Thơ nhọc nhằn, thơ cám dỗ

SGGP
Những ngày giáp Tết Canh Tý, làng thơ lại xôn xao vì một vụ đạo thơ khó tin. Đó là cuộc thi thơ “Tổ quốc - Quê hương - Biên giới - Hải đảo” do một tạp chí đăng cai, đã trao giải 3 cho một bài thơ “trộm nguyên con”. 

Nhà thơ Trần Trí Thông không thể ngờ bài thơ Lục bát chân bùn mà anh đã in trong tập Điều anh muốn nói với em do NXB Văn Nghệ ấn hành năm 2004, bỗng dưng biến thành bài thơ Lục bát tôi về ký tên “tác giả” Tất Đính để được vinh danh. Trường hợp mượn thơ của người khác để… đoạt giải của “tác giả” Tất Đính, khiến công chúng nhớ lại vụ bài thơ Buổi sáng của nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan bị “hiệu đính” thành bài thơ Bạch lộ in trong tập Sẹo độc lập được trao giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội từng ầm ĩ một dạo. Rõ ràng, thực trạng đạo thơ đã đến mức báo động trong đời sống văn hóa.

Thơ nhọc nhằn, thơ cám dỗ ảnh 1  Bài thơ của Trần Trí Thông biến thành bài thơ của Tất Đính
Nếu đạo thơ để thỏa mãn sự thèm khát của những người không có năng lực sáng tạo, đã đáng chê trách. Đằng này, đạo thơ để mưu cầu giải thưởng thì thật khó lý giải. Vai trò của những người chấm giải, phải phán xét trách nhiệm ra sao? Không khó để tìm ra bài thơ Lục bát tôi về của nhà thơ Trần Trí Thông trên các trang mạng văn chương. Cũng như không khó phát hiện bài thơ Buổi sáng của nhà thơ Phan Ngọc Thường Đoan được nhạc sĩ Phú Quang phổ thành ca khúc Catinat cà phê sáng trên các diễn đàn âm nhạc. Tuy nhiên, không ai nỡ nghi ngờ phẩm giá đạo đức của những người cầm bút, nên hội đồng giám khảo cũng dễ dàng bị qua mặt.


Một nguyên nhân quan trọng của nạn đạo thơ hoành hành, chính là sự lạm phát thơ. Đành rằng, một xã hội cởi mở thì khuyến khích mọi người thăng hoa với nghệ thuật. Thế nhưng, làm thơ để thù tạc, làm thơ để ngâm vịnh, hoặc làm thơ để dưỡng sinh hoàn toàn khác với làm thơ để theo đuổi danh lợi. Mỗi năm có hàng ngàn tập thơ được xuất bản, thì không ai dám vỗ ngực cam kết đọc hết thơ trên toàn cõi Việt Nam. Môi trường đa thanh đa sắc của thi ca, khiến vài kẻ nảy sinh ham muốn kỳ quặc là… sở hữu luôn những bài thơ mà mình cảm thấy thú vị. Có thể hình dung đơn giản, ban đầu họ chỉ học thuộc bài thơ của người khác để đọc ở các dịp giao lưu vui vẻ, rồi khi được tán thưởng thì hứng chí nhận bừa do bản thân viết ra. Vài lần như vậy, dẫn đến kết cục ký luôn tên mình vào bài thơ của người khác, mà đem đi in báo, đem đi in sách, đem đi dự thi.

Câu hỏi nữa, vì sao lạm phát thơ? Rất đơn giản, vì cái mác “nhà thơ” dễ kiếm nhất. Muốn viết nhạc, viết kịch, viết văn thì phải hiểu biết ít nhiều về thể loại và phải tốn công sức. Còn thơ ư? Chỉ cần biết… chữ, là có thể ghép vần cho nhịp nhàng, rồi nhờ người chỉnh sửa. Chả mấy ai viết giùm ai một vở kịch hay một tiểu thuyết, nhưng có thể viết giùm một bài thơ như một món quà ân tình. Và các kiểu “nhà thơ” vay mượn vẫn ung dung xuất hiện trước đám đông, mà không sợ đối diện với sự nghi ngờ về năng lực và trình độ. Nếu anh đứng tên một ca khúc mà anh không xướng âm được thì cũng hơi ê mặt; nếu chị đứng tên một vở kịch mà chị không phân biệt được vai chính vai phụ thì cũng hơi ngượng ngùng. Ngược lại, cái bài thơ mà anh lấy của người khác hoặc anh nhờ người khác viết, thì rất thoải mái giải thích “phụ thuộc vào… cảm xúc lúc dạt dào tin yêu hoặc lúc ngơ ngác hy vọng”.

