Đường trong bệnh tiểu đường là tất cả hoạt chất được hoán chuyển qua chuỗi phản ứng tiêu hóa thành chất đường trong máu (đường huyết), từ đường (glucose) cho đến tinh bột (amidon) trong thực phẩm. Nhiều người bệnh vì không hiểu nên tuy có kiêng đường nhưng lại quên cữ tinh bột trong gạo, bánh mì, bún…
Người bệnh tiểu đường có thể dùng mỗi ngày 30g đường (khoảng 2 muỗng canh) nếu:
- Đường huyết ổn định.
- Không dùng thêm món ngọt nào khác như bánh, kẹo, chè, mứt… trừ lúc tụt đường huyết.
- Không dùng một lần để pha cà phê, pha trà.
- Chỉ dùng phân nửa lượng trên nếu đang trong tình trạng béo phì.
Nhiều người bệnh - và cả người chưa bệnh - còn quan niệm bệnh tiểu đường là do ăn quá ngọt trước đó, hoặc khi lỡ bệnh rồi thì bệnh dễ trở nặng nếu còn tiếp tục ăn đường. Điều đó sai vì nhiều lý do:
- Người tuy ăn ngọt vẫn khó bị bệnh tiểu đường nếu tiêu hao hết năng lượng.
- Người không ăn quá ngọt vẫn có thể bị bệnh tiểu đường nếu hoạt động của tụy tạng bị phong bế, chẳng hạn do stress.
- Bệnh tiểu đường dễ xảy ra cũng như dễ trở nặng là do rối loạn biến dưỡng chất béo nhiều hơn là do ảnh hưởng trực tiếp của chất đường.
- Đường huyết nếu tăng cao thường là do liệu pháp chưa hiệu quả chứ không hẳn chỉ vì ăn lố một, hai muỗng đường cát. Thầy thuốc và bệnh nhân nên cùng tìm ra nguyên nhân đường huyết không ổn định, thay vì chỉ bắt bệnh nhân cữ ngọt tuyệt đối.
Trong trường hợp người bệnh có lượng đường trong máu dao động nhiều, lại thêm béo phì thì việc dùng các chất thay thế đường (“đường giả”) là điều nên làm. Khi dùng các loại “đường giả” như aspartam, acesulfam, saccharin, cyclamat…, cần lưu ý:
- Không nên dùng quá liều vì dễ gây rối loạn vị giác khiến có mùi kim loại và vị đắng trong miệng.
- Các chất có vị ngọt để thay đường như fructose, sorbitol, mannitol, isomalt và xylitol cũng làm tăng năng lượng sau bữa ăn, dù không nhiều. Ngoài ra nếu dùng quá nhiều có thể bị tiêu chảy.
Theo nhiều thầy thuốc có cái nhìn thoáng hơn về bệnh tiểu đường, người bệnh một khi đã ổn định đường huyết thì không cần thiết phải kiêng khem quá mức. Người bệnh không nên chăm chăm đeo đuổi món ăn gọi là kiêng khem của kỹ nghệ thực phẩm, vì cho rằng như thế là đủ kiểm soát bệnh tiểu đường, mà nên chú trọng chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt hợp lý với thói quen vận động sau mỗi bữa ăn.
BS LƯƠNG LỄ HOÀNG
(Trung tâm Oxy cao áp TPHCM)
