nhiễm tăng cao đột biến so với năm 2006.
Tiến độ cải tạo lòng kênh: Quá chậm!
Dự án cải tạo kênh và đường dọc kênh Tân Hóa - Lò Gốm do Ban quản lý dự án nâng cấp đô thị TP làm chủ đầu tư bằng nguồn vốn ODA. Sau 4 năm, dự án vẫn chưa được triển khai đồng bộ, chỉ thực hiện ở một vài đoạn kênh, nhưng tiến độ thi công vẫn rất chậm do thiếu vốn đầu tư. Hiện nay, ngoài 2 đoạn kênh Tân Hóa - Lò Gốm (gần 2km) chảy qua địa bàn quận 11, Tân Bình đã được nạo vét, khai thông dòng chảy, các đoạn còn lại không được nạo vét, duy tu thường xuyên.
Do dự án kéo dài quá lâu, UBND quận Tân Bình đã phải kiến nghị và được UBND TPHCM chấp thuận cho tách riêng đoạn kênh Tân Hóa - Lò Gốm thuộc địa bàn quận để thực hiện trước bằng nguồn vốn ngân sách của TP. Dự án khởi công ngày 15-10-2008 với vốn đầu tư hơn 37,6 tỷ đồng. Công trình có chiều dài hơn 600m (từ đường Âu Cơ đến giao lộ Bế Văn Đàn - Đồng Đen), dự kiến hoàn thành và đưa vào sử dụng cuối tháng 5-2009, sẽ giải quyết được tình trạng ngập úng và ô nhiễm môi trường trong khu vực sẽ được cải thiện, lượng khí độc từ lòng kênh thải ra sẽ không còn, Phó Chủ tịch UBND quận Tân Bình Châu Văn La cho biết.
Kết thúc đợt khảo sát tình hình ô nhiễm kênh Tân Hóa - Lò Gốm vào cuối tháng 10 vừa qua, Trưởng ban Kinh tế và Ngân sách HĐND TPHCM Nguyễn Minh Hoàng cho rằng, tiến độ cải tạo kênh như hiện nay là quá chậm. Đáng lẽ sau dự án kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, dự án cải tạo kênh Tân Hóa - Lò Gốm cần phải thực hiện ngay.
Sau đợt khảo sát này, Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND TP sẽ đề nghị với UBND TPHCM chỉ đạo các sở, ngành đẩy nhanh tiến độ cải tạo, nạo vét, khai thông dòng kênh này. Tuy nhiên, việc triển khai sẽ gặp nhiều khó khăn, do phải giải tỏa đền bù cho hàng trăm hộ dân dọc theo tuyến kênh, nguồn kinh phí lớn (chỉ tính riêng số tiền đền bù giải tỏa cho các hộ dân đã hơn 200 triệu USD)…
LÊ LONG