Cũng từ lạm phát thơ đã kéo theo hệ lụy khủng hoảng thừa ứng viên thi sĩ nộp đơn vào Hội Nhà văn, kể cả Hội Nhà văn Trung ương lẫn Hội Nhà văn địa phương. Đã làm thơ vì háo danh thì phải háo danh đến cùng. Hiện tại, riêng Hội Nhà văn Việt Nam đang tồn đọng gần 1.000 đơn xin gia nhập hội, mà đông nhất là lĩnh vực thơ. Gần như năm nào xét kết nạp hội viên mới cũng có tiếng bấc tiếng chì, chứng tỏ sự xưng tụng “nhà thơ” vẫn hấp dẫn giữa thời kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

Không thể ngăn chặn nạn đạo thơ trong một sớm một chiều, khi cơn lốc háo danh đang che mờ lý trí và tự trọng của không ít người. Với người sáng tạo đích thực, thì công việc làm thơ rất nhọc nhằn. Còn với người bon chen thân phận, thì nhãn mác nhà thơ rất… cám dỗ. Hai thái cực ấy đang song song chi phối đời sống thi ca, gây nên những chuyện dở khóc dở cười. Công chúng đành chờ đợi thái độ nghiêm túc và quyết liệt của những người cầm bút trung thực hết lòng vì thơ, chứ không vì những thứ phù phiếm ngoài thơ.

LÊ THIẾU NHƠN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Phim

Đạo diễn Trần Ngọc Phong: Tôi dành nhiều tâm huyết cho "Cơn giông"

Là tác phẩm điện ảnh được Nhà nước đặt hàng, bộ phim Cơn giông, chuyển thể từ tiểu thuyết nổi tiếng của cố nhà văn Lê Văn Thảo, do đạo diễn Trần Ngọc Phong thực hiện đã xong phần hình ảnh, đang vào giai đoạn hậu kỳ. Đạo diễn Trần Ngọc Phong cho biết, anh mong muốn được thực hiện tác phẩm này từ nhiều năm trước.

Âm nhạc

“Bẫy” hào quang từ những bản cover

Cover (hát lại) các ca khúc mới hay cũ là việc thường thấy trong dòng chảy phát triển âm nhạc. Tuy nhiên, chuyện “chơi cover lắm có ngày đứt tay” cùng những vấn đề liên quan đến bản quyền ca khúc, mới đây lại trở thành chủ đề tranh luận. 

Sân khấu

Sách và cuộc sống

Hồi ký truyền cảm hứng của đương kim nữ Phó Tổng thống Mỹ

Sự thật ta nắm giữ (Tân Việt Books và NXB Dân Trí) không chỉ đơn thuần là những chia sẻ về chặng đường đã qua của Kamala Harris- đương kim nữ Phó Tổng thống của Mỹ; cuốn sách còn chia sẻ về tín ngưỡng mà bà sống theo và lý tưởng mà bà phấn đấu.

Sáng tác

Vườn quê

Ồn ào
Vượt ra ngoài
Ồn ào
Bình yên
Vượt ra ngoài
Bình yên

Mỹ thuật

Triển lãm tranh của danh họa Mai Trung Thứ tại Pháp

Theo thông tin từ website và fanpage Bảo tàng Cernuschi, từ ngày 16-6 đến ngày 24-10, bảo tàng này hợp tác cùng Bảo tàng Ursuline (Mâcon, Pháp) tổ chức triển lãm tranh của danh họa Mai Trung Thứ. Triển lãm diễn ra tại Bảo tàng Ursuline, có sự tham gia và hỗ trợ của bà Mai Lan Phương, con gái của danh họa Mai Trung Thứ.