Nhiều hoài nghi về thỏa hiệp Israel - Syria

Israel và Syria vừa công bố họ đã đàm phán với nhau dưới sự trung gian của Thổ Nhĩ Kỳ về một hiệp ước hòa bình giữa hai bên.

Các quan chức cấp cao của Israel và những người đồng nhiệm Syria gặp riêng rẽ với các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ tại Istanbul ngày 21-5.

Bằng nước cờ mới này, Israel muốn giảm ảnh hưởng của Iran, Hamas và Hezbollah với Syria - những lực lượng luôn muốn tiêu diệt Israel. Một giấc mơ của Chính phủ Israel sẽ là kéo Syria nghiêng về lực lượng thân Mỹ như Jordan, Lebanon hay Saudi Arabia. Khi đó, các trụ sở của Hamas, Jihad và cả Hezbollah tại thủ đô Damascus của Syria sẽ phải đóng cửa.

Còn với Syria, một hiệp ước hòa bình với Israel nhất thiết phải có điều khoản Israel trả lại cao nguyên Golan mà nước này chiếm của Syria từ năm 1967. Hơn nữa, cải thiện quan hệ với Israel cũng là cách để nước này tái thiết lập quan hệ với Mỹ. Có vẻ đôi bên đều có lợi.

Thế nhưng mọi chuyện không đơn giản như vậy. Mỹ ra thông cáo hoan nghênh Israel và Syria đàm phán hòa bình, xem đây là một cách cô lập Iran nhằm gây áp lực lên chương trình hạt nhân của nước này. Tuy vậy, trong thâm tâm, Mỹ vẫn không tin tưởng về bước đi này khi cho rằng cải thiện quan hệ Israel-Syria không phải là ưu tiên trong chính sách của Mỹ mà là việc thành lập Nhà nước Palestine.

Đó là lý do tại sao trong chuyến thăm Trung Đông gần đây, Tổng thống Bush khi phát biểu trước Quốc hội Israel đã lên án chính sách đối thoại với “những thành phần cực đoan và khủng bố”.

Nội bộ Israel cũng chưa thuận tiện cho một thỏa hiệp hòa bình với Syria. Thủ tướng Israel Ehud Olmert đang trong thế yếu khi đang bị điều tra tham nhũng. Ngoài ra, thế đa số trong Quốc hội của Chính phủ Olmert còn phải phụ thuộc vào một phần của đảng Shas cực hữu. Đảng này luôn đe dọa rút khỏi chính phủ bất kỳ lúc nào nếu Israel nhượng bộ với Syria, Iran hay Palestine.

Dư luận Israel còn cho rằng cuộc điều tra bê bối tài chính của ông Olmert có thể khiến ông phải từ chức hoặc đẩy ông vào thế không thể thương thuyết với Syria. Lịch sử cho thấy cả hai thủ tướng tiền nhiệm của ông Olmert là Yitzhak Rabin và Ehud Barak đã thất bại trong nỗ lực ký kết hiệp ước hòa bình với Syria.

Theo các cuộc thăm dò dư luận mới nhất, 2/3 dân Israel phản đối trao trả cao nguyên Golan cho Syria. Các tướng lĩnh Israel không cùng ý kiến với Thủ tướng Olmert khi nhận định rằng việc trao trả cao nguyên Golan, một vị thế được xem là hành lang chiến lược, sẽ là một sai lầm trong bối cảnh Iran đang mở rộng ảnh hưởng trong vùng. Kiểm soát được cao nguyên Golan cũng là kiểm soát vùng hồ nước ngọt Kinneret (hay còn gọi là biển Galilee) vì vậy Israel không dễ dàng từ bỏ khu vực này.

Nhiều chiến lược gia Israel cho rằng ảnh hưởng của Iran với Syria hiện nay sâu rộng hơn những năm 1990 khi bắt đầu các cuộc thương thảo hòa bình giữa Israel và Syria, vì thế dùng kế ly gián khó thành công.

Vũ Minh

Các tin, bài viết khác