Những ngày này, không khí ở các làng nghề đồng bằng sông Cửu Long tất bật hẳn lên. Bên cạnh các sản phẩm truyền thống, nhiều mặt hàng mới như nem Huế, bánh tráng sữa, bánh tráng dừa, bánh tráng nem, quýt hồng theo tiêu chuẩn GAP đang chiếm lĩnh thị trường nội địa, cùng góp mặt và cạnh tranh với các mặt hàng ngoại nhập.
Đến Lai Vung… ăn nem, ngắm quýt hồng
Huyện Lai Vung, Đồng Tháp nổi tiếng với 2 món là quýt hồng và nem. Nem Lai Vung là thứ nem chua làm tại huyện Lai Vung. Nem có màu đỏ hồng, gói trong lá chuối, bây giờ nhiều cơ sở gói bằng lá chùm ruột, giấy ni lông, thậm chí thêm giấy báo bọc lót bên ngoài, là món không thể thiếu trong các đám tiệc hoặc trong bữa cơm thường ngày trong gia đình.
Ông giáo Thơ (tên thật là Nguyễn Thành Thơ), chủ lò nem tại số 121, ấp Tân Khánh, xã Tân Thành, cho biết: “Nem Lai Vung có từ những năm trước 1975. Đầu tiên là nhà bà Tư Mặn ở ấp Tân Khánh, xã Tân Thành. Lúc đầu bà Tư chỉ làm nem dịp đám tiệc ở địa phương, dần dần bà con thấy món này ăn ngon nên học nghề bà, làm nem đem ra chợ Lai Vung (nay là chợ xã Tân Thành) bán, khách hàng ăn thử thấy ngon nên nem bán rất chạy".
Bây giờ có nhiều thương hiệu mới như: cô Hoàn, cô Loan, Hoàng Khánh, Hòa Giao, Út Thẳng… Hiện tại, nem Giáo Thơ có nhiều đại lý tiêu thụ ở Sa Đéc-Đồng Tháp, Long Xuyên-An Giang, Cần Thơ, TP Hồ Chí Minh và một số tỉnh lân cận. Ông cho biết, trước hầu hết các công đoạn làm nem toàn là thủ công nhưng từ năm 1998, cơ sở đã đầu tư máy móc thiết bị quết, nghiền thịt, lạng da… nên tiến độ nhanh hơn và đỡ tốn công lao động.
Gần đây, cơ sở nem Giáo Thơ làm thêm nem Huế đòn dài, loại đặc biệt sử dụng thịt nhiều, nạc đùi sau, ít da dẻo thơm, nhờ cách pha chế riêng nhưng không dùng hàn the nên có hương vị đậm đà. Nem Giáo Thơ đã có mặt tại hệ thống siêu thị Coopmart TP Cần Thơ, TP Long Xuyên, thị xã Vĩnh Long, TP Mỹ Tho và chợ Bà Chiểu, chợ Thủ Đức, TPHCM.
Trong lò nem Giáo Thơ (Lai Vung, Đồng Tháp)
Bên cạnh mặt hàng nem nổi tiếng thương trường, Lai Vung còn có những vườn quýt hồng sai trái, nhiều nhất ở 4 xã Long Hậu, Tân Thành, Tân Phước và Vĩnh Thới.
Từ phường Thới Long (quận Ô Môn, TP Cần Thơ) đến phà Cái Nứa, qua sông là đến những khu vườn quýt hồng xã Vĩnh Thới. Màu vàng óng của những trái quýt chín vàng làm say lòng du khách. Hôm đến chúng tôi đến thăm xã, nhiều thương lái đã có mặt tận vườn thu mua để vận chuyển đi các tỉnh miền Tây và TPHCM.
Chị Nguyễn Thị Ngân, ở Chợ Mới, An Giang cho hay: “Tôi lấy quýt mỗi ngày, đi từ 8g sáng, 14g chiều về kịp bán cho khách hàng. Trừ tiền xăng xe, mỗi chuyến tôi lời không dưới 50.000đ”.
Theo các kỳ lão nhà vườn địa phương, quýt hồng còn gọi là quýt Tiều (vì có người cho rằng giống từ gốc Trung Quốc), đựợc trồng tại huyện Lai Vung từ những năm 1970. Quýt hồng trái to, đít lõm, hơi dẹp; lúc chín có màu vàng sậm, pha màu gạch son rất đẹp, nhiều gia đình thường chọn quýt hồng để chưng mâm ngũ quả vào ba ngày tết.
