Các công trình giao thông trọng điểm ở ĐBSCL

Càng chờ càng... trượt giá

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Ban Bí thư Trung ương, vừa qua, Ban Chỉ đạo Tây Nam bộ cùng các ban, ngành hữu quan đã đi kiểm tra việc thực hiện Quyết định số 344/2005/QĐ-TTg về phương hướng, nhiệm vụ và kế hoạch phát triển giao thông vận tải vùng ĐBSCL đến năm 2010 và định hướng 2020. Đợt kiểm tra cho thấy hầu hết công trình giao thông trọng điểm tại ĐBSCL khó hoàn thành đúng tiến độ đề ra.

Khó khăn lớn về vốn

Cầu Chệt Nêu trên QL 1A đoạn Bạc Liêu - Cà Mau bị sạt mất cả mố nhưng đến giờ vẫn chưa được khắc phục. Ảnh: T.M.T

Đơn cử trường hợp cầu Rạch Miễu: tháng 9 vừa qua, dự án đã được tạm duyệt điều chỉnh nâng tổng mức đầu tư lên 998 tỷ đồng, tăng gần 300 tỷ đồng so tổng mức đầu tư đã được phê duyệt ban đầu.

Tăng vốn nhưng không biết phải vay ở đâu, vì hiện nay các nhà thầu đều thiếu… kinh phí, còn các ngân hàng không cho vay hoặc thủ tục cho vay rất chặt chẽ.

Ông Nguyễn Như Thạo, Phó Tổng Giám đốc PMU 9 (chủ đầu tư dự án cầu Rạch Miễu) cho biết thêm: Ở công trình xây dựng cầu Rạch Miễu, một tổng công ty thuộc Bộ GT-VT chỉ mang đến công trường các thiết bị và… nhân lực, còn phần vốn thì chỉ biết dựa vào nguồn vốn ứng trước và vốn vay. Do đó, khi các ngân hàng hạn chế cho vay thì tiến độ thi công bị “chựng lại”.

Dự án đường cao tốc TPHCM- Trung Lương đang được khẩn trương thi công (đã bàn giao 91,6% mặt bằng cho các đơn vị thi công) nhưng cũng “trục trặc” do thay đổi vốn đầu tư từ 6.555 tỷ lên 9.500 tỷ đồng mà chưa được phê duyệt. Một vấn đề quan trọng nữa là phương án gia tải bằng cát với tổng lượng 1,8 triệu m3 theo thiết kế đang trình Bộ GT-VT đến nay vẫn chưa được duyệt nên các đơn vị thi công đã… rút quân vì không có việc làm!

Hiện nay nhiều cầu trên tuyến quốc lộ 1A Cần Thơ – Năm Căn vẫn chưa được thi công hoặc thi công chậm, làm ảnh hưởng đến tiến độ chung của dự án và giao thông đi lại trong vùng. Riêng dự án 16 cầu (chiều dài mỗi cầu hơn 25m) trên tuyến quốc lộ 1A từ Cần Thơ đến Cà Mau, giai đoạn 3; đặc biệt là gói thầu 9 cầu sử dụng vốn vay JBIC (Ngân hàng Hợp tác quốc tế Nhật Bản), đang được BQL dự án 18 thương thảo chọn nhà thầu nhưng gặp rất nhiều khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng. Vì thế khó có khả năng tiến hành thi công theo đúng thời gian dự kiến vào cuối năm nay.

Giải tỏa, trượt giá, thiếu vật tư...

Thi công cầu Tân Hương trên đường cao tốc Trung Lương . ẢNH: T. M. T.

Hầu hết dự án thay đổi tổng mức đầu tư chủ yếu do trượt giá. Nguyên nhân chính là việc triển khai thực hiện khá chậm, thời gian thi công kéo dài. Trong đó, có những công trình đấu thầu từ năm 2001, đến nay, giá vật liệu đã… khác xa, các nhà thầu chỉ còn cách… kêu cứu.

