3 năm - 10 ca tử vong do tiêm vaccine viêm gan B: Do đâu?

(SGGP-12G).- Lại thêm một cháu bé nữa tử vong sau tiêm phòng ngừa virus viêm gan B, nâng số ca tai biến sau tiêm vaccine viêm gan B lên hơn 10 ca trong vòng 3 năm trở lại đây. Điều này khiến nhiều phụ huynh và cán bộ y tế lo ngại. Chúng tôi đã trao đổi với TS Nguyễn Văn Bình, Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng và môi trường (Bộ Y tế) và PGS.TS Nguyễn Trần Hiển, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Chủ nhiệm Chương trình tiêm chủng.

Nguyên nhân chết: Tiếp tục nghiên cứu!

- Ông cho biết phản ứng của Bộ Y tế về ca tử vong sau tiêm vaccine viêm gan B của cháu bé 2 ngày tuổi ở xã Thạch Kênh, huyện Thạch Hà, Hà Tĩnh?

- TS NGUYỄN VĂN BÌNH: Ngay sau ca tử vong này, chúng tôi đã nhận được báo cáo của Sở Y tế Hà Tĩnh đề nghị phối hợp cử chuyên gia vào làm rõ nguyên nhân. Theo quy định của Bộ Y tế về an toàn sử dụng vaccine, đối với các sự cố và tai biến sau tiêm vaccine thì phải lập hội đồng khoa học thẩm định tại địa phương để xác minh, làm rõ về quy trình tiêm chủng, quá trình bảo quản, vận chuyển có bảo đảm hay không. Hiện nay các chuyên gia của chúng tôi đang cùng với Sở Y tế Hà Tĩnh tập trung làm rõ nguyên nhân ca tử vong này.

- Vậy bao giờ sẽ có kết luận chính thức, thưa ông?

- Điều này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Có trường hợp chỉ vài tuần là có kết luận nhưng đối với những trường hợp mà quy trình tiêm, quá trình bảo quản vaccine đúng yêu cầu, sức khỏe đối tượng được tiêm đảm bảo thì phải tiến hành xem xét chất lượng vaccine. Đây là công đoạn mất rất nhiều thời gian, phải gửi mẫu ra nước ngoài kiểm tra nên đôi khi mất hằng tháng mới có kết quả.

- Hầu hết tai biến tiêm chủng xảy ra là sau tiêm phòng viêm gan B. Dưới góc độ khoa học, đã có những nghiên cứu hay điều tra về sự bất thường này chưa?

- PGS.TS NGUYỄN TRẦN HIỂN: Thực tế, những sự cố sau tiêm viêm gan B ở Việt Nam cao hơn so với việc tiêm các loại vaccine khác. Vì vậy chúng tôi đã có rất nhiều nghiên cứu và điều tra nhưng cho tới nay vẫn chưa có những bằng chứng rõ ràng nào cho thấy là do chất lượng vaccine hay quy trình tiêm chủng gây ra. Thậm chí, nghiên cứu mới đây nhất được chúng tôi phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thực hiện năm ngoái, với việc gửi mẫu vaccine sang Thụy Sĩ và một số nước phát triển để kiểm tra nhưng cuối cùng kết luận cũng không phải là do vaccine gây ra. 

- Vậy theo ông do nguyên nhân nào?

- Việc này cần phải tiếp tục các cuộc nghiên cứu nữa.

Tỷ lệ phản ứng sau tiêm vẫn ở mức dưới quy định

- Năm 2007, vaccine viêm gan B của Công ty vaccine và sinh phẩm số 1 (Hà Nội) bị đình chỉ sử dụng vì nghi ngờ là nguyên nhân gây ra 2 ca tử vong ở  Hòa Bình và Hà Tây. Trong khi đó, lọ vaccine dùng để tiêm cho cháu bé bị tử vong ở Hà Tĩnh mới đây cũng của Công ty vaccine và sinh phẩm số 1. Vậy ông đánh giá gì về chất lượng loại vaccine này?

- PGS.TS NGUYỄN TRẦN HIỂN: Vaccine phòng viêm gan B của Công ty vaccine và sinh phẩm số 1 sản xuất đã được sử dụng hàng triệu liều trong Chương trình tiêm chủng. Do vậy, theo tôi, đây là loại vaccine đảm bảo chất lượng. Tuy nhiên cũng phải khẳng định, không có một loại vaccine nào là an toàn tuyệt đối 100% đối với người tiêm. Theo quy định của WHO, tỷ lệ phản ứng sau tiêm vaccine viêm gan B cho phép vẫn là 1 phần triệu và tỷ lệ này ở Việt Nam vẫn ở mức dưới quy định của quốc tế. 

Hơn nữa, một điều cũng cần lưu ý là vaccine phòng viêm gan B chống chỉ định cho người có tiền sử dị ứng hoặc trẻ đang bị bệnh. Do đó, vấn đề khám sức khỏe cho trẻ cần phải rất thận trọng trước khi tiêm vaccine.

- Có nhiều ý kiến cho rằng, tỷ lệ tai biến sau tiêm vaccine viêm gan B ở Việt Nam cao hơn một số nước, ông có ý kiến gì?

- Như WHO đã cảnh báo, tiêm vaccine luôn có một tỷ lệ tai biến nhất định chứ không thể đảm bảo an toàn 100% được nên tôi khẳng định, tỷ lệ tai biến sau tiêm vaccine viêm gan B ở nước ta vẫn ở mức cho phép và không cao hơn so với các nước trên thế giới. 

Cũng phải nói thêm rằng, những ca tai biến sau tiêm vaccine trong vòng 2-3 năm trở đây, qua điều tra, có nguyên nhân từ yếu tố cơ địa của trẻ hoặc trẻ mắc bệnh bẩm sinh, mắc nhiều triệu chứng bệnh cùng lúc.

- Mặc dù vậy, có nhiều ý kiến cho rằng không nên tiêm loại vaccine này cho trẻ trong vòng 24 giờ sau khi sinh và thực tế hiện số trẻ được tiêm vaccine viêm gan B cũng đã giảm rất mạnh…

- Theo tôi, không thể đổ lỗi cho việc tiêm vaccine viêm gan B quá sớm sau khi sinh là nguyên nhân dẫn tới tai biến. Vẫn cần phải tăng cường tiêm vaccine viêm gan B cho trẻ trong vòng 24 giờ sau sinh. Bởi lẽ vấn đề này cũng đã được WHO khuyến cáo, cũng như kinh nghiệm của nhiều nước trong khu vực. Việc tiêm vaccine viêm gan B sớm cho trẻ sẽ giảm tới 85% nguy cơ nhiễm viêm gan mãn tính.  Tuy nhiên, như tôi đã nói, việc tiêm phòng vaccine viêm gan B có chống chỉ định, do đó trước khi tiêm loại vaccine này cán bộ y tế cần phải thăm khám và kiểm tra rất thận trọng sức khỏe của trẻ.  

- Xin cảm ơn!.

Trung Kiên