Có loại đặc trưng có màu đỏ sáng, dân gian thường gọi là quýt tiều son. Vị ngọt, chua nhẹ, hậu không đắng như quýt xiêm. Diện tích quýt hồng từ 1.088ha năm 2006, nay tăng đến 1.418ha, chiếm khoảng 2/3 diện tích cây ăn trái trong huyện.
Tại hội thi trái ngon vừa qua tại TP Cần Thơ, Lai Vung có 3 nhà vườn đoạt giải thưởng, trong đó có 2 giải dành cho quýt hồng.
Kỹ sư Nguyễn Văn Minh, Trưởng trạm Khuyến nông huyện Lai Vung cho hay, hai năm qua, các nhà vườn đã biết ứng dụng tiêu chuẩn GAP vào khu vườn kiểu mẫu, từ đó giảm 30% chi phí sản xuất mà năng suất, chất lượng quýt hồng nâng lên, đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng, đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài nước.
Bánh tráng Thuận Hưng đắt hàng!
Bánh tráng Mỹ Lồng, bánh phồng Sơn Đốc, địa danh của huyện Giồng Trôm từ lâu nổi tiếng với hai món đặc sản ngày tết. Giờ, miền Tây còn có thêm làng bánh tráng Thuận Hưng không thua kém xứ dừa.
Hằng năm từ tháng 10 Âm lịch trở đi là cao điểm tráng bánh phục vụ tết. Bình quân mỗi ngày, mỗi hộ tráng 2-3 thiên bánh là… thường, có lò phải làm đến cận 29 tết mới đủ hàng bán. Riêng mùa tết, mỗi nhà lãi chắc từ 6 đến 8 triệu đồng.
Mới 2g sáng, tiếng khua nhóm lửa, tiếng cười nói huyên thuyên làm không khí làng quê thêm sinh động. Chị em trong ấp Tân Phú này không ai bảo ai đã thức dậy đúng giờ để tráng bánh sớm mới kịp giao hàng tết. Hai bên đường bê tông dài hơn 2,5km từ chợ Ông Mỏng đến cầu Cái Kè, nhà nhà, người người tráng bánh đông vui như ngày hội.
“Bánh tráng tại đây làm không đủ bán. Mỗi ngày tráng hơn 2 thiên bánh nem, lời hơn 200.000đ, nhà tôi sống khỏe”, chị Nguyễn Thị Lệ Sương, chuyên làm bánh tráng trên 20 năm nói vui.
Thuận Hưng có bánh tráng nem là chủ lực, ai muốn đặt thêm thì có bánh tráng sữa, bánh tráng dừa. Danh bất hư truyền, nghề tráng bánh ở đây có từ thập niên 60 của thế kỷ trước. Ban đầu chỉ có khoảng 20 hộ làm nhỏ lẻ trong xóm ấp, bán cho người trong vùng.
Đến nay, Thuận Hưng có trên 100 hộ tập trung ở 4 ấp làm bánh tráng chuyên nghiệp. Nghề tráng bánh kéo theo dịch vụ xay bột cũng “ăn theo” rất ngon như: Cơ sở xay bột Anh Phước, Sáu Giai, Hai Thành, ông Phê ở rạch Bà Nga… Anh Phùng Văn Vũ, nhà có 10 công ruộng, làm lúa đủ ăn, nhờ xay bột tráng bánh cả chục năm nay mà có đồng ra đồng vô, sắm tết.
Ông Nguyễn Tấn Lực, Phó Chủ tịch UBND xã Thuận Hưng, khẳng định bánh tráng Thuận Hưng dẻo, dai, mỏng và không bị rách, bảo quản 2-3 tháng mà không sợ kém phẩm chất, sản lượng làm ra không lo ế chợ bởi đã có nhiều đại lý thu mua: Các ông Võ Thanh Tân, Nguyễn Đắc Phước… để bán sỉ ở các chợ đầu mối các tỉnh và xuất khẩu sang Campuchia. Vừa qua, UBND TP Cần Thơ đã ra quyết định công nhận làng nghề.
Chia tay làng bánh tráng Thuận Hưng, trên con đường bê tông bóng láng mới hoàn thành, tôi đếm không xuể những căn nhà tường mới mọc lên với những cột ăng ten cao nghệu. Cuộc sống của làng bánh đã sang trang mới….
NGUYỄN HÀ PHƯƠNG
