Sử dụng thuốc bừa bãi dễ bị hội chứng Steven Johnson

Hội chứng Steven Johnson có đặc điểm nổi bật là các tổn thương ở da, niêm mạc xảy ra cấp tính với tình trạng hoại tử lan rộng, bóc tách lớp thượng bì  (tổn thương da thường < 10% diện tích cơ thể), có thể đe dọa đến tính mạng.

Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, trung bình từ 25 - 47 tuổi, ở nhiều chủng tộc khác nhau trên thế giới, nam gặp nhiều hơn nữ, tỷ lệ mắc mới mỗi năm khoảng 1,1/1.000.000 người trên thế giới, tỷ lệ tử vong vào khoảng 5%. Tuy chưa có thống kê chính xác nhưng hiện nay, tỷ lệ người bị Steven Johnson ở Việt Nam có xu hướng gia tăng do việc sử dụng thuốc bừa bãi, không tuân theo chỉ định của bác sĩ.

Nguyên nhân gây ra Steven Johnson gồm 4 nhóm: Do dị ứng thuốc (thuốc kháng sinh, thuốc chống co giật, thuốc điều trị gout, thuốc kháng viêm giảm đau, vaccine…); do nhiễm trùng, nhiễm siêu vi (herpex, coxsakies, influeza, virus viêm gan, Epsein - Barr virus, enterovirus, liên cầu nhóm A…); do bệnh lý ác tính; còn lại là do vô căn.

Đặc điểm lâm sàng của bệnh bao gồm các triệu chứng ở toàn thân như sốt, mệt mỏi, ho, viêm họng, đau khớp, nôn ói, tiêu chảy; trường hợp nặng có thể thay đổi ý thức, lơ mơ, hôn mê; các triệu chứng ở da niêm như các hồng ban đa dạng ở da, niêm mạc, nhiều mụn nước, bóng nước, có nhiều chỗ trợt và hoại tử da (dấu hiệu Nikolsky (+), tổn thương dạng hình bia không điển hình, kèm theo đó là những tổn thương niêm mạc lan tỏa gây viêm lở loét các hốc tự nhiên, thường từ 2 hốc trở lên như viêm loét chảy máu trong miệng và quanh miệng, viêm kết mạc, chảy máu dưới kết mạc, loét giác mạc, viêm đường sinh dục tiết niệu. Về vị trí tổn thương, lúc đầu đối xứng ở 2 tay, 2 chân, mặt, phần trên thân người, sau diễn tiến lan rộng ra toàn thân. Diện tích tổn thương thường < 10% cơ thể.

Hiện tại, Phòng khám Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đã tiếp nhận nhiều trường hợp bị Steven Johnson, đa số là do dị ứng thuốc; một số trường hợp do dị ứng với các loại mỹ phẩm như kem trộn làm trắng da.

Việc điều trị hội chứng Steven Johnson giống như điều trị bỏng vì Steven Johson gây ra tình trạng hoại tử da nặng nề, dễ gây tử vong. Người bệnh cần được can thiệp điều trị sớm bằng phương pháp điều trị nâng đỡ, như bồi hoàn đầy đủ nước và điện giải, kiểm soát tình trạng nhiễm trùng, chăm sóc vùng da và niêm mạc bị trợt, hoại tử; ngoài ra, còn điều trị bằng các thuốc corticoide, ức chế miễn dịch, Globulin miễn dịch truyền tĩnh mạch…

Những người bị hội chứng Steven Johnson cần phải nhập viện để được theo dõi chặt chẽ. Sau khi tình trạng bệnh đã ổn định, cần tìm ra nguyên nhân. Đối với những trường hợp bị dị ứng thuốc, cần xác định loại thuốc bị dị ứng và sau khi xuất viện, bác sĩ cần tư vấn cho người bệnh tuyệt đối không được sử dụng lại loại thuốc này.

Trong thực hành lâm sàng hàng ngày, thường gặp khá nhiều trường hợp bị Steven Johnson, vì vậy khi người bệnh có các dấu hiệu lâm sàng đã kể trên và nghi ngờ đến Steven Johnson, đặc biệt, trước đó người bệnh có sử dụng các loại thuốc, mỹ phẩm nào đó, thì cần nhanh chóng đến khám với bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán sớm, từ đó có phương pháp điều trị kịp thời, tránh những hậu quả nặng nề.

Bác sĩ TRẦN THIÊN TÀI
Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM

Các tin, bài viết khác