Theo các quy định hiện hành, nhà thầu chỉ được phép điều chỉnh mức trượt giá 0%-5% - nếu vượt mức này, các chủ đầu tư dự án phải báo cáo để thay đổi tổng vốn đầu tư. Thêm vào đó, các đơn vị thi công phải căn cứ vào giá nguyên vật liệu do các địa phương ban hành để làm căn cứ thanh quyết toán.

Do những qui định trên, một số đơn vị cho rằng họ chỉ được thanh toán khoảng 50% số vốn đã bỏ ra để mua các loại vật liệu. Việc xác định giá nguyên vật liệu tại địa phương cũng không hề đơn giản. Hầu hết địa phương đều cho rằng họ chỉ có khả năng ban hành giá các loại nguyên liệu tại chỗ, việc xác nhận giá các loại vật liệu nhập khẩu hay vận chuyển từ nơi khác đến thì không đủ năng lực, hay nói chính xác là không dám vì sợ sai sót.

Nhìn chung, công tác giải tỏa, đền bù các dự án giao thông trọng điểm ở ĐBSCL hiện nay triển khai khá tốt, nhưng ở một số nơi, việc giải tỏa đền bù khá khó khăn. Dự án đường cao tốc TPHCM-Trung Lương, phần đường chính cơ bản hoàn thành nhưng còn vướng một số hộ ở Nông trường Tân Lập (Tiền Giang), 2 nhà máy sản xuất hạt điều và 1 hãng nước mắm ở Long An; các đường nhánh còn vướng… cột điện (ngã 3 Thân Cửu Nghĩa, Châu Thành, Tiền Giang).

Những vướng mắc trên, theo các đơn vị là  do cơ chế không rõ ràng, nên khó thỏa thuận. 2 nhà máy hạt điều ở Long An là ví dụ: hàng ngàn công nhân mất việc làm, định giá tài sản chưa thỏa đáng…

Thiếu vật tư xây dựng cũng là nguyên nhân làm chậm tiến độ các dự án. Hiện nay, ĐBSCL có khoảng 10 công trình trọng điểm đang thi công, với nhu cầu về cát xây dựng đạt chuẩn cực kỳ lớn. Tuy nhiên, nguồn cát trong nước không đáp ứng được nhu cầu và các nhà thầu buộc phải nhập cát từ Campuchia với giá cao.

Ước tính sơ bộ, những công trình lớn ở ĐBSCL cần khoảng 100 triệu m3 cát, trong đó, dự án đường cao tốc TPHCM – Trung Lương đang nằm chờ gia tải bằng cát với tổng lượng khoảng 1,8 triệu m3.

Hầu hết nhà thầu phải mua lại cát từ thương lái, với mức giá khoảng 150.000đồng/m3. Thêm vào đó, giá sắt, đá, xi măng, nhiên liệu cũng tăng vùn vụt khiến hầu hết công trình đều phải tăng nguồn vốn đầu tư, làm chậm đáng kể tiến độ.

Theo Ban Chỉ đạo Tây Nam bộ, hiện nay trong vùng chỉ có công trình cải tạo, nâng cấp Sân bay Cần Thơ là khá ổn định. Riêng công trình nhà ga hành khách (tổng vốn 527,7 tỷ đồng, công suất 2 triệu hành khách/năm) đã xong phần hồ sơ thiết kế kỹ thuật.

Dự kiến công trình sẽ khởi công vào quý 2-2007 và năm 2009 sẽ đưa vào khai thác. Theo BQL dự án, khi hoàn thành đường hạ cất cánh, đường lăn và sân đậu máy bay, Cảng Hàng không quốc tế Cần Thơ sẽ đạt tiêu chuẩn sân bay cấp 4D, khai thác các máy bay tầm trung A320, A321...

TRẦN MINH TRƯỜNG

Các tin, bài viết khác