Hơn 2 tháng qua, nhiều địa phương ở tỉnh Vĩnh Long nổi lên phong trào khoan giếng sâu xuống lòng đất để khai thác “khí đốt” sử dụng cho sinh hoạt gia đình. Lượng khí thu nhiều, đảm bảo phục vụ tốt cho sinh hoạt của 1 - 2 gia đình. Tuy nhiên, nhiều người không khỏi lo ngại trước việc làm tự phát của người dân, hoàn toàn không có chuyên môn, cũng chẳng biết gì về mức độ tiện lợi, nguy hiểm của dòng khí này!
Khoan giếng thu... khí đốt
Ở khu vực rộng lớn thuộc ấp Quang Huy, xã Hiếu Phụng và ấp Quang Mỹ, xã Hiếu Thuận, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long, gần như nhà nào cũng khoan giếng dẫn khí đốt vào bếp nấu nướng hàng ngày.
Mấy tháng qua, từ khi có khí đốt xài dư dả, chị Nguyễn Thị Lệ Thủy, ấp Quang Huy nối ống dẫn khí băng qua đường cho gia đình người em xài miễn phí. Chị Thủy cho biết: “Khí trời cho nấu nước mau sôi lắm. Nhà tui không còn xài củi, trấu để nấu ăn nữa!”.
Hàng xóm của chị Thủy là anh Nguyễn Văn Bia còn dùng nguồn khí này để nấu rượu bán. Anh Bia hớn hở nói: “Giá gas cao quá, hơn 250.000 - 270.000 đồng/bình, còn dùng trấu để nấu rượu thì một năm cũng hơn 1 triệu đồng. Bây giờ khoan giếng dẫn khí, làm đường ống, nối vào bếp gas, tổng cộng mất 2,7 triệu đồng là xài thả ga luôn”.
Anh Nguyễn Văn Thông, ấp Quang Mỹ, xã Hiếu Thuận, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long bên bồn khí đốt trời cho vừa lắp đặt thành công.
Nông dân Lê Văn Thuấn, ấp Quang Mỹ, xã Hiếu Thuận, tính toán: “Giá gas bây giờ 270.000 đồng/bình, gia đình tôi xài tiết kiệm cũng tốn ít nhất 4 bình/năm; nếu dùng trấu thì tốn 4.000 đồng/ngày. Nghĩ vậy, tôi bỏ ra 2,5 triệu đồng mướn khoan được “cây khí” xài thoải mái”.
Ông Dương Văn Cảnh, Bí thư Đảng ủy xã Hiếu Thuận, cho biết: “Ấp Quang Mỹ có đến 70 hộ xài gas thiên nhiên. Tôi đã báo tình hình lên Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện. Không chỉ thế, chuyện xài khí đốt trời cho đã lan sang huyện Tam Bình, huyện Trà Ôn”.
Từ khi có phong trào xài khí trời cho, anh Nguyễn Văn Dũng (ấp Cây Gáo xã Hiếu Thuận, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long), vốn là thợ khoan giếng nước, đã chuyển sang nghề khoan giếng khí.
Tuy chẳng biết gì về chuyên môn địa chất nhưng anh Dũng tỏ ra khá tự tin: “Hộ nào có nhu cầu, chỉ cần đưa trước 1 triệu đồng có ngay khí đốt liền, đến mùa thu hoạch lúa trả tiếp 1,5 triệu đồng. Nếu khoan không có khí lên thì chủ nhà chịu mất 1 triệu đồng ứng trước còn muốn đảm bảo có khí thì đưa thêm 500.000 đồng thợ khoan sẽ khoan nhiều nơi, khi nào đạt thì thôi. Chắc ăn nhất là hình thức chủ nhà giao cho thợ khoan khi nào có khí thì trả đủ 2,5 triệu đồng tiền mặt, nếu không có khí thì không mất tiền”.
Thông thường, sau khi thỏa thuận với dân, anh Dũng cho thợ khoan 1 lỗ sâu xuống lòng đất khoảng 80 - 100m để tìm khí đốt. Sau đó lắp đặt ống dẫn khí vào 1 túi nhựa dự trữ dài 6m, rộng 1m. Từ đây, khí lại chạy qua ống nhựa nhỏ kéo vào tới nhà bếp, bắt trực tiếp vào bếp gas hoặc bếp lò là sử dụng được. Tuy nhiên, cũng có trường hợp khoan không tìm được khí như nhà ông Tư Tốt ở ấp Phú Cường xã Hiếu Thuận: Thợ khoan 5 ngày liền nhưng không có khí vào túi, đành “bó tay”.
Ngành chức năng nói gì?
Việc khai thác khí đốt trong lòng đất mấy tháng qua làm xôn xao dư luận ở Vĩnh Long. Trước tiện ích này, nhiều người muốn khoan giếng lấy khí sử dụng. Nhưng cũng không ít người tỏ ra e dè vì không biết gì về trữ lượng, chất lượng, mức độ nguy hiểm của loại khí này.
Thực tế trước đây, tại xã Bình Phú, huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh từng có hàng chục hộ dân khoan giếng dẫn khí vào nhà đun nấu như ở Vĩnh Long nhưng giờ chỉ còn một vài hộ vì… cạn nguồn. Nguy hại là những lỗ khoan sâu cả trăm mét vào lòng đất bị bỏ trống do không gặp túi khí và những lỗ khoan sử dụng hết khí bị bỏ hoang sẽ là những đường thông tầng từ bên trên xuống gây ô nhiễm nguồn nước ngầm.
Hiện nay, tại Vĩnh Long vẫn chưa có cơ quan chuyên môn nào đảm nhiệm khảo sát, nghiên cứu để khuyến cáo người dân sử dụng khí trời sao cho hiệu quả, hạn chế cháy nổ và ô nhiễm nguồn nước ngầm quý giá.
Về vấn đề này, Sở TN-MT tỉnh Vĩnh Long đã nhận được báo cáo của Phòng TN-MT huyện Vũng Liêm. Giám đốc Sở TN-MT tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Thành Liêm cho biết: Toàn bộ những trường hợp dân khai thác khí đốt ở các địa phương nói trên đều không được cấp phép. Trước đây, Sở TN-MT từng cử cán bộ nghiên cứu hiện tượng khí đốt dưới lòng đất trên địa bàn huyện Trà Ôn. Nhưng để đánh giá về trữ lượng, điều kiện khai thác đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, việc khai thác có tác động thế nào đến môi trường, cần phải có cơ quan nghiên cứu khoa học chuyên sâu.
Trong khi đó, ông Nguyễn Trọng Danh, Phó Giám đốc Sở KH-CN tỉnh Vĩnh Long, khẳng định: Khí mà nông dân khoan để sử dụng đun nấu cho gia đình là khí mêtan (CH4) có trong lòng đất. Khí này được sinh ra là do ngày xưa ở các vùng đất trũng, đầm lầy có nhiều thực vật bị vùi lấp sâu, lâu ngày thực vật bị phân hủy thành chất hữu cơ trong điều kiện yếm khí. Chất khí này khi có điều kiện thoát ra ngoài gặp nhiệt sẽ bốc cháy.
Ông Danh cho rằng: Cơ quan chức năng và chính quyền địa phương cần sớm có biện pháp quản lý nguồn khí này. Vì nếu người dân thiếu kiến thức khai thác tràn lan sẽ rất nguy hiểm…
Bình Đại - Ngọc Long
