Dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm đã tái phát tại 12 tỉnh, thành phố phía Bắc và có nguy cơ tiếp tục lan rộng. Đáng lo ngại hơn, chủng vi khuẩn tả hiện nay đang tập hợp những đặc tính xấu nhất khiến tình hình dịch thêm phức tạp.
Mầm bệnh tái phát ở hầu hết ổ dịch cũ
TS Nguyễn Huy Nga, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng và môi trường (Bộ Y tế) cho biết, hiện nay 12 tỉnh, thành phố phía Bắc đã ghi nhận có bệnh nhân tiêu chảy cấp nguy hiểm, trong đó có Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, Thanh Hóa, Hà Nam, Nam Định, Thái Bình... Đáng chú ý, Nam Định là địa phương có nhiều bệnh nhân nhất với hơn 300 ca mắc.
PGS.TS Nguyễn Trần Hiển, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương (Bộ Y tế) nhận định, sự xuất hiện lẻ tẻ các đợt dịch và số người mắc ở các địa phương hiện nay cho thấy, dịch tiêu chảy cấp có khuẩn tả đang ở thời kỳ rất khó kiểm soát và có chiều hướng định kỳ lan truyền khi gặp những điều kiện thuận lợi.
Hầu hết các tỉnh đang có bệnh nhân tả hiện nay đều là nơi đã từng có ổ dịch cũ, hoặc nếu là tỉnh mới ghi nhận bệnh nhân thì ca mắc mới đó cũng là do ăn uống, mắc bệnh ở nơi khác rồi mang bệnh về quê.
Ngoài ra, những trường hợp mắc đều có nguyên nhân từ các bữa cỗ, thức ăn bị nhiễm khuẩn và những nơi môi trường ô nhiễm. Cùng với đó, người dân sử dụng phân tươi tưới rau vẫn diễn ra ở nhiều vùng nông thôn. Tỷ lệ người lành mang vi khuẩn tả hiện 10%-15%, trong khi các vụ dịch trước đây tỷ lệ này dưới 10%.
Chủng tả tập hợp nhiều đặc tính xấu
Dưới góc độ dịch tễ, TS Nguyễn Trần Hiển cho biết, các nghiên cứu mới đây nhất của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cùng nhiều tổ chức y tế quốc tế cho thấy, 100% bệnh nhân mắc tả từ cuối năm ngoái đến nay đều mang chủng kết hợp của chủng vi khuẩn tả cổ điển và chủng Entor lưu hành những năm 1960-1970. Đặc biệt, đây cũng là chủng khuẩn tả đang lưu hành ở các nước châu Á như Ấn Độ, Thái Lan, Lào, Bangladesh.
Đặc điểm của chủng biến đổi này là tập hợp những đặc tính xấu nhất của hai loại trên như gây bệnh cảnh lâm sàng nặng, độc tính cao, nhiều người lành mang trùng, thời gian lưu hành lâu gây dịch lai rai. Chính sự kết hợp này đã dẫn đến số ca mắc tả tiếp tục xuất hiện rải rác trong thời gian qua, mặc dù đã có lúc tưởng chừng khống chế được bệnh.
Đối với vaccine phòng tả, hiện nay những loại vaccine mà Việt Nam đang dùng chỉ cho tỷ lệ bảo vệ khoảng 66%. Do đó, theo TS Hiển chỉ nên sử dụng vaccine ở những vùng không có nước sạch, vùng bị thiên tai, lũ lụt và môi trường bị ô nhiễm.
Tuy nhiên, đáng mừng là Công ty Vaccine và sinh phẩm số 1 thuộc Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương đã sản xuất thành công và đang làm thủ tục đăng ký lưu hành vaccine phòng tả công thức mới, có hiệu quả phòng dịch tốt hơn.
Được biết, loại vaccine mới này đã được thử nghiệm tại Sơn La trên 100 người và cho kết quả bảo vệ được tới 90%.
QUỐC LẬP
