“Cát tặc” lộng hành

Nhiều năm trở lại đây, tình trạng khai thác cát trái phép tại Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu (BR-VT) đã trở thành vấn đề “nóng” mà các tỉnh này phải đương đầu giải quyết. Sự phát triển mạnh mẽ về xây dựng, kéo theo nhu cầu về vật liệu này tăng cao. Tình hình trở nên phức tạp khi nguồn lợi nhuận thu về ngày một lớn khiến nhiều đối tượng sẵn sàng bất chấp nguy hiểm, thậm chí chống đối lực lượng chức năng để kiếm lời bất chính.

“Trộm” cả đồi cát không ai hay

Tháng 4-2015, Công an TP Vũng Tàu (tỉnh BR-VT) bắt quả tang hai đối tượng đang khai thác cát trái phép tại hẻm 444A đường Nguyễn Hữu Cảnh, phường 10 (TP Vũng Tàu). Tại hiện trường, một đồi cát trắng tinh đã bị lấy mất 1/3 diện tích. Các xã Tóc Tiên, Châu Pha, Phước Hòa (huyện Tân Thành, tỉnh BR-VT) là những nơi có trữ lượng cát xen lẫn trong đất khá cao. Chính vì vậy, tình trạng khai thác cát ở những nơi này trở nên “nóng” hơn nhiều địa bàn khác trong tỉnh. Đi lòng vòng trong khu vực ấp 4 (xã Tóc Tiên), người ta không khó để phát hiện những địa điểm khai thác cát trái phép. Với những điểm khai thác gần đường nhựa, các đối tượng dựng rào tôn bao quanh, rồi sử dụng máy múc đào sâu xuống lòng đất và chở ra bên ngoài. Còn những địa điểm trong rừng, trong rẫy thì họ không cần “che mắt” ai, chỉ vài ba chiếc máy bơm rửa cát, vài người thợ và ô tô tải là có thể lấy cát mang đi bán. Mới đây, ngày 28-12-2015, một địa điểm khai thác cát trái phép tại ấp 1 (xã Tóc Tiên) bị phát hiện. Hàng ngàn mét khối cát đã bị “cát tặc” lấy đi bằng cách quây hàng rào tôn để che mắt cơ quan chức năng. Người dân địa phương cho biết, việc khai thác cát diễn ra hàng ngày, hàng giờ, bà con trong vùng đều biết. Tuy nhiên, do lo bị trả thù, không muốn gặp phiền phức nên không ai báo cho cơ quan chức năng. Ông Trần Đình Ơn, Chủ tịch UBND xã Châu Pha (huyện Tân Thành) cho biết, hoạt động bơm hút cát trên địa bàn diễn ra rất phức tạp. Khi bị kiểm tra, các đối tượng tỏ thái độ bất hợp tác, lại còn đào hào để ngăn đoàn kiểm tra đưa phương tiện vào thu giữ tang vật. Lãnh đạo xã đã báo cáo vụ việc lên cấp trên, đồng thời đề nghị các xã lân cận phối hợp xử lý tình trạng khai thác khoáng sản trái phép nhưng kết quả chưa mấy khả quan.

Lực lượng biên phòng tỉnh BR-VT phát hiện 6 sà lan, ghe bầu khai thác cát trên sông Mỏ Nhát (tháng 12-2015)

Tại tỉnh Đồng Nai, tình hình khai thác cát trái phép cũng khốc liệt không kém. Chỉ cho chúng tôi xem đoạn bờ sông bị “cát tặc” khoét sâu hoắm vào bờ, ông L.V.T. ở xã Thanh Sơn, huyện Định Quán không khỏi bức xúc. Ông T. cho biết, không phải bây giờ mà đã nhiều năm qua, nạn khai thác cát trái phép liên tục diễn ra. Hậu quả là cả một đoạn bờ sông dài của sông Đồng Nai chảy qua xã Thanh Sơn bị đục khoét tan hoang, nhiều gia đình sống dọc bờ sông luôn nơm nớp lo sợ, không biết khi nào “hà bá” sẽ cuốn đi vườn tược và nhà cửa của họ.

