Nghệ thuật “tái nghèo” trên cảng biển Anh

SGGP
“Quý ông quý bà ơi, hãy ném một đồng xu xuống bùn. Một vài đồng không làm quý ông quý bà khánh kiệt đâu. Chúng cháu sẽ lượm những đồng tiền ấy và gương mặt chúng cháu sẽ lấp lánh như đồng 6 xu (tiền Anh)”. 

Tượng đài về những đứa trẻ lội bùn mò tiền xu ở cảng Portsmouth

Tượng đài về những đứa trẻ lội bùn mò tiền xu ở cảng Portsmouth

Đó là điều khá ám ảnh khách du lịch khi dạo bộ ở Portsmouth, thành phố cảng biển quân sự lâu đời nằm phía Nam nước Anh. Có cảm tưởng chỉ một tầm tay là chạm tới tòa tháp Spinnaker cao nhất nước Anh, khu mua sắm Gunwharf Quay cũng bóng lên màu sầm uất dưới cái nắng hào phóng của hải cảng, nhưng một tượng đài đôi màu xám xanh nhìn ra vùng nước cạn, nơi từng là công xưởng đóng và sửa chữa tàu thời xưa, đã chạm khắc quá khứ của Portsmouth vào hiện tại.

Đó là hình ảnh bé gái ống chân ngập dưới bùn, vành môi cong lên hớn hở, một tay vén váy, một tay dâng đồng xu lên ngực một người đàn ông tay cầm ống bơ, quần cũng xắn cao trong tư thế lội bùn.

Bức điêu khắc đá bên cảng này để tưởng nhớ những thế hệ trẻ em từng mua vui cho người qua lại bằng cách mò các đồng xu khách đứng trên cây cầu nối nhà ga bến cảng với phà Gosport, ném xuống bùn. Bọn trẻ bò, trườn, thậm chí ngụp hẳn xuống bùn, trình diễn trò đứng bằng tay, cắm đầu xuống lớp sình lầy mua vui cho khách.

Nhiều gia đình dân cảng sống trong nghèo đói, nên mọi thay đổi nhỏ đều được đón nhận bằng niềm vui như thế. Thường thì bọn trẻ nhặt được những đồng xu sẽ không lao ngay ra phố mua kẹo, bánh, kem mà mang về nhà đưa cho cha mẹ, giúp đỡ tài chính cho gia đình. Tiền xu chìm xuống bùn, lẫn vào những mảnh cốc chén, kính vỡ, chính là một trò may rủi.

Những đứa trẻ mò tiền dưới bùn này còn có thêm cách kiếm vài shilling lẻ nữa, ví dụ xách túi hộ khách, tìm chỗ đậu xe cho khách. Mãi đến khoảng năm 1976, khi nhà ga xe buýt mới được xây, cảnh trẻ em mò tiền dưới bùn mới chấm dứt.

Có 2 người gốc Liverpool từng khuyên tôi: “Đến đây chỉ có 2 thứ đáng xem, bóng đá và John Lennon”. Vào Bảo tàng Beatles Story Exhibition khá đắt, vé khoảng 16,95 bảng Anh. Dân Beatlemania nghiện nhóm Tứ quái phải vào xem là đúng rồi. Nếu không quá nghiện, vẫn có thể thưởng thức Beatles và ngắm, nghe John Lennon theo nhiều cách miễn phí mà người Liverpool hào phóng tặng khách.

Bến cảng Albert Dock sẽ kém thú vị đi nhiều nếu không có 4 bức tượng Paul McCartney, Ringo Starr, George Harrison và John Lennon đang thong dong tản bộ, mặt hướng ra biển. Đường nét tượng, đặc biệt là bàn tay để hờ của Lennon, gợi chuyển động thực đến nỗi người xem chỉ muốn đặt tay mình vào lòng bàn tay đó, cùng dạo bước vào huyền thoại.

Nhưng không thể nói gặp tượng Beatles là đã thấy tất cả những gì cần xem ở cảng Liverpool. Cách tượng Tứ quái không xa là một góc phố cực kỳ tối tăm, ẩn trong màu trắng lóa mắt của Bảo tàng Liverpool. Trên khu dân cư số 26 trên phố Burlington thời Nữ hoàng Victoria, người ta tái hiện cảnh sân sinh hoạt chung tối om, khung cửa thiếu ánh sáng của những ngôi nhà giá rẻ tựa lưng vào nhau chật khít. Dây phơi trên đầu căng chiếc áo, tấm khăn trắng in dòng chữ “ẩm thấp”, “sinh hoạt công cộng”, “quá tải”, bởi sự nhồi nhét đến 62 người trong một khu sân chung nhỏ bé.

