Dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ở Việt Nam: Cung chưa đáp ứng cầu

Hiện nay, tuổi thọ người Việt ngày càng tăng. Từ 2011, Việt Nam đã bước vào giai đoạn già hóa dân số và sẽ trở thành nước dân số già sau 2030. Tuy nhiên, hiện nay công tác chăm sóc cũng như hệ thống dịch vụ chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam đang còn nhiều "lỗ hổng"

Thăm hỏi người cao tuổi tại Trung tâm dưỡng lão Thị Nghè. Ảnh: VIỆT DŨNG

Thăm hỏi người cao tuổi tại Trung tâm dưỡng lão Thị Nghè. Ảnh: VIỆT DŨNG

90% số người cao tuổi cần hỗ trợ những việc cơ bản

Hiện nay là khả năng cung cấp dịch vụ y tế cho người cao tuổi (NCT) còn rất hạn chế. Hệ thống bệnh, khoa lão của các bệnh viện (BV), hệ thống nhà dưỡng lão có chăm sóc y tế và không có chăm sóc y tế… còn rất mỏng. Báo động hơn là tình trạng thiếu nhân lực được đào tạo, thiếu người chăm sóc NCT.

Theo TS-BS Nguyễn Trung Anh - PGĐ Bệnh viện Lão khoa Trung ương: Thách thức của già hóa dân số đối với hệ thống y tế là rất lớn. Già hóa dân số khiến gia tăng các bệnh mạn tính thường gặp ở NCT như bệnh mạch vành, tăng huyết áp, đột quỵ, đái tháo đường, ung thư, hen suyễn, thoái hóa khớp,… phải điều trị suốt đời.

Các hội chứng đặc trưng ở người già như dễ bị tổn thương, suy giảm nhận thức (bệnh Alzheimer), rối loạn đi và ngã, suy dinh dưỡng, giảm hoạt động chức năng, lú lẫn, trầm cảm, loét, mất nước. Giảm hoạt động chức năng hằng ngày, chủ yếu do bệnh mạn tính, đặc biệt khi thay đổi môi trường sống. Việc mất tính độc lập trong hoạt động chức năng hằng ngày là nguyên nhân gây tàn phế và đòi hỏi các biện pháp trợ giúp thích hợp...

Già hóa dân số khiến cho chi phí y tế tăng cao. Theo BS Trung Anh, chi phí y tế cho người già cao gấp 7-10 lần người trẻ. NCT sử dụng đến 50% tổng lượng thuốc. Xu hướng tử vong trong các cơ sở y tế tăng lên cũng làm gia tăng chi phí y tế.

Tuy nhiên, vấn đề đang được quan tâm hiện nay là khả năng cung cấp dịch vụ y tế cho NCT còn rất hạn chế. Hệ thống bệnh viện chỉ có BV Lão khoa T.Ư, các khoa lão của các BV - điều trị bệnh cấp, sau giai đoạn cấp và phục hồi chức năng, điều trị dài hạn, chăm sóc cuối đời. Hệ thống nhà dưỡng lão có chăm sóc y tế và không có chăm sóc y tế. Tại cộng đồng, các trạm y tế, BS gia đình, nhân viện xã hội, các trung tâm trợ giúp NCT, phục hồi chức năng.

Thiếu nhân lực được đào tạo, thiếu người chăm sóc NCT hiện nay cũng đang ở mức đáng báo động. “Bác sĩ chuyên khoa Lão khoa, điều dưỡng lão khoa đều thiếu. Thiếu kiến thức về lão khoa (kiểm soát các bệnh không lây nhiễm) và thiếu người chăm sóc, hiện nay vẫn chủ yếu dựa vào người nhà, trong khi nguồn nhân lực này ngày càng giảm” - BS Trung Anh nhấn mạnh.

Theo nghiên cứu của Bệnh viện Lão khoa Trung ương năm 2016 trên 610 cụ trên 80 tuổi tại Sóc Sơn, trung bình 1 NCT mắc 6,9 bệnh. 33,6% lâm vào cảnh góa bụa, 8,2% cụ phải sống một mình, chỉ 17,7% sống với vợ hoặc chồng. Thu nhập trung bình của các cụ là 537,9 nghìn đồng/tháng, chủ yếu từ nguồn bảo trợ xã hội hoặc lương hưu.

Trong số này, chỉ 62,79% số cụ có bảo hiểm y tế. 27,97% cần sự trợ giúp trong các hoạt động cơ bản như vệ sinh cá nhân, mặc quần áo, đi vệ sinh, di chuyển, đại tiểu tiện không tự chủ, ăn uống.

