Nói chung, người bệnh tiểu đường không cần phải dùng thuốc đa sinh tố, nếu chưa qua tuổi 40. Ngược lại, nên bổ sung sinh tố theo thứ tự ưu tiên như sau: B1, B2, B6, B12, A, C, D, E, biotin và acid folic cho người bệnh tiểu đường cao tuổi, người bị suy nhược lâu ngày, người ăn chay trường cũng như đối tượng phải uống thuốc tim mạch, thấp khớp trường kỳ. Thứ tự sinh tố vừa kể cần được thay đổi nếu người bệnh đang mang thai hay đang cho con bú.
Lưu ý, nếu phải dùng thuốc đa sinh tố thì không cần liều cao vì hoàn toàn không có lợi cho gan nếu các loại sinh tố bị giữ lại trong gan là A, D, E và K. Hơn nữa, tuy nhu cầu về sinh tố có thể cao hơn ở một số người bệnh tiểu đường nhưng hiếm khi đến độ phải dùng liều tối đa, trừ khi thầy thuốc cần liều mạnh như với sinh tố B để điều trị đau nhức do viêm đa thần kinh ngoại biên, hậu quả thường gặp trong bệnh tiểu đường, hay sinh tố E cho người hay bị viêm khớp. T
rong mọi trường hợp, người bệnh tiểu đường không nên tự ý dùng thuốc sinh tố lâu ngày nếu không có chỉ định của thầy thuốc. Đặc biệt là nên tránh dùng sinh tố E liều cao vì theo một số báo cáo gần đây, rất có thể đó là một trong các lý do dẫn đến tình trạng bộc phát nhiều di chứng trong bệnh tiểu đường. Ngược lại, dùng sinh tố E với liều thấp là vô ích vì không có tác dụng chống xơ vữa mạch máu như nhiều quảng cáo cường điệu về sinh tố này. Thay vì E, người bệnh nên chú trọng nhiều hơn vào sinh tố D, ngay cả dưới dạng dược phẩm nếu không quen uống sữa hay không thể dung nạp sữa vì sinh tố D là một trong các nhân tố cần thiết để vết thương ngoài da mau lành.
Trái với sinh tố, người bệnh tiểu đường thường cần một số khoáng tố cần thiết để tăng sức đề kháng vốn dễ suy yếu do bệnh tiểu đường hoặc để tối ưu hóa hoạt tính của insulin hay của dược phẩm hạ đường huyết. Người bệnh tiểu đường vì thế nên lưu ý bổ sung các khoáng tố dưới đây:
- Không dưới 20% người bệnh tiểu đường bị thiếu magnê với dấu hiệu điển hình là tình trạng vọp bẻ bắp chuối vô cớ, nhất là khi đang ngủ. Hiệp hội Tiểu đường ở Hoa Kỳ dựa vào đó đã khuyến cáo người bệnh tiểu đường nên kiểm soát định kỳ lượng magnê trong máu nhằm kịp thời ngăn ngừa di chứng của bệnh tiểu đường trên cơ khớp và thần kinh ngoại biên.
- Nhiều người bệnh tiểu đường hay hồi hộp, thậm chí đau ngực vào buổi tối nhưng không tìm ra nguyên nhân dù đã được siêu âm tim, đo điện tim lúc gắng sức vì thầy thuốc bỏ sót khoáng tố selen.
- Một số bệnh nhân tiểu đường mất ngủ vì hội chứng gọi là “chân không yên” (restless leg syndrom) do hạ chi cứ động đậy không ngừng suốt đêm vì thiếu sắt.
- Muốn phòng bệnh bội nhiễm, tránh bệnh ngoài da, muốn vết thương mau lành thì cơ thể phải có đủ kẽm. Khoáng tố này lại dễ bị thiếu hụt trong bệnh tiểu đường vì nhu cầu bội tăng do kẽm là chất cần thiết cho hoạt tính của nội tiết tố insulin cũng như cho nhiều loại thuốc hạ đường huyết.
- Theo kết quả nghiên cứu trong thời gian gần đây, khoáng tố vi lượng crôm rất quan trọng để ổn định lượng đường trong máu. Nói cách khác, uống đúng thuốc mà thiếu crôm thì thuốc khó phát huy tác dụng tối ưu.
Tóm lại, không có khác biệt, hay nói chính xác hơn, không có cách biệt về mặt biến dưỡng giữa cơ thể của người bệnh tiểu đường và người không bệnh, nếu người bệnh đừng quên đa dạng hóa khẩu phần thường ngày và giảm thiểu mọi yếu tố gây tiêu hao nguồn dự trữ sinh - khoáng tố như thuốc lá, rượu, dược phẩm và nhất là tâm trạng bi quan.
BS LƯƠNG LỄ HOÀNG
(Trung tâm Oxy cao áp TPHCM)