Tất cả chung một đường ống nước dùng cho ăn uống, tắm rửa, nấu nướng, lau chùi. Các nhân viên sức khỏe cộng đồng đi thăm khu nhà này đã kinh hãi vì điều kiện sinh hoạt tồi tàn, thiếu nước sạch vẫn là vấn đề kéo dài hàng thập kỷ sau đó.

Bảo tàng tái hiện cả thùng rác có cảnh kiến bò; một cánh cửa nhà vệ sinh công cộng trông đầy bí hiểm, vừa chạm tay vào núm cửa, một tiếng thét vọng ra: “Đã có người. Chờ”, thế là hiểu ra chỉ có 2 nhà vệ sinh cho 62 người sống trong khu dân cư.

Hiện tại, một bộ phận người nhập cư rất giàu của thế giới đổ vào Anh, góp phần làm cho kinh tế và hình ảnh xứ sở sương mù trở nên phồn thịnh. Nhưng thực tế, nhiều dân thường vẫn hàng ngày sống trong các căn nhà nhỏ chật, vẫn 2 vòi nước nóng - lạnh riêng, vẫn dùng bếp điện, bếp gas chứ chưa chuyển sang bếp từ...

Thế là lại thêm một lần thấm và ngấm giá trị của nghệ thuật tương phản. Sự đối lập giữa ánh sáng và bóng tối, quá khứ và hiện tại vẫn là nguồn cảm hứng bất tận để khám phá và bồi đắp cuộc sống.

HẠNH PHƯƠNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thổi luồng gió mới cho cổ phục

Thổi luồng gió mới cho cổ phục

“Làm trang phục Việt cực lắm, tốn thời gian, công sức đủ thứ”, “Trang phục cổ Việt Nam đâu phải dễ, rồi sao biết nó đúng với lịch sử?”... Khi bắt đầu thực hiện dự án nghệ thuật Việt phục, nhà thiết kế (NTK) Lê Long Dũng nghe không ít những lời như thế. Anh vẫn kiên định: “Đây là dự án phi lợi nhuận, nếu bây giờ không bắt đầu thì khi nào nữa. Là nghệ sĩ, chúng tôi luôn mong muốn làm điều gì đó ý nghĩa cho trang phục cổ Việt Nam”.

Phim

Âm nhạc

Mỹ Tâm và Hà Anh Tuấn hội ngộ, tập luyện song ca cho liveshow “Tri âm”

Mới đây, Mỹ Tâm và Hà Anh Tuấn đã có buổi tập luyện cùng ban nhạc để chuẩn bị cho các tiết mục trong liveshow Tri âm. Dù đã lâu, cả hai mới có dịp đứng cùng một sân khấu ca nhạc nhưng họ đã thể hiện sự kết hợp vô cùng ăn ý trong suốt buổi tập và sẵn sàng cho màn song ca đặc biệt trong liveshow.

Sân khấu

Chữ tình nặng nợ nhân gian

Vở kịch Bạch Hải Đường (nguyên tác cải lương: Nguyễn Huỳnh, chuyển thể: Hoàng Thái Thanh, đạo diễn: Ái Như) trên sàn kịch Hoàng Thái Thanh đang nhận được nhiều tình cảm của khán giả. Vở kịch có sự tham gia biểu diễn của NSƯT Thành Hội, NSƯT Tuyết Thu, NS - đạo diễn Ái Như, NS Trí Quang, Thanh Sơn, Thế Hải, Nguyễn Long, Tấn Đạt, Đức Tuấn, bé Hoài Phương… 

Sách và cuộc sống

Nhiều sách hay và chương trình ưu đãi tại Hội sách xuyên Việt

Chào mừng Ngày Sách Việt Nam 2021, lần đầu tiên, Hội sách xuyên Việt do 6 đơn vị xuất bản, phát hành hàng đầu Việt Nam tổ chức, bao gồm: Cửa hàng sách NXB Trẻ, Thái Hà Books, Nhã Nam, Minh Long, Đinh Tị và Saigon Books. Hội sách kéo dài trong 5 ngày, từ 8 giờ đến 21 giờ ngày 21 đến 25-4 tại Sân vận động Hoa Lư (số 2 Đinh Tiên Hoàng, phường Đa Kao, quận 1, TPHCM).

Sáng tác

Ngày về bên mẹ…

Mẹ về ngõ vắng xôn xao
Sương chiều ướt cả tiếng rao lặng thầm

Mỹ thuật

Triển lãm tranh đặc biệt của học sinh phổ thông

Triển lãm trưng bày hơn 50 tác phẩm hội họa đặc sắc, tràn đầy tinh thần phóng khoáng và màu sắc tuổi trẻ. Các tác phẩm được thể hiện trên chất liệu sơn dầu, sơn mài, lụa, in khắc trên gỗ và kim loại do 8 học sinh phổ thông sáng tác.