Rừng ngập mặn Cần Giờ đang... ốm

Hôm qua 7-8, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Trung Tín dành gần cả ngày đến kiểm tra về việc bảo vệ, giữ rừng và chất lượng rừng ngập mặn (RNM) Cần Giờ.

        “Phòng thí nghiệm” sống

RNM Cần Giờ hiện có diện tích 30.398 ha, từ khi được phục hồi đến nay, RNM ngày càng có vai trò lớn đối với TPHCM.

Chủ tịch UBND huyện Cần Giờ Nguyễn Hữu Hiệp cho biết, hiện có 137 hộ dân và 14 đơn vị được giao khoán bảo vệ gần 26.000ha, còn lại do Ban Quản lý rừng phòng hộ tự quản, nên có thể nói việc bảo vệ rừng được đảm bảo tốt. Thu nhập của người giữ rừng vượt chuẩn đói nghèo, con em được đưa vào nhà mở ở xã Tam Thôn Hiệp để học nội trú.

Theo ông Nguyễn Đình Cương, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm TPHCM, số vụ vi phạm so với cùng kỳ giảm khoảng 15%, còn 47 vụ, chủ yếu dân đào lấy đất đắp đập và chặt cây rừng (khoảng 17m³), chủ yếu tập trung ở tiểu khu 23 giáp tỉnh Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu.

Theo ông Lê Văn Sinh, Trưởng ban Quản lý RNM Cần Giờ, RNM Cần Giờ như “phòng thí nghiệm” sống. Vì đó là rừng phục hồi từ việc trồng rừng nên có nhiều điều thú vị cần được nghiên cứu. Hiếm nơi nào mà rừng trồng phục hồi lại tập trung với diện tích lớn như ở Cần Giờ. Vì vậy, hàng năm, sinh viên, học sinh trong và nước ngoài đến tham gia học tập, chăm sóc và trồng rừng.

Lãnh đạo TP cũng dành 50ha đất rừng ở Tam Thôn Hiệp làm dự án điểm giáo dục môi trường để hàng năm, học sinh và sinh viên Nhật Bản đến đây trồng rừng, chăm sóc, học tập ngoại khóa và cùng giao lưu với sinh viên Việt Nam. 4 đề tài cấp TP đang được nghiên cứu về khu RNM này. Đó là đề tài nghiên cứu về sâu bệnh do Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, đề tài nghiên cứu chống suy thoái RNM Cần Giờ do Phân Viện Quy hoạch lâm nghiệp Nam bộ, cùng với đề tài bảo tồn đa dạng gien đước, mắm và đề tài nghiên cứu về sinh khối của Đại học Nông Lâm TPHCM.

TP đồng ý thực hiện chủ trương huyện của Cần Giờ về việc trồng dặm, khoanh nuôi và xúc tiến tái sinh 1.062 ha rừng ở 21 điểm thuộc các tiểu khu, trong đó lớn nhất là cù lao An Phước và An Hòa (xã Tam Thôn Hiệp): khoảng 200 ha từ nay đến năm 2010.

        Rừng đang... ốm

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, RNM Cần Giờ hiện đang đối mặt với các loại sâu bệnh (sâu đục thân, mối…) tấn công, phá hại làm cho rừng, nhất là cây đước bị chết từng lõm, rải đều ở các tiểu khu. Theo các nhà khoa học, với rừng ngập mặn như rừng đước, hiếm khi xuất hiện sâu bệnh làm chết cây. Do vậy, hiện tượng cây chết vì sâu bệnh cần được xem xét và lý giải một cách khoa học.

Nhiều ý kiến cho rằng, do không được can thiệp bằng biện pháp lâm sinh (như tỉa thưa) đối với loại rừng trồng trong thời gian dài và mật độ quá dày nên rừng cây trở nên ốm yếu, dễ ngã đổ hàng loạt có thể là nguyên nhân làm cho sâu bệnh phát triển. Cây đước tuổi 15-16 lẽ ra chỉ còn 2.000 -3.000 cây/ha sau khi dùng các biện pháp lâm sinh như tỉa bỏ những cây nhỏ để cho những cây khác có không gian phát triển. Nhưng nếu vẫn để gần cả chục ngàn cây như khi mới trồng thì cả cánh rừng sẽ bị chậm lớn, èo uột.

Hiện nay, những khu đã tỉa thưa theo chu kỳ (trước khi có quy định cấm tỉa thưa), mật độ còn tương đối phù hợp, nhưng những nơi chưa một lần tỉa thưa làm cho cây có đường kính nhỏ, chiều cao thấp, thân yếu so cùng thời gian của những cây ở những khu có tỉa thưa.

Các nhà khoa học nhấn mạnh, RNM Cần Giờ là rừng trồng nên nó phải được đối xử và tuân thủ theo những biện pháp lâm sinh của một khu rừng trồng, hoàn toàn khác với RNM tự nhiên.

Sau chuyến đi, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Trung Tín cho rằng, cần phải trồng và chăm sóc rừng theo đúng phương pháp khoa học để rừng có thể phát triển hợp quy luật của nó. Gần đây việc khai thác con sâm đất lại rộ lên ảnh hưởng đến rừng, nhất là những cây nhỏ. RNM Cần Giờ không chỉ là “lá phổi xanh” mà còn là “vách ngăn” phòng chống lụt bão và chống xâm thực của biển. Vì vậy, việc bảo vệ và quản lý cần phù hợp và khoa học nhất để khu rừng này phát triển bền vững.

CÔNG PHIÊN