Xử lý vụ Vedan vẫn chưa có hồi kết!

Hôm nay, ngày 6-11, đúng 1 tháng kể từ khi Bộ Tài nguyên và Môi trường (Bộ TN-MT) ra quyết định xử phạt đối với Vedan, nhưng mọi việc vẫn chưa thể kết thúc. Diễn biến quá trình xử lý Vedan đã đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác. Mọi việc tưởng chừng rõ như ban ngày, không hiểu sao lại sa vào vòng luẩn quẩn.

Bộ, tỉnh vẫn chưa thống nhất nhau

Sau khi đã thu thập đầy đủ chứng cứ chứng minh Vedan vi phạm nghiêm trọng về pháp luật bảo vệ môi trường, ngày 6-10, Bộ TN-MT ký quyết định xử phạt vi phạm hành chính (VPHC) các hành vi gây ô nhiễm môi trường đối với Vedan, đồng thời đình chỉ hiệu lực giấy phép xả thải trong thời gian 6 tháng.

Theo đó, cấm Vedan xả chất thải ra môi trường cho tới khi doanh nghiệp này có biện pháp xử lý nước thải đạt quy chuẩn quốc gia; Vedan phải tháo gỡ toàn bộ hệ thống đường ống ngầm dùng để xả chất thải ra sông Thị Vải trong thời hạn 1 tháng… Ngày 7-10, Bộ TN-MT gửi công văn đề nghị UBND tỉnh Đồng Nai tạm thời đình chỉ hoạt động sản xuất của Vedan cho đến khi Vedan hoàn thành biện pháp xử lý chất thải đạt tiêu chuẩn Việt Nam.

Nhưng ngày 10-10, UBND tỉnh Đồng Nai gởi văn bản đến Bộ TN-MT, cho rằng có vướng mắc phát sinh khi triển khai thực hiện xử lý vi phạm về bảo vệ môi trường đối với Vedan. UBND tỉnh Đồng Nai viện dẫn khoản 4 Điều 3 Pháp lệnh xử phạt hành chính: “Một hành vi VPHC chỉ bị xử phạt hành chính một lần” để khẳng định rằng tỉnh không thể ra quyết định xử phạt hành chính bằng quyết định riêng lẻ tiếp theo đối với hành vi VPHC của Vedan mà Bộ TN-MT đã có văn bản xử phạt trước đó.

Ngày 20-10, Bộ TN-MT lại gởi văn bản đề nghị UBND tỉnh Đồng Nai phải xử lý nghiêm Vedan theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, bởi trách nhiệm đình chỉ phải thuộc UBND tỉnh Đồng Nai. Bộ TN-MT cho rằng “tạm thời đình chỉ hoạt động” chỉ là biện pháp khắc phục hậu quả chứ không phải là hình thức xử phạt bổ sung như cách hiểu của UBND tỉnh Đồng Nai. Hơn nữa, trong việc xử lý Vedan, Bộ TN-MT đã sử dụng tối đa thẩm quyền, phần nội dung tạm đình chỉ, theo Luật Bảo vệ môi trường, thuộc thẩm quyền của tỉnh.

Ngày 24-10, cả hai cơ quan cùng có văn bản báo cáo và xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ giải quyết vướng mắc. Đồng Nai tái khẳng định: Bộ TN-MT yêu cầu tỉnh ra riêng một quyết định tạm thời đình chỉ hoạt động Vedan mà không gắn liền với việc xử lý VPHC trước đó của bộ là không phù hợp.

Trong khi đó, Bộ TN-MT cho rằng chỉ Thủ tướng mới có quyền tạm đình chỉ hoạt động sản xuất đối với Vedan. Tuy nhiên, bộ cũng đề xuất rằng Thủ tướng có thể ủy quyền cho Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai ra quyết định.

Ngày 27-10, Bộ TN-MT cùng một số bộ, ngành Trung ương đã họp bàn và thống nhất báo cáo lên Thường trực Chính phủ về những vấn đề còn vướng mắc trong xử lý Vedan. Công văn đi, công văn lại, ai cũng viện dẫn luật hiện hành nhưng đến nay thì … quyết định đình chỉ Vedan vẫn chưa được bên nào ban hành (!).

Vedan vẫn tiếp tục xả nước thải

Tranh cãi pháp lý về thẩm quyền ra quyết định đình chỉ Vedan chưa đến hồi kết thì ngày 29-10 đoàn kiểm tra liên ngành lại phát hiện Vedan vẫn tiếp tục xả nước thải ra sông Thị Vải với lưu lượng khoảng 15.000m3/tháng, mặc dù trước đó Bộ TN-MT đã rút giấy phép xả thải của Vedan với thời gian là 6 tháng.

Diễn biến này cho thấy giữa lúc bộ và tỉnh chưa thống nhất nhau thì Vedan vẫn ngang nhiên xem thường pháp luật. Đáng lẽ ra, để ngăn chặn kịp thời những hành vi xả nước thải của Vedan, UBND tỉnh Đồng Nai với vai trò là quản lý địa phương cần phải có những hành động tích cực xử lý nghiêm đối với Vedan.

Thế nhưng, ngày 30-10, Giám đốc Sở TN-MT tỉnh Đồng Nai Lê Viết Hưng cho biết, quan điểm của tỉnh là vẫn kiên quyết buộc Vedan không được tiếp tục xả nước thải ra sông Thị Vải (?!). Tuy nhiên, việc cấm Vedan xả thải cũng đồng nghĩa với việc buộc doanh nghiệp này ngưng hoạt động, do quá trình sản xuất của Vedan không thể không phát sinh nước thải. Cái khó là đến lúc này cả Bộ TN-MT và tỉnh Đồng Nai đều chưa đưa ra được quyết định đình chỉ hoạt động đối với Vedan.

Trong khi đó, thông tin từ Phòng Cảnh sát Môi trường Công an tỉnh Đồng Nai cho biết, Vedan vừa xuất bán 130.000 tấn chất thải sang Đài Loan. Chi cục Hải quan huyện Long Thành cũng xác nhận số chất thải này làm đúng trình tự pháp luật và được Vedan xuất sang Đài Loan vào hai ngày 27-9 và 13-10-2008.

Về thông tin này, Giám đốc Sở TN-MT tỉnh Đồng Nai Lê Viết Hưng lại khẳng định: Từ trước đến nay, sở chưa bao giờ làm thủ tục cho bất cứ một doanh nghiệp nào xuất chất thải ra nước ngoài, kể cả Vedan.

Việc Vedan xuất chất thải sang Đài Loan vào đúng thời điểm doanh nghiệp này đang bị kiểm tra xử lý khiến dư luận đặt câu hỏi, liệu đây có phải là hành vi xóa dấu vết hiện trường vi phạm của Vedan hay không? Dường như những gì đang diễn ra tại Vedan đã ngoài tầm kiểm soát của tỉnh Đồng Nai. Một lần nữa, chính quyền địa phương đã “bó tay” trước những phản ứng có phần thách thức pháp luật của Vedan.

Được biết, hôm nay, ngày 6-11 là thời hạn cuối để Vedan thực thi quyết định xử phạt của Bộ TN-MT ban hành ngày 6-10. Do đó, quá thời hạn trên, nếu Vedan không hoàn thành việc tháo dỡ toàn bộ hệ thống xả thải ngầm đã tồn tại trái phép trong nhiều năm thì sẽ bị cưỡng chế. Dư luận đang đặt câu hỏi: Không biết những động thái này sẽ được thực hiện ra sao?

LÊ LONG