Người dân địa phương phản ánh, ban ngày khúc sông Đồng Nai bị quần thảo liên tục, còn đêm đến mọi người đều mất ngủ do tiếng máy bơm hút cát nổ ầm ầm. Lúc cao điểm, việc bơm hút trộm cát không cần lén lút mà thản nhiên hoạt động như chốn không người. Từ năm 2011 đến nay, trên sông Đồng Nai, đoạn thuộc hai huyện Định Quán và Tân Phú, Công ty Đ.T được UBND tỉnh Đồng Nai cấp phép khai thác cát. Nhóm “cát tặc” cũng đưa phương tiện trà trộn vào những ghe khai thác cát của Công ty Đ.T để hút cát. Điều này khiến hoạt động khai thác cát ở đây ngày càng trở nên phức tạp, gây ảnh hưởng đến môi trường, sạt lở bờ sông và nhà dân.

Chưa có giải pháp hữu hiệu

Đầu tháng 12-2015, lực lượng biên phòng tỉnh BR-VT phát hiện nhiều ghe bầu, sà lan khai thác cát trái phép trên sông Mỏ Nhát (huyện Tân Thành). Hơn 30 cán bộ, chiến sĩ được huy động, mật phục và bắt quả tang 6 sà lan, ghe bầu cải hoán đang đục khoét lòng sông. Cũng tại khu vực này, vào giữa năm 2015, lực lượng biên phòng đã phát hiện vụ khai thác cát với quy mô lớn. Kết quả có 16 phương tiện bị tạm giữ. Theo ông Phạm Văn Mạnh, Phó Giám đốc Sở TN-MT tỉnh BR-VT, các vụ khai thác cát trái phép trên địa bàn tỉnh không loại trừ có sự bao che, tiếp tay của chính quyền địa phương.

Tại kỳ họp HĐND huyện Định Quán (Đồng Nai) khóa X diễn ra ngày 23-12-2015, một trong những vấn đề được các đại biểu quan tâm, kiến nghị là tình trạng khai thác cát bừa bãi trên sông Đồng Nai, đoạn giáp ranh giữa địa bàn hai huyện Tân Phú - Định Quán, đã gây sạt lở đất khu vực trạm bơm ấp 8 (xã Thanh Sơn). Đại diện ngành chức năng và chính quyền địa phương hứa sẽ kịp thời xử lý tình trạng này, song đến nay “cát tặc” vẫn lộng hành, người dân vẫn tiếp tục sống trong cảnh lo sợ mất nhà và tài sản do bờ sông sạt lở.

Nhiều năm qua, BR-VT và Đồng Nai là các “điểm nóng” về tình trạng khai thác cát trái phép. Sự việc đến nay vẫn tiếp diễn, nhưng chưa có những biện pháp giải quyết hữu hiệu từ phía ngành chức năng và chính quyền địa phương. Trong khi người dân hàng ngày vẫn sống trong thấp thỏm, không dám đương đầu với bọn “cát tặc”, còn các sông, suối tiếp tục bị băm vằm; môi trường, cảnh quan xung quanh bị xâm hại đến mức báo động.

Trước vấn nạn “cát tặc” có dấu hiện gia tăng, ông Nguyễn Thanh Tịnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh BR-VT, cho hay sẽ yêu cầu các huyện, ngành chức năng làm rõ trách nhiệm và kiểm điểm những tổ chức, cá nhân cố tình làm ngơ hay bao che. Đồng thời sẽ giao cho công an điều tra, xác minh và truy tố những đối tượng cầm đầu, băng đảng, ổ nhóm.

ĐỨC TRUNG - NÔNG NGÂN

Các tin, bài viết khác