Nhật Bản đang phải đương đầu với một vấn đề cực kỳ hóc búa trong cuộc sống vợ chồng: ly hôn sau khi về hưu. Chưa khi nào tỷ lệ ly hôn của những cặp vợ chồng đã từng chung sống với nhau hơn 20 năm trời ở xứ sở mặt trời mọc này lại cao đến vậy.
Đáng lo ngại hơn, tỷ lệ ly hôn của những cặp vợ chồng đã chung sống hơn 30 năm, giai đoạn người chồng về hưu, còn cao hơn nữa, con số năm 2004 gấp 4 lần con số của năm 1985. Điều này làm các nhà quản lý xã hội hết sức đau đầu bởi theo dự đoán thì trong vòng 5 năm tới, số lượng nhân viên, công chức về hưu còn cao hơn nữa.
Cuộc sống quá bận rộn khiến gia đình khó yên ấm (ảnh minh họa).
Đặc điểm nổi bật trong cuộc sống vợ chồng ở Nhật Bản là người vợ thường ở nhà chăm sóc con cái, làm nội trợ hoặc chỉ kiếm công việc nào đó nhàn nhàn ở gần nhà với mục đích tiếp xúc với xã hội là chính chứ không phải để kiếm tiền.
Trái lại, người đàn ông với tư cách người làm chủ phải chịu trách nhiệm rất cao về tình hình tài chính gia đình. Rất nhiều ông chồng phải chấp nhận công việc ở những địa điểm cách gia đình mình hàng trăm cây số, buộc họ không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc thuê nhà ở riêng và chỉ được đoàn tụ cùng vợ, con vào những dịp cuối tuần hay lễ Tết.
Bù lại, họ có thu nhập ổn định. Những người đàn ông đó được gọi là salarymen (tạm dịch: những người đàn ông vì tiền lương, công việc). Và đa phần những gia đình trung lưu ở Nhật đều phải trải qua cuộc sống tương tự trong nhiều năm liền.
Có lẽ đó cũng là lý do khiến những cặp vợ chồng trung lưu Nhật Bản không thực sự hiểu, thông cảm và gắn bó với nhau. Việc người chồng về hưu khiến gia đình gặp khó khăn. Theo trào lưu chung, sau khi người chồng về hưu, hai vợ chồng thường cùng nhau đi du lịch và sự lựa chọn phổ biến nhất là những chuyến hải trình dài ngày trên các chuyến tàu khách sang trọng. Khi trở về Nhật Bản, họ trở nên không hòa hợp nhau và kết thúc ở tòa án.
Các chuyên gia tâm lý và tư vấn gia đình đã giải thích hiện tượng này như sau: Không dễ dàng gì khi hai người ở lứa tuổi ngũ tuần hoặc hơn phải chung sống lại với nhau sau một thời gian dài xa cách. Họ chưa có đủ thời gian để tìm được tiếng nói chung đã lại phải đối diện nhau trước nhiều vấn đề cần quyết định, do đó bất đồng quan điểm là điều rất dễ xảy ra. Chính vì lẽ đó mà các chuyên gia tư vấn gia đình ở đất nước hoa anh đào đang phải gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh, khuyên các cặp vợ chồng mới về hưu nên ổn định trong gia đình trước khi có bất kỳ một quyết định gì quan trọng.
Thậm chí, ở Nhật, có rất nhiều sách hướng dẫn các cặp vợ chồng giải quyết vấn đề này. Những quyển sách như Why Are Retired Husbands Such A Nuisance? (tạm dịch: Tại sao những người chồng về hưu lại phiền toái?”) của tác giả Sayoko Nishida nhanh chóng trở thành hàng best-sellert. Trong đó, tác giả Sayoko Nishida cho rằng: “Trước đây, người chồng làm việc xa nhà ngoài lý do kinh tế còn bởi họ đã coi trọng công việc, sự nghiệp hơn vợ con. Và bây giờ thì họ phải trả giá đắt.”
Một số ý kiến khác cho rằng: người đàn ông Nhật Bản chịu hệ tư tưởng gia trưởng nặng nề. Thông thường, họ quan niệm rằng những việc nhà là dành cho phụ nữ và không xứng đáng để họ quan tâm. Sau khi về hưu, họ vẫn giữ thái độ và thói quen đó trong khi những người phụ nữ lại ngày càng cấp tiến hơn và không chịu được điều bất hợp lý này.
Hiện, tuy mọi cuộc điều tra và nghiên cứu nguyên nhân của hiện tượng xã hội ly hôn sau khi về hưu đã có kết quả nhưng chính quyền Nhật Bản vẫn chưa thể ngồi yên bởi biện pháp giải quyết vẫn còn bỏ ngỏ.
PHƯƠNG NGUYỄN