Cũng theo nghiên cứu này, có đến 90% số NCT cần sự trợ giúp trong các hoạt động có sử dụng công cụ, dụng cụ như sử dụng điện thoại, mua bán, nấu ăn, dọn dẹp nhà cửa, giặt giũ quần áo, sử dụng phương tiện giao thông.

Thực trạng đáng buồn

Nói về tình trạng thiếu nhân lực chăm sóc NCT hiện nay, GS-TS Phạm Thắng - Giám đốc Bệnh viện Lão khoa T.Ư - cho biết: Hiện nay, VN chưa có hệ thống nhân lực chăm sóc NCT. Điều dưỡng của chúng tôi phải kiêm cả công việc của người chăm sóc - là một áp lực quá lớn, và không thể hoàn thành vai trò này. Người nhà bệnh nhân thường phải thuê người chăm sóc ngoài, vừa tốn kém, vừa không đảm bảo vì họ không có chuyên môn, không được đào tạo. Họ mang xô, chậu, nhiều dụng cụ khác vào viện, khiến không gian bệnh viện trở nên nhếch nhác. Nhu cầu có một đội ngũ những người chăm sóc NCT là vô cùng lớn.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Phạm Lê Tuấn cho biết: Trước bối cảnh mô hình bệnh tật thay đổi và tốc độ già hóa dân số tăng nhanh, Bộ Y tế đang đẩy mạnh, tăng cường hoạt động y tế cơ sở và chăm sóc sức khỏe ban đầu, phát triển mô hình y học gia đình để triển khai phát huy chăm sóc NCT dựa vào cộng đồng, đồng thời củng cố các hệ thống BV chuyên về lão khoa và nhân lực trong chăm sóc NCT, khuyến khích tư nhân tham gia phát triển các mô hình nhà dưỡng lão phù hợp với truyền thống văn hóa VN.

Dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ở Việt Nam: Cung chưa đáp ứng cầu ảnh 1 Chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam còn nhiều "lỗ hổng"
 “Nhân viên chăm sóc có vai trò và vị trí quan trọng vì đây là những người gắn bó trực tiếp với NCT, một đối tượng chăm sóc đặc biệt. Ngoài các kiến thức, kỹ năng về nhu cầu dinh dưỡng cũng như cách phòng ngừa bệnh tật, bảo vệ sức khỏe cho NCT thì nhân viên chăm sóc phải biết cách quan tâm đến nhu cầu tâm lý lẫn sinh lý của NCT một cách phù hợp. Đây là lĩnh vực còn tương đối mới mẻ ở VN và có nhu cầu rất lớn trong cả BV và cộng đồng, rất cần học tập kinh nghiệm của các nước trên thế giới” - Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh

Theo GS Tuấn, cuộc hội thảo với những ý kiến quý giá của các chuyên gia nước ngoài là những bước đi tiên phong mà BV lão khoa cần phải làm, trên cơ sở BV đề xuất lên, Bộ Y tế sẽ có đề xuất với Bộ Nội vụ về kế hoạch cho chương trình này.

LAM HỒNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hỗ trợ người cao tuổi cải thiện chất lượng dinh dưỡng

Hỗ trợ người cao tuổi cải thiện chất lượng dinh dưỡng

Nhằm hưởng ứng chiến dịch Quốc Gia về người cao tuổi đến năm 2020, Vinamilk đã phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức các hội thảo dinh dưỡng dành cho người cao tuổi tại TPHCM và Hà Nội. Chương trình đã thu hút số lượng người tham gia lên tới gần 3.000 người.

Sức khỏe cộng đồng

Hỗ trợ người cao tuổi cải thiện chất lượng dinh dưỡng

Nhằm hưởng ứng chiến dịch Quốc Gia về người cao tuổi đến năm 2020, Vinamilk đã phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức các hội thảo dinh dưỡng dành cho người cao tuổi tại TPHCM và Hà Nội. Chương trình đã thu hút số lượng người tham gia lên tới gần 3.000 người.

Tư vấn dinh dưỡng

Thuốc

Dùng thuốc từ “nhau thai người”: Tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm bệnh

Trước việc báo chí quốc tế vừa đưa tin, do Tổ chức Tiêu chuẩn Nigeria công bố rằng “dược phẩm của Trung Quốc trên thị trường Nigeria có chứa thành phần thịt người”, Bộ Y tế đã lên tiếng khẳng định Việt Nam không cho phép đăng ký, sản xuất, nhập khẩu và lưu hành loại thuốc này.