Phòng thí nghiệm trọng điểm hoạt động không hiệu quả: Đóng cửa!

Mặc dù các phòng thí nghiệm trọng điểm (PTNTĐ) đã được đầu tư và đi vào hoạt động từ 2-3 năm nay, nhưng mãi tháng 7-2008 vừa qua, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH-CN) mới ban hành “Quy chế tổ chức và hoạt động của PTNTĐ”. Tuy có muộn nhưng đây được xem là quy chế chi tiết và chặt chẽ, vừa tạo tiền đề cho sự giám sát nhưng cũng đủ thông thoáng để các PTNTĐ hoạt động một cách hiệu quả.

Hoạt động theo cơ chế “mở”

Một góc PTNTĐ nghiên cứu công nghệ tế bào thực vật (Viện Sinh học Nhiệt đới). Ảnh: K.A.

Theo “Quy chế tổ chức và hoạt động của PTNTĐ” (quy chế) mà Bộ KH-CN vừa ban hành, PTNTĐ là một loại hình tổ chức nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, được nhà nước đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại để đi đầu trong triển khai các nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu định hướng ứng dụng và phát triển công nghệ, quy tụ và bồi dưỡng cán bộ KH-CN trình độ cao trong môi trường trao đổi học thuật, hợp tác nghiên cứu thuận lợi.

Khái niệm là vậy nhưng theo chủ trương của Bộ KH-CN thì PTNTĐ được hoạt động “mở” và sẵn sàng phục vụ các hoạt động nghiên cứu KH-CN. Chính vì vậy mà theo quy chế, PTNTĐ được thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức KH-CN công lập theo quy định tại khoản 3 Điều 4 Nghị định 115/2005/NĐ-CP về cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm; có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và ngân hàng theo quy định của pháp luật.

Trên cơ sở này, hoạt động của PTNTĐ tương đối rộng, được thực hiện nhiều nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, ứng dụng và phát triển công nghệ, như: Nghiên cứu làm chủ, ứng dụng và phát triển các công nghệ cốt lõi, mang tính đột phá trong lĩnh vực chuyên ngành; triển khai các nghiên cứu cấp thiết, ngắn hạn nhằm kịp thời giải quyết các vấn đề đột xuất phát sinh trong thực tiễn phát triển kinh tế- xã hội, quốc phòng, an ninh; tham gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ KH-CN; hợp tác nghiên cứu với các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài, tham gia các hoạt động trao đổi chuyên môn, hội nghị, hội thảo trong nước và quốc tế; thực hiện các dịch vụ KH-CN; công bố danh mục các dịch vụ KH-CN mà PTNTĐ có khả năng cung cấp, đặc biệt các hoạt động chuyển giao và tư vấn chuyển giao công nghệ; công bố, quảng bá và chuyển giao các kết quả nghiên cứu của PTNTĐ; xây dựng và duy trì hoạt động trang tin điện tử của PTNTĐ…

Với cơ chế “mở”, PTNTĐ được tiếp nhận cán bộ KH-CN thuộc các thành phần kinh tế đến thực hiện công trình nghiên cứu dưới hình thức chủ trì, đồng chủ trì phối hợp nghiên cứu hoặc để khai thác, sử dụng PTNTĐ theo hợp đồng hoặc văn bản thỏa thuận ký kết với giám đốc PTNTĐ. Cán bộ KH-CN không phải là cộng tác viên của PTNTĐ cũng có thể đến sử dụng PTNTĐ nhưng phải thanh toán các chi phí nghiên cứu và phục vụ nghiên cứu theo quy định của PTNTĐ. Đối với các trường hợp khai thác, sử dụng PTNTĐ theo hợp đồng hoặc văn bản thỏa thuận, việc thanh toán các chi phí cho hoạt động nghiên cứu được thực hiện theo quy định cụ thể của PTNTĐ phù hợp với pháp luật hiện hành về quản lý tài chính. Các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động PTNTĐ được quyền sử dụng trang thiết bị của PTNTĐ để nghiên cứu và được nhận các dịch vụ cần thiết để tiến hành nghiên cứu theo các điều khoản của hợp đồng...

Không hiệu quả- giải thể

Mặc dù cơ chế hoạt động cho PTNTĐ khá “thông thoáng”, nhưng theo Bộ KH-CN, hành lang giám sát cũng rất chặt chẽ. Trên vai trò định hướng, Bộ KH-CN xây dựng quy hoạch, kế hoạch và cơ chế, chính sách phát triển PTNTĐ như ban hành quy chế tuyển chọn và công nhận cơ quan chủ trì, quy chế hoạt động của Hội đồng PTNTĐ. Đồng thời, tuyển chọn, công nhận hoặc chấm dứt công nhận cơ quan chủ trì PTNTĐ; quyết định thành lập Hội đồng PTNTĐ và bổ nhiệm chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng PTNTĐ; phê duyệt, điều chỉnh mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ của PTNTĐ; phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính trong việc bảo đảm đầu tư và phát triển hệ thống PTNTĐ; đôn đốc, kiểm tra, đánh giá việc đầu tư xây dựng các PTNTĐ. Mặt khác, Bộ KH-CN chủ trì kiểm tra, đánh giá tình hình hoạt động của các PTNTĐ tại các cơ quan chủ trì. Trong trường hợp cần thiết, thành lập các hội đồng tư vấn độc lập để xem xét, đánh giá việc thực hiện các mục tiêu hoạt động của PTNTĐ. Định kỳ công bố kết quả thực hiện nhiệm vụ, kết quả đánh giá hoạt động của các PTNTĐ.

Hàng năm, cơ quan chủ trì tổ chức kiểm tra, đánh giá hoạt động của PTNTĐ, báo cáo cơ quan chủ quản và Bộ KH-CN. Nội dung kiểm tra, đánh giá gồm: Kết quả nghiên cứu; số lượng và chất lượng các công trình nghiên cứu được công bố trên các tạp chí, ấn phẩm chuyên ngành trong nước và thế giới; số lượng các sáng chế, sản phẩm KH-CN được cấp văn bằng bảo hộ sở hữu trí tuệ và kết quả ứng dụng trong thực tiễn; kết quả đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ của đội ngũ cán bộ nghiên cứu; thực trạng sử dụng và khai thác các trang thiết bị và cơ sở vật chất của PTNTĐ; vai trò của giám đốc PTNTĐ và các cán bộ đầu ngành trong việc đề xuất và tổ chức thực hiện các ý tưởng khoa học, các giải pháp công nghệ, hiệu quả kinh tế đạt được…

Bộ KH-CN chủ trì phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính và cơ quan chủ quản tổ chức đánh giá định kỳ 2 năm một lần hoặc đột xuất đối với PTNTĐ trên cơ sở các báo cáo kiểm tra của cơ quan chủ trì và ý kiến đánh giá, nhận xét của Hội đồng PTNTĐ. Căn cứ kết quả đánh giá định kỳ và đột xuất, Bộ KH-CN phối hợp với các bộ ngành liên quan và cơ quan chủ quản xem xét để quyết định khả năng tiếp tục mở rộng, hỗ trợ đầu tư hoặc cơ cấu lại tổ chức và hoạt động của PTNTĐ, kể cả việc giải thể PTNTĐ.

Vân Ngọc

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Tính đến 11 giờ ngày 22-10-2020 đã có 41.486.432 ca xác nhận mắc Covid-19, có 1.136.335 ca tử vong trên thế giới (Mỹ: 8.584.819 ca mắc, 227.409 tử vong; Ấn Độ: 7.706.946 ca mắc, 116.653 ca tử vong; Brazil: 5.300.649 ca mắc, 155.459 ca tử vong; Nga: 1.447.335 ca mắc, 24.952 ca tử vong). Tại Việt Nam, có 1.144 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 1.046 ca đã được chữa khỏi, 35 ca tử